Η ύφεση της παγκόσμιας οικονομίας και κυρίως του δυτικού κόσμου χαρακτηρίζει έντονα την εποχή μας, μία κατάσταση που η αιτιολογική της προσέγγιση είναι συγκεκριμένη.
- Προσφορά πολύ φθηνών προϊόντων στην παγκόσμια αγορά από αναδυόμενες νέες αγορές, (Κίνα, Ινδία, Λατινική Αμερική, Νότια Αφρική κλπ), που ενσωματώνουν υπεραξίες κόστους παραγωγής.
- Ωρίμανση και γήρανση των δυτικών προϊόντων, ως προς τις υπεραξίες που διέθεταν έως σήμερα.
Η έλλειψη καινοτόμων ή νέων προϊόντων στις αγορές, με εξαίρεση τον κλάδο των Επικοινωνιών, αδυνατούν να δημιουργήσουν ποσοτικούς κύκλους κατανάλωσης, με αναπόφευκτο αποτέλεσμα την Ύφεση.
Βρισκόμενη η κατανάλωση σε παγκόσμιο επίπεδο, επί μακρόν, σε ποιοτικούς κύκλους που παρατείνουν τη ζωή των προϊόντων που διατίθενται στην αγορά, έχουν κουράσει το καταναλωτικό κοινό που διψά για νέα προϊόντα.
Η Αμερικάνικη και Ευρωπαϊκή Αγορά εσωστρέφονται προσπαθώντας κυρίως να διαχειριστούν τις μονάδες κόστους του υπάρχοντος μοντέλου οικονομίας, κάτι το οποίο τις φέρνει σε μειονεκτική θέση σε σχέση με την προσφορά προϊόντων και υπηρεσιών από τις αναδυόμενες αγορές της Κίνας, της Ινδίας κτλ., που διαθέτουν ως κύριες υπεραξίες, τόσο την ποσοτική όσο και την φθηνή παραγωγική διαδικασία των προϊόντων τους.
Τα τραπεζικά προϊόντα αλλά κι όλα τα παράγωγα υπεραξιών που μπορεί να ενσωματώσει ένα οικονομικό μοντέλο όπως χρηματιστηριακοί τίτλοι, παράλληλες αγορές, κι οποιεσδήποτε υπεραξίες (παραγωγής, διάθεσης & κατανάλωσης) καταρρέουν σε καταστάσεις ύφεσης. Άλλωστε, ήταν και τα επίπεδα της οικονομίας που πρώτα έδειξαν τα σημάδια κούρασης.
Η παγκόσμια οικονομία ανεξαρτήτου μοντέλου διέρχεται χρονικά από τέτοιου είδους κύκλους, ανάπτυξης και ύφεσης. Όπως στις αρχές του 1900 με την βιομηχανική επανάσταση στα τέλη του 20ου αιώνα με την ηλεκτρονική επανάσταση κ.α.
Στο παγκόσμιο σκηνικό των αγορών διαφαίνονται κάποιες νέες τάσεις που πιθανόν να δημιουργήσουν μια νέου τύπου "επανάσταση" που θα ήταν ικανή να συμπαρασύρει ανοδικά την οικονομία. Παρατηρούμε μια δυναμική τάση στον κλάδο της ενέργειας όπως και τη δυναμική του κλάδου των επικοινωνιών.
Οι συνθήκες της Ευρωπαϊκής Αγοράς, οι οποίες λειτουργούν βασιζόμενες σε έναν κύκλο οικονομίας που πρακτικά έχει κλείσει, αδυνατούν να προσαρμοστούν σε αυτές τις νέες συνθήκες, με εξαίρεση παραγωγικές βάσεις χωρών όπως της Γερμανίας που συνεχίζουν να είναι ανταγωνιστικές στο Παγκόσμιο Προσκήνιο, ενώ ταυτόχρονα χώρες οι οποίες δεν διέθεταν την οργάνωση ή την παραγωγή και διάθεση ισχυρών "brands" στην παγκόσμια αγορά όπως η Ελλάδα, δείχνουν να μην έχουν καμία ελπίδα.
Η Εξωστρέφεια σε όλα τα επίπεδα συντελεί στην Ανάπτυξη.
Με τον όρο "εξωστρέφεια" έχει ταυτιστεί η ανάπτυξη και η ευημερία.
Οι εξωστρεφείς αγορές, οι ανταγωνιστικές αγορές, οι αγορές με θετικά ισοζύγια, οι αγορές που καταναλώνουν προϊόντα με υψηλές υπεραξίες, οι κοινωνίες που ευημερούν, οι άνθρωποι που δημιουργούν, είναι έννοιες ταυτόσημες.
Η έννοια της εξωστρέφειας, η οποία διατυπώνεται πολλάκις και βρίσκεται στον λόγο πολλών, δεν είναι μια αφαιρετική έννοια. Πρόκειται για άνυσμα συγκεκριμένης ροής "από μέσα προς τα έξω". Επιτυγχάνεται, δε, με συγκεκριμένα βήματα κι οχι θεωρητικές προσεγγίσεις. Ξεκινώντας από τη θεώρηση του μισογεμάτου ή μισοάδειου ποτηριού και το αν κανείς μπορεί να πετύχει ή όχι. Η εξωστρέφεια είναι μια συνεχής διαδικασία επιβίωσης και κατ'επέκτασην επιτυχίας σε προσωπικό, κοινωνικό κι οικονομικό επίπεδο. Βασιζόμενη σε μια συνταγή που τείνει να ευθυγραμμίσει άτομα και ομάδες σε ευημερία, διαχειριστικά μοντέλα επιχειρήσεων και αγορών σε οικονομική ευμάρεια, κράτη και μεγάλες γεωγραφικές περιοχές σε θετικά ισοζύγια.
Στις συνθήκες μιας τέτοιας αγοράς τα επιχειρηματικά μοντέλα που δημιουργούνται και τείνουν να επικρατούν των υπολοίπων είναι συγκεκριμένα. Ανεξαρτήτως δε μεγέθους ή δραστηριότητας, υποστηρίζονται από μηχανισμούς, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν τις αλλαγές της αγοράς και να χειρίζονται επαρκώς και το εξωτερικό περιβάλλον, (καταναλωτές), αλλά και τις εσωτερικές τους δομές.
Τα δύο βασικά επιχειρηματικά μοντέλα που θα επιβιώσουν τα επόμενα χρόνια είναι:
- Multinational (Πολυεθνικών εταιριών ικανών να επιχειρούν σε πολλές περιοχές του πλανήτη διαθέτοντας κεφαλαιακή επάρκεια, Know How, οργάνωση και δομή, ικανοποιώντας μαζικά περιοχές των αγορών που δραστηριοποιούνται)
- Boutique, με μέγιστο ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα την υπερεξειδίκευση, για την κάλυψη κενών στις κατηγορίες αγοράς που δεν καλύπτουν οι πολυεθνικές αλλά και την κάλυψη αναγκών σε target group που δεν απευθύνονται οι πρώτες.
Και τα δύο μοντέλα, στα πλαίσια της επιχειρησιακής διαχειριστικής ικανότητας και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, χρησιμοποιούν ειδικές τεχνικές management και συγκεκριμένα είδη marketing για να διαχειρίζονται βασικά τη μέγιστη τοποθέτησή τους στο μυαλό του καταναλωτή.
Στη Νέα Αγορά που διαμορφώνεται, δεν αρκεί να είναι κάποιος καλός επαγγελματίας, (γιατρός, δικηγόρος, έμπορος, υδραυλικός, κλπ). Αυτό που κυρίως διαχειρίζεται, δεν είναι το προϊόν το οποίο προσφέρει, αλλά το πώς, πότε και σε ποιους το προσφέρει.
Σε μια εποχή όπου ο ποιοτικός κύκλος της αγοράς βρίσκεται πλέον σε ύφεση, υπάρχει μόνον ένας τρόπος επιβίωσης, που εμπεριέχει δύο βασικές στρατηγικές.
Η πρώτη έχει ως χαρακτηριστικό της γνώρισμα την καινοτομία, η οποία μοιραία δημιουργεί έναν ποσοτικό κύκλο κατανάλωσης. Η δεύτερη, εφαρμόζοντας μηχανισμούς διαχείρισης του κόστους και οικονομίες κλίμακας, έχει τη δυνατότητα να χειριστεί ποιοτικούς κύκλους προϊόντων που βρίσκονται στο στάδιο της ωρίμανσης.
Έχοντας ως κοινό παρονομαστή τον επαγγελματισμό, και οι δύο στρατηγικές επιβίωσης απαιτούν εξειδικευμένη γνώση, συγκεκριμένα διαχειριστικά εργαλεία και κατάλληλα εκπαιδευμένους ανθρώπους για να στελεχώσουν αυτά τα νέα επιχειρηματικά σχήματα.
Ο ελληνικός χώρος διαθέτει έναν αρκετά μεγάλο πλούτο προς εκμετάλλευση, και το πραγματικό ερώτημα που τίθεται είναι ποιος θα καρπωθεί τον πλούτο αυτό.
Ξένοι επενδυτές που διαθέτουν τα πιο πάνω χαρακτηριστικά ή έλληνες επιχειρηματίες που θα τα ενσωματώσουν;
Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου 2011
Δέκα χρόνια αργότερα*
Δέκα χρόνια αργότερα*
του Γιάνη Βαρουφάκη 11/09/2011
Ο μαζικός θάνατος αθώων στοιχειώνει τους ζωντανούς, τουλάχιστον έως ότου ο κάθε θάνατος αφηγηθεί, η κάθε τελευταία στιγμή καταγραφεί, όλες οι προσωπικές ιστορίες υφανθούν σε μια ενοποιητική, καθαρκτική εξιστόρηση. Στα δέκα χρόνια που πέρασαν, πολλά από τα φαντάσματα εξιλεώθηκαν μέσα από τις συγκλονιστικές αναπαραστάσεις των τελευταίων στιγμών, την απομαγνητοφώνηση των τελευταίων τηλεφωνημάτων, των απέλπιδων προσπαθειών απόδρασης από τους πύργους που έλιωναν, τις ηρωϊκές διασώσεις των πυροσβεστών, της σώμα-προς-σώμα πάλης μέσα στο καταδικασμένο αεροπλάνο που συνετρίβη στην Πενσυλβάνια, την αλληλεγγύη μεταξύ των πανικοβλημένων μέσα στο σύννεφο σκόνης κοντά στο Ground Zero, τις γενναίες αντιπολεμικές συγκεντρώσεις που ακολούθησαν όπου τα θύματα μηνούσαν στην εξουσία "όχι πόλεμο στο όνομά μου". Παρόλα αυτά, η κάθαρση δεν ήρθε.
Πολλοί αναφέρθηκαν στους πανηγυρισμούς νεαρών αμερικανών που ακολούθησαν την πρόσφατη είδηση του θανάτου του Μπιν Λάντεν, και της ρίψης του κουφαριού του στην θάλασσα, ως "κάθαρση". Ο βίαιος θάνατος του εχθρού πράγματι μπορεί να προκαλέσει ενθουσιασμό αλλά, όπως δραματουργοί από τον Σοφοκλή ως τον Shakespeare γνώριζαν καλύτερα, ο ενθουσιασμός αυτός γρήγορα δίνει την θέση του σε μούδιασμα πριν συνειδητοποιήσουμε ότι η πληγή παραμένει εκεί, πιο αιμορραγούσα από ποτέ. Με το που κοπάζουν οι αλαλαγμοί χαράς, η πικρία επιστρέφει στο στόμα, το βάρος στην καρδιά. Μόνο η επιβεβαίωση μιας ηθικής νίκης μπορεί να βοηθήσει, να απαλύνει.
Η ενδεκάτη ενάτου του δύο χιλιάδες ένα συνέτριψε τις προσεκτικά κατασκευασμένες φαντασιώσεις πολλών. Συνέτριψε τον μύθο του "τέλους της ιστορίας" που έζησε στιγμές δόξας μετά την κατεδάφιση του Τείχους του Βερολίνου. Συνέτριψε την φαντασίωση του "παγκόσμιου χωριού" στο οποίο υποτίθεται είμαστε όλοι απλοί επιχειρηματίες (των οποίων η επιτυχία εξαρτάται αποκλειστικά από την ελκυστικότητα της πραμάτειας τους). Στιγμάτισε ακόμα και την εικόνα των διαδηλωτών εναντίον της παγκοσμιοποίησης ρίχνοντας σκιές στην φιλοδοξία τους να εισβάλουν βίαια στα καλά φρουρούμενα θέρετρα όπου συνωστίζονται οι κραταιοί και οι έχοντες. Μα πάνω από όλα, εκείνο που εμπόδισε έως σήμερα την πραγματική κάθαρση, ήταν η ευκολία με την οποία η Δύση απεμπόλησε τις ηθικές και νομικές της αρχές, κάνοντας ένα ανεκτίμητο δώρο στην Αλ Κάιντα κατά την μετά την 11/9 εποχή. Κάπως έτσι, ο Πόλεμος Εναντίον του Τρόμου (The War on Terror) μετέτρεψε μια τραγωδία σε καταστροφή.
“Η πρακτική της αμοιβαιότητας, του 'οφθαλμός αντί οφθαλμού', είναι μέρος της δικαιοσύνης, και εκείνος που ρίχνει την πρώτη πέτρα είναι ο άδικος.” Με αυτό το βιβλικό επιχείρημα, το οποίο ξεστόμισε μέσα από τις γνωστές του κασέτες, ο Μπιν Λάντεν προσπάθησε να "εξηγήσει" το αποτρόπαιο έγκλημα στην Μαδρίτη που πρόσθετε τις ζωές εκατόν ενενήντα ενός ανθρώπων σε εκείνες που χάθηκαν πριν δέκα χρόνια. Με αυτό ακριβώς το σκεπτικό ο Μπιν Λάντεν νόμισε ότι απαλλάχθηκε από την ενοχή για εγκλήματα τα οποία κάποιοι διέπραξαν στο όνομά του θέτοντάς τα στην "σωστή" χρονική σειρά πάνω σε μια αλυσίδα εγκλημάτων της οποίας ο πρώτος κρίκος ήταν, κατά την γνώμη του, κάποιο έγκλημα δυτικών ιμπεριαλιστών.
Λες και ήθελαν να πριμοδοτήσουν, να νομιμοποιήσουν, αυτό το πρωτόγονο σκεπτικό, οι νεοσυντηρητικοί του Bush, με την πλήρη συνενοχή των Ευρωπαίων ηγετών, ενστερνίστηκαν ένα πανοιμοιότυπο εργαλειακό σκεπτικό, μια βιβλική λογική που δεν διαφέρει από το "οφθαλμόν αντί οφθαλμού" και από την πρακτική του μία-σου-και-μία-μου. Μόλις η Δύση έπεσε με το κεφάλι σε αυτή την παγίδα, ο Μπιν Λάντεν άδραξε της ευκαιρίας να αναρωτηθεί: "Σε ποια θρησκεία ή φιλοσοφία οι δικοί σας νεκροί είναι αθώοι όταν οι δικοί μας θεωρούνται εκ προοιμίου ένοχοι; Με ποια λογική το δικό σας αίμα μετρά ως πραγματικό ενώ το δικό μας ως άνευ αξίας;"
Υπό αυτό το πρίσμα, ο διαφημιζόμενος Πόλεμος Εναντίον του Τρόμου είχε ως υπ' αριθμό νούμερο ένα θύμα την αφήγηση που λέει η Δύση στον εαυτό της τα βράδια για να κοιμάται με ήσυχη την συνείδησή της. Αρχικά, ξέχασε την βασική αρχή του Kant που απαγορεύει την χρήση ανθρώπων ως μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού - όσο καλός κ' αγαθός κι αν είναι η σκοπός αυτός. Κατόπιν η ήττα της Δύσης ολοκληρώθηκε όταν δημιούργησε την νέα έννοια του Άνομου Μαχητή (Unlawful Combatant). Ακριβώς όπως το Τείχος του Βερολίνου δημιούργησε μια νεκρά ηθική ζώνη εντός της οποίας "δικαιολογούνταν" μια σειρά από αμαρτίες, και στις δύο μεριές του Τείχους - από τα υπόγεια της Stasi στο Στάδιο του Σαντιάγκο επί Pinochet στην Χιλή], έτσι και η απόφαση να δημιουργηθεί αυθαίρετα μια νέα νομική κατηγορία ανθρώπων για τους οποίους δεν ισχύει κανένα δίκαιο δημιούργησε ένα νέο ηθικό κενό στο οποίο έσπευσαν να "κατοικήσουν" οι συστηματικές διηπειρωτικές απαγωγές (renditions), οι "ενισχυμένες ανακρίσεις" (enhanced interrogations), τα κολαστήρια του Γκουαντάναμο και του Άμπου Γκράιμπ.
Οι νεοσυντηρητικοί του Bush σε καμία περίπτωση δεν εφηύραν την βιβλική εκδίκηση, τα βασανιστήρια, τις φαεινές ιδέες για επιδρομές σε ξένες χώρες. Ούτε η κα Thatcher είχε εφεύρει, κατά την πρωθυπουργία της, την απληστία ως αρετή, τους καταφερτζήδες ως παράδειγμα προς μίμηση, ή τους δημοσιοσχεσίτες ως ιδανικούς κυβερνήτες. Το μεγαλύτερο επίτευγμα της ακροδεξιάς νεοσυντήρησης ήταν το να καταστήσουν αδύνατον να σκεφτεί κανείς πως κάποια πράγματα (π.χ. τα βασανιστήρια ή το να καταδικάσεις εκατομμύρια στην ανεργία ως αντιπληθωριστικό μέτρο) απλά δεν πρέπει να γίνονται ανεξάρτητα από τα όποια οφέλη κρίνεις ότι θα προκύψουν για σένα, το σινάφι σου, την κοινωνική σου τάξη.
Δέκα χρόνια πέρασαν από τότε που τα θύματα του φονταμενταλισμού ψάχνουν την αυθεντική κάθαρση. Αυτή η μελαγχολική αναζήτηση έχει γίνει πιο δύσκολη από ποτέ στην Δύση, την ώρα που (τι ειρωνεία!) φαίνεται να γίνεται πιο εύκολη στην εξεγερμένη Μέση Ανατολή. Ο εξαιρετικός νέος δικηγόρος από το Chicago, του οποίου η ραγδαία άνοδος οφείλεται στις ρητορικές του εξάρσεις στο όνομα πανανθρώπινων αξιών, υπονόμευσε βίαια την αναζητούμενη κάθαρση όταν, με το που ήρθε στην εξουσία, αφέθηκε στην απατηλή σαγήνη των νεοσυντηρητικών επιχειρημάτων σύμφωνα με τα οποία "το Γκουαντάναμο δεν μπορεί να κλείσει", "τα βασανιστήρια είναι απαραίτητα", το μάθημα που δίδαξε το Ισραήλ στην οικουμένη (δικάζοντας υποδειγματικά τον αιμοσταγή ή Eichmann) είναι "παρωχημένο"...
Και σαν να μην έφτανε αυτή η ηθική κατρακύλα, το Κραχ του 2008 στέρησε από τις Αμερικανικές και Ευρωπαϊκές ελίτ το επιχείρημα ότι ό,τι ηθικά μεμπτό κάνουν το πράττουν για να εξασφαλίζουν στους λαούς της Δύσης, αλλά και της Οικουμένης ολόκληρης, την... Ανάπτυξη και την Ευημερία.
Με τις καρδιές μας ακόμα στοιχειωμένες από τον θρίαμβο των φονταμενταλιστών, που ξεκίνησε ανήμερα πριν δέκα χρόνια, και με τις σκέψεις μας να ταλανίζονται από τα νούμερα και τους αριθμούς της μετά το 2008 Κρίσης, είναι εύκολο να στραφούμε για έμπνευση προς ανατολάς: στους δρόμους της Τυνησίας, στην Πλατεία Ταχρίρ του Καΐρου, στους άνεμους αλλαγής και ελευθερίας που πνέουν από την Λιβύη στην Υεμένη και από το Μπαχρέιν στα σοκάκια της Δαμασκού, στην επιταχυνόμενη ευημερία της Κίνας και της Ινδίας, στη Λατινική Αμερική που επί τέλους σηκώνει κεφάλι, στην Αφρική ακόμα. Κι όμως. Κάτι μέσα μου λέει ότι το κλειδί για την κάθαρση παραμένει στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Είναι δύσκολο να εξηγήσω την λογική της εσωτερικής αυτής φωνής. Αυτό που καταθέτω είναι ότι επαναλαμβάνει ασταμάτητα πως ο κόσμος μας έχει ανάγκη Αμερικανούς που θα ξαναδώσουν δύναμη στην ιδέα ότι κάποια πράγματα πρέπει να γίνονται έτσι. Χωρίς κανέναν λόγο. Μόνο και μόνο ότι αυτό είναι το σωστό και το πρέπον. Κι ότι κάποια άλλα δεν πρέπει να γίνονται ποτέ, όσο καλό και να θεωρούμε τον σκοπό που υπηρετούν.
του Γιάνη Βαρουφάκη 11/09/2011
Ο μαζικός θάνατος αθώων στοιχειώνει τους ζωντανούς, τουλάχιστον έως ότου ο κάθε θάνατος αφηγηθεί, η κάθε τελευταία στιγμή καταγραφεί, όλες οι προσωπικές ιστορίες υφανθούν σε μια ενοποιητική, καθαρκτική εξιστόρηση. Στα δέκα χρόνια που πέρασαν, πολλά από τα φαντάσματα εξιλεώθηκαν μέσα από τις συγκλονιστικές αναπαραστάσεις των τελευταίων στιγμών, την απομαγνητοφώνηση των τελευταίων τηλεφωνημάτων, των απέλπιδων προσπαθειών απόδρασης από τους πύργους που έλιωναν, τις ηρωϊκές διασώσεις των πυροσβεστών, της σώμα-προς-σώμα πάλης μέσα στο καταδικασμένο αεροπλάνο που συνετρίβη στην Πενσυλβάνια, την αλληλεγγύη μεταξύ των πανικοβλημένων μέσα στο σύννεφο σκόνης κοντά στο Ground Zero, τις γενναίες αντιπολεμικές συγκεντρώσεις που ακολούθησαν όπου τα θύματα μηνούσαν στην εξουσία "όχι πόλεμο στο όνομά μου". Παρόλα αυτά, η κάθαρση δεν ήρθε.
Πολλοί αναφέρθηκαν στους πανηγυρισμούς νεαρών αμερικανών που ακολούθησαν την πρόσφατη είδηση του θανάτου του Μπιν Λάντεν, και της ρίψης του κουφαριού του στην θάλασσα, ως "κάθαρση". Ο βίαιος θάνατος του εχθρού πράγματι μπορεί να προκαλέσει ενθουσιασμό αλλά, όπως δραματουργοί από τον Σοφοκλή ως τον Shakespeare γνώριζαν καλύτερα, ο ενθουσιασμός αυτός γρήγορα δίνει την θέση του σε μούδιασμα πριν συνειδητοποιήσουμε ότι η πληγή παραμένει εκεί, πιο αιμορραγούσα από ποτέ. Με το που κοπάζουν οι αλαλαγμοί χαράς, η πικρία επιστρέφει στο στόμα, το βάρος στην καρδιά. Μόνο η επιβεβαίωση μιας ηθικής νίκης μπορεί να βοηθήσει, να απαλύνει.
Η ενδεκάτη ενάτου του δύο χιλιάδες ένα συνέτριψε τις προσεκτικά κατασκευασμένες φαντασιώσεις πολλών. Συνέτριψε τον μύθο του "τέλους της ιστορίας" που έζησε στιγμές δόξας μετά την κατεδάφιση του Τείχους του Βερολίνου. Συνέτριψε την φαντασίωση του "παγκόσμιου χωριού" στο οποίο υποτίθεται είμαστε όλοι απλοί επιχειρηματίες (των οποίων η επιτυχία εξαρτάται αποκλειστικά από την ελκυστικότητα της πραμάτειας τους). Στιγμάτισε ακόμα και την εικόνα των διαδηλωτών εναντίον της παγκοσμιοποίησης ρίχνοντας σκιές στην φιλοδοξία τους να εισβάλουν βίαια στα καλά φρουρούμενα θέρετρα όπου συνωστίζονται οι κραταιοί και οι έχοντες. Μα πάνω από όλα, εκείνο που εμπόδισε έως σήμερα την πραγματική κάθαρση, ήταν η ευκολία με την οποία η Δύση απεμπόλησε τις ηθικές και νομικές της αρχές, κάνοντας ένα ανεκτίμητο δώρο στην Αλ Κάιντα κατά την μετά την 11/9 εποχή. Κάπως έτσι, ο Πόλεμος Εναντίον του Τρόμου (The War on Terror) μετέτρεψε μια τραγωδία σε καταστροφή.
“Η πρακτική της αμοιβαιότητας, του 'οφθαλμός αντί οφθαλμού', είναι μέρος της δικαιοσύνης, και εκείνος που ρίχνει την πρώτη πέτρα είναι ο άδικος.” Με αυτό το βιβλικό επιχείρημα, το οποίο ξεστόμισε μέσα από τις γνωστές του κασέτες, ο Μπιν Λάντεν προσπάθησε να "εξηγήσει" το αποτρόπαιο έγκλημα στην Μαδρίτη που πρόσθετε τις ζωές εκατόν ενενήντα ενός ανθρώπων σε εκείνες που χάθηκαν πριν δέκα χρόνια. Με αυτό ακριβώς το σκεπτικό ο Μπιν Λάντεν νόμισε ότι απαλλάχθηκε από την ενοχή για εγκλήματα τα οποία κάποιοι διέπραξαν στο όνομά του θέτοντάς τα στην "σωστή" χρονική σειρά πάνω σε μια αλυσίδα εγκλημάτων της οποίας ο πρώτος κρίκος ήταν, κατά την γνώμη του, κάποιο έγκλημα δυτικών ιμπεριαλιστών.
Λες και ήθελαν να πριμοδοτήσουν, να νομιμοποιήσουν, αυτό το πρωτόγονο σκεπτικό, οι νεοσυντηρητικοί του Bush, με την πλήρη συνενοχή των Ευρωπαίων ηγετών, ενστερνίστηκαν ένα πανοιμοιότυπο εργαλειακό σκεπτικό, μια βιβλική λογική που δεν διαφέρει από το "οφθαλμόν αντί οφθαλμού" και από την πρακτική του μία-σου-και-μία-μου. Μόλις η Δύση έπεσε με το κεφάλι σε αυτή την παγίδα, ο Μπιν Λάντεν άδραξε της ευκαιρίας να αναρωτηθεί: "Σε ποια θρησκεία ή φιλοσοφία οι δικοί σας νεκροί είναι αθώοι όταν οι δικοί μας θεωρούνται εκ προοιμίου ένοχοι; Με ποια λογική το δικό σας αίμα μετρά ως πραγματικό ενώ το δικό μας ως άνευ αξίας;"
Υπό αυτό το πρίσμα, ο διαφημιζόμενος Πόλεμος Εναντίον του Τρόμου είχε ως υπ' αριθμό νούμερο ένα θύμα την αφήγηση που λέει η Δύση στον εαυτό της τα βράδια για να κοιμάται με ήσυχη την συνείδησή της. Αρχικά, ξέχασε την βασική αρχή του Kant που απαγορεύει την χρήση ανθρώπων ως μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού - όσο καλός κ' αγαθός κι αν είναι η σκοπός αυτός. Κατόπιν η ήττα της Δύσης ολοκληρώθηκε όταν δημιούργησε την νέα έννοια του Άνομου Μαχητή (Unlawful Combatant). Ακριβώς όπως το Τείχος του Βερολίνου δημιούργησε μια νεκρά ηθική ζώνη εντός της οποίας "δικαιολογούνταν" μια σειρά από αμαρτίες, και στις δύο μεριές του Τείχους - από τα υπόγεια της Stasi στο Στάδιο του Σαντιάγκο επί Pinochet στην Χιλή], έτσι και η απόφαση να δημιουργηθεί αυθαίρετα μια νέα νομική κατηγορία ανθρώπων για τους οποίους δεν ισχύει κανένα δίκαιο δημιούργησε ένα νέο ηθικό κενό στο οποίο έσπευσαν να "κατοικήσουν" οι συστηματικές διηπειρωτικές απαγωγές (renditions), οι "ενισχυμένες ανακρίσεις" (enhanced interrogations), τα κολαστήρια του Γκουαντάναμο και του Άμπου Γκράιμπ.
Οι νεοσυντηρητικοί του Bush σε καμία περίπτωση δεν εφηύραν την βιβλική εκδίκηση, τα βασανιστήρια, τις φαεινές ιδέες για επιδρομές σε ξένες χώρες. Ούτε η κα Thatcher είχε εφεύρει, κατά την πρωθυπουργία της, την απληστία ως αρετή, τους καταφερτζήδες ως παράδειγμα προς μίμηση, ή τους δημοσιοσχεσίτες ως ιδανικούς κυβερνήτες. Το μεγαλύτερο επίτευγμα της ακροδεξιάς νεοσυντήρησης ήταν το να καταστήσουν αδύνατον να σκεφτεί κανείς πως κάποια πράγματα (π.χ. τα βασανιστήρια ή το να καταδικάσεις εκατομμύρια στην ανεργία ως αντιπληθωριστικό μέτρο) απλά δεν πρέπει να γίνονται ανεξάρτητα από τα όποια οφέλη κρίνεις ότι θα προκύψουν για σένα, το σινάφι σου, την κοινωνική σου τάξη.
Δέκα χρόνια πέρασαν από τότε που τα θύματα του φονταμενταλισμού ψάχνουν την αυθεντική κάθαρση. Αυτή η μελαγχολική αναζήτηση έχει γίνει πιο δύσκολη από ποτέ στην Δύση, την ώρα που (τι ειρωνεία!) φαίνεται να γίνεται πιο εύκολη στην εξεγερμένη Μέση Ανατολή. Ο εξαιρετικός νέος δικηγόρος από το Chicago, του οποίου η ραγδαία άνοδος οφείλεται στις ρητορικές του εξάρσεις στο όνομα πανανθρώπινων αξιών, υπονόμευσε βίαια την αναζητούμενη κάθαρση όταν, με το που ήρθε στην εξουσία, αφέθηκε στην απατηλή σαγήνη των νεοσυντηρητικών επιχειρημάτων σύμφωνα με τα οποία "το Γκουαντάναμο δεν μπορεί να κλείσει", "τα βασανιστήρια είναι απαραίτητα", το μάθημα που δίδαξε το Ισραήλ στην οικουμένη (δικάζοντας υποδειγματικά τον αιμοσταγή ή Eichmann) είναι "παρωχημένο"...
Και σαν να μην έφτανε αυτή η ηθική κατρακύλα, το Κραχ του 2008 στέρησε από τις Αμερικανικές και Ευρωπαϊκές ελίτ το επιχείρημα ότι ό,τι ηθικά μεμπτό κάνουν το πράττουν για να εξασφαλίζουν στους λαούς της Δύσης, αλλά και της Οικουμένης ολόκληρης, την... Ανάπτυξη και την Ευημερία.
Με τις καρδιές μας ακόμα στοιχειωμένες από τον θρίαμβο των φονταμενταλιστών, που ξεκίνησε ανήμερα πριν δέκα χρόνια, και με τις σκέψεις μας να ταλανίζονται από τα νούμερα και τους αριθμούς της μετά το 2008 Κρίσης, είναι εύκολο να στραφούμε για έμπνευση προς ανατολάς: στους δρόμους της Τυνησίας, στην Πλατεία Ταχρίρ του Καΐρου, στους άνεμους αλλαγής και ελευθερίας που πνέουν από την Λιβύη στην Υεμένη και από το Μπαχρέιν στα σοκάκια της Δαμασκού, στην επιταχυνόμενη ευημερία της Κίνας και της Ινδίας, στη Λατινική Αμερική που επί τέλους σηκώνει κεφάλι, στην Αφρική ακόμα. Κι όμως. Κάτι μέσα μου λέει ότι το κλειδί για την κάθαρση παραμένει στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Είναι δύσκολο να εξηγήσω την λογική της εσωτερικής αυτής φωνής. Αυτό που καταθέτω είναι ότι επαναλαμβάνει ασταμάτητα πως ο κόσμος μας έχει ανάγκη Αμερικανούς που θα ξαναδώσουν δύναμη στην ιδέα ότι κάποια πράγματα πρέπει να γίνονται έτσι. Χωρίς κανέναν λόγο. Μόνο και μόνο ότι αυτό είναι το σωστό και το πρέπον. Κι ότι κάποια άλλα δεν πρέπει να γίνονται ποτέ, όσο καλό και να θεωρούμε τον σκοπό που υπηρετούν.
Τρίτη 6 Σεπτεμβρίου 2011
Η φούσκα του εμπορίου
Tου Σεραφειμ Κωνσταντινιδη
Ο Γουίλι Λόμαν είναι επηρμένος άνθρωπος. Καμαρώνει για τις ικανότητές του, αλλά αρκείται στην επιφάνεια των πραγμάτων και αποφεύγει την αλήθεια. Δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το πραγματικό πρόβλημα και διαρκώς το μεταθέτει στο μέλλον ώστε να απομακρύνει τις συνέπειες. Πρόκειται για τον κεντρικό ήρωα στο πασίγνωστο έργο του Αρθουρ Μίλερ, που έχει επικρατήσει σε ελληνική μετάφραση ως «Ο θάνατος του εμποράκου», ενώ ο τίτλος θα έπρεπε να είναι «Ο θάνατος του πλασιέ» (Death of a Salesman).
Πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για την ελληνική οικονομία αποκαλύπτει ένα από τα χαρακτηριστικά της αγοράς, τα τελευταία χρόνια: τη φούσκα του εμπορίου. Την πενταετία 2003 - 2007, στο χονδρικό εμπόριο, το μικτό περιθώριο ως ποσοστό των εσόδων είναι το υψηλότερο ανάμεσα στα κράτη του ΟΟΣΑ, σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο. Την ίδια περίοδο, στο λιανικό εμπόριο τα μικτά κέρδη ως ποσοστό του τζίρου είναι επίσης τα υψηλότερα στον ΟΟΣΑ, σχεδόν τριπλάσια από τον μέσο όρο. Γιατί το ελληνικό εμπόριο «υποχρεώθηκε» να λειτουργεί με τόσο υψηλά μικτά κέρδη; Ποιες υπερβολικές δαπάνες υποχρεώθηκε να καλύπτει; Ενοίκια, ασφαλιστικές εισφορές, μισθούς, φόρους. Ισως...
Η αλήθεια είναι ότι οι μισθοί δεν φαίνεται να υπερβαίνουν ιδιαίτερα τον διεθνή μέσο όρο, ενώ τα στοιχεία για την φορολογική επιβάρυνση του εμπορίου δείχνουν μάλλον αυξημένη φοροδιαφυγή. Τα τελευταία χρόνια υπήρχε μια σημαντική επιτάχυνση της αξίας των ακινήτων και εκτοξεύτηκαν τα ενοίκια καταστημάτων, αλλά η σημαντικότερη αιτία είναι η πληθωριστική στρατηγική που ακολούθησε το εμπόριο. Η άνοδος των τιμών ήταν η απάντηση για την ανάπτυξη, τη χρηματοδότηση και την κερδοφορία του εμπορίου. Ηταν διαθέσιμη επειδή ήταν εύκολη και στηριζόταν στην άνετη χρηματοδότηση και στα χαμηλά επιτόκια. Αυτή η στρατηγική δεν μπορεί πια να εφαρμοστεί, η πληθωριστική φούσκα στο εμπόριο έσπασε και τα αποτελέσματα φαίνονται στα άδεια καταστήματα στους δρόμους...
Το εμπόριο στην ελληνική αγορά ήταν παράδεισος και των ξένων επιχειρήσεων. Επωφελήθηκαν ακολουθώντας την ίδια στρατηγική, πουλώντας ακριβότερα από άλλες αγορές. Ορισμένες άλλες απέσπασαν γρήγορα μεγάλο μερίδιο στην αγορά, πουλώντας σε χαμηλότερη τιμή από τους εγχώριους ανταγωνιστές. Και οι δύο επιλογές αποδείχθηκαν εξαιρετικά κερδοφόρες.
Στο έργο του Μίλερ, ο Γουίλι Λόμαν ζει την τελευταία ημέρα της ζωής του. Είναι χωρίς δουλειά, χωρίς όνειρα, ενώ στη σκέψη του επικρατεί ο τρόμος ότι στα μάτια των άλλων θα φαίνεται σαν αποτυχημένος, κάποιος που έχει ξεπεραστεί απ’ την εποχή και την ηλικία του. Θα υπάρχουν πάντα νεώτεροι, δραστήριοι και... ξεκούραστοι συνάδελφοι να περιοδεύουν στις επαρχίες, δειγματίζοντας την πραμάτεια. Ο Λόμαν ξεπεράστηκε επειδή νέα μεγάλα μαγαζιά προσφέρουν μεγαλύτερη ποικιλία και καλύτερες τιμές. Πιστεύει όμως ότι είναι μοναδική περίπτωση, αγνοεί ότι αποτελεί δείγμα του ευρύτερου μέσου όρου. Κάπως ανάλογα, υποφέρουν και οι σημερινοί έμποροι...
Ο Γουίλι Λόμαν είναι επηρμένος άνθρωπος. Καμαρώνει για τις ικανότητές του, αλλά αρκείται στην επιφάνεια των πραγμάτων και αποφεύγει την αλήθεια. Δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το πραγματικό πρόβλημα και διαρκώς το μεταθέτει στο μέλλον ώστε να απομακρύνει τις συνέπειες. Πρόκειται για τον κεντρικό ήρωα στο πασίγνωστο έργο του Αρθουρ Μίλερ, που έχει επικρατήσει σε ελληνική μετάφραση ως «Ο θάνατος του εμποράκου», ενώ ο τίτλος θα έπρεπε να είναι «Ο θάνατος του πλασιέ» (Death of a Salesman).
Πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για την ελληνική οικονομία αποκαλύπτει ένα από τα χαρακτηριστικά της αγοράς, τα τελευταία χρόνια: τη φούσκα του εμπορίου. Την πενταετία 2003 - 2007, στο χονδρικό εμπόριο, το μικτό περιθώριο ως ποσοστό των εσόδων είναι το υψηλότερο ανάμεσα στα κράτη του ΟΟΣΑ, σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο. Την ίδια περίοδο, στο λιανικό εμπόριο τα μικτά κέρδη ως ποσοστό του τζίρου είναι επίσης τα υψηλότερα στον ΟΟΣΑ, σχεδόν τριπλάσια από τον μέσο όρο. Γιατί το ελληνικό εμπόριο «υποχρεώθηκε» να λειτουργεί με τόσο υψηλά μικτά κέρδη; Ποιες υπερβολικές δαπάνες υποχρεώθηκε να καλύπτει; Ενοίκια, ασφαλιστικές εισφορές, μισθούς, φόρους. Ισως...
Η αλήθεια είναι ότι οι μισθοί δεν φαίνεται να υπερβαίνουν ιδιαίτερα τον διεθνή μέσο όρο, ενώ τα στοιχεία για την φορολογική επιβάρυνση του εμπορίου δείχνουν μάλλον αυξημένη φοροδιαφυγή. Τα τελευταία χρόνια υπήρχε μια σημαντική επιτάχυνση της αξίας των ακινήτων και εκτοξεύτηκαν τα ενοίκια καταστημάτων, αλλά η σημαντικότερη αιτία είναι η πληθωριστική στρατηγική που ακολούθησε το εμπόριο. Η άνοδος των τιμών ήταν η απάντηση για την ανάπτυξη, τη χρηματοδότηση και την κερδοφορία του εμπορίου. Ηταν διαθέσιμη επειδή ήταν εύκολη και στηριζόταν στην άνετη χρηματοδότηση και στα χαμηλά επιτόκια. Αυτή η στρατηγική δεν μπορεί πια να εφαρμοστεί, η πληθωριστική φούσκα στο εμπόριο έσπασε και τα αποτελέσματα φαίνονται στα άδεια καταστήματα στους δρόμους...
Το εμπόριο στην ελληνική αγορά ήταν παράδεισος και των ξένων επιχειρήσεων. Επωφελήθηκαν ακολουθώντας την ίδια στρατηγική, πουλώντας ακριβότερα από άλλες αγορές. Ορισμένες άλλες απέσπασαν γρήγορα μεγάλο μερίδιο στην αγορά, πουλώντας σε χαμηλότερη τιμή από τους εγχώριους ανταγωνιστές. Και οι δύο επιλογές αποδείχθηκαν εξαιρετικά κερδοφόρες.
Στο έργο του Μίλερ, ο Γουίλι Λόμαν ζει την τελευταία ημέρα της ζωής του. Είναι χωρίς δουλειά, χωρίς όνειρα, ενώ στη σκέψη του επικρατεί ο τρόμος ότι στα μάτια των άλλων θα φαίνεται σαν αποτυχημένος, κάποιος που έχει ξεπεραστεί απ’ την εποχή και την ηλικία του. Θα υπάρχουν πάντα νεώτεροι, δραστήριοι και... ξεκούραστοι συνάδελφοι να περιοδεύουν στις επαρχίες, δειγματίζοντας την πραμάτεια. Ο Λόμαν ξεπεράστηκε επειδή νέα μεγάλα μαγαζιά προσφέρουν μεγαλύτερη ποικιλία και καλύτερες τιμές. Πιστεύει όμως ότι είναι μοναδική περίπτωση, αγνοεί ότι αποτελεί δείγμα του ευρύτερου μέσου όρου. Κάπως ανάλογα, υποφέρουν και οι σημερινοί έμποροι...
Το «τι» και το «ποιος»
Το «τι» και το «ποιος»
Του Στεφανου Μανου*
Σύμφωνα με την πρώτη έκθεση της νεοσύστατης υπηρεσίας παρακολούθησης εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, που στεγάζεται στη Βουλή, εκτός ελέγχου κινείται η δυναμική του δημόσιου χρέους. Η έκθεση δημοσιοποιήθηκε την τελευταία εβδομάδα και τα συμπεράσματά της παραλληλίζονται με τα συμπεράσματα δεκάδων εκθέσεων οργανισμών του εξωτερικού. Η μέχρι σήμερα στάση της κυβέρνησης απέναντι σε αυτές τις προβλέψεις ήταν να τις αγνοεί. Τι σημαίνει ότι η δυναμική του χρέους είναι εκτός ελέγχου; Οτι παρά τα κυβερνητικά μέτρα, τους φόρους, τις περικοπές συντάξεων κ.λπ. το χρέος μεγαλώνει. Τρέχουμε, ιδρώνουμε, πονάμε και αντί να πλησιάζουμε στον στόχο, απομακρυνόμαστε.
Για τη σταθεροποίηση του χρέους είναι σημαντικό να μπορούμε να δανειστούμε με χαμηλό επιτόκιο. Οι αποφάσεις της 21ης Ιουλίου μας έλυσαν το πρόβλημα. Θα δανειζόμαστε με προνομιακό επιτόκιο 3,5 %. Οι ξένοι κάνουν ό,τι μπορούν για να μας βοηθήσουν. Κρίσιμο είναι επίσης να πάψουμε να δημιουργούμε νέα ελλείμματα που προστίθενται στο χρέος. Να δημιουργήσουμε πρωτογενές πλεόνασμα. Να ξοδεύουμε λιγότερα από όσα εισπράττουμε. Αυτό εξαρτάται μόνον από εμάς και φέτος, το 2011, ξοδεύουμε -παρά τις διάφορες περικοπές- περισσότερα από την αντίστοιχη περίοδο του 2010. Κρίσιμο για τη σταθεροποίηση του χρέους είναι επίσης να καταφέρουμε να γυρίσουμε από τη συρρίκνωση στην ανάπτυξη της οικονομίας. Τι πρέπει να κάνουμε; Να «ξεβρακωθούμε», προκειμένου να προσελκύσουμε επενδύσεις. Να έλθουν κεφάλαια που θα γίνουν εγκαταστάσεις που θα ενισχύσουν την παραγωγή και θα δώσουν δουλειά. Να συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχουν τεράστια περιθώρια ανάπτυξης της τουριστικής βιομηχανίας. Οπως και με τα δημοσιονομικά, έτσι και στα αναπτυξιακά οι επιδόσεις της κυβέρνησης είναι κάτω από τη βάση.
Είναι νομίζω αυτονόητο ότι η προσπάθεια σταθεροποίησης και μείωσης του χρέους θα διευκολυνθεί αν μπορέσουμε να εκποιήσουμε δημόσια περιουσία για να αποπληρώσουμε χρέος. Για την ώρα η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να πουλήσει ούτε ένα οικοπεδάκι, ούτε ένα από τα airbus της παλαιάς Ολυμπιακής που σαπίζουν ακίνητα εδώ και δύο χρόνια.
H τρόικα και οι ξένοι που θέλουν να βοηθήσουν την Ελλάδα κάνουν το λάθος να ρωτούν ή υποδεικνύουν ΤΙ πρέπει να γίνει, ενώ το ζητούμενο είναι να βρεθεί ΠΟΙΟΣ θα το κάνει. Το ΤΙ είναι το οικονομικό πρόβλημα, το ΠΟΙΟΣ το πολιτικό. Σε λίγες γραμμές περιέγραψα ΤΙ πρέπει να γίνει: πρωτογενές πλεόνασμα, καλοί ρυθμοί ανάπτυξης, πώληση περιουσίας. Για το ΠΟΙΟΣ δεν έχω πρακτική απάντηση. Πάντως, όχι η τωρινή κυβέρνηση. Είχε δύο χρόνια στη διάθεσή της και τα σπατάλησε. Είμαστε σήμερα σε πολύ δυσμενέστερη θέση από την ήδη δυσμενή που κληρονόμησε. Και όπως επισημάνθηκε, η προοπτική είναι να γίνει ακόμη δυσμενέστερη. Ούτε η Νέα Δημοκρατία. Διότι όπως ειπώθηκε για τους Βουρβόνους: «Δεν έμαθαν τίποτα και δεν ξέχασαν τίποτα».
Σε ένα σχετικά πρόσφατο άρθρο μου στην «Καθημερινή» (Η οδός Ευημερίας - 8/5/2011) περιέγραψα τι χρειάζεται να κάνει η κυβέρνηση ώστε να επιτύχει πρωτογενές πλεόνασμα: να κόψει κάθε δαπάνη που δεν είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του κράτους. Κάθε δαπάνη που δεν καλύπτει ουσιώδεις κοινωνικές ανάγκες. Ο περιορισμός των δαπανών σημαίνει απολύσεις προσωπικού. Χωρίς απολύσεις δεν θα μειωθεί η δαπάνη. Για να περιοριστούν κάπως οι συνέπειες, να γίνει ομαλότερη η μετάβαση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, πρότεινα οι απολύσεις να γίνουν σε δύο φάσεις: υποχρεωτική αργία για τρία χρόνια με αποδοχές ίσες με το 70% των τακτικών αποδοχών. Στη διάρκεια της τριετίας ο υπάλληλος θα μπορεί να εργαστεί στον ιδιωτικό τομέα ή να αναλάβει οποιαδήποτε επιχειρηματική δράση. Θα μπορεί επίσης να επιμορφωθεί -με τη συνδρομή του κράτους- ώστε να αποκτήσει γνώσεις και δεξιότητες που θα τον διευκολύνουν να βρει δουλειά. Στο τέλος της τριετίας θα γίνει η οριστική απόλυση με αποζημίωση ίση με την προβλεπόμενη για τους υπαλλήλους του ιδιωτικού τομέα.
Οι απολύσεις προκαλούν παραλυσία τόσο στο ΠΑΣΟΚ όσο και στη Ν.Δ. (για τις απολύσεις στον ιδιωτικό τομέα δεν φαίνεται να ταράζονται). Οσο τα δύο αυτά κόμματα δεν αντιμετωπίζουν τη μαζική απόλυση του υπεράριθμου προσωπικού του Δημοσίου και των ΔΕΚΟ, δεν θα μπορέσουν να αντιστρέψουν την ανεξέλεγκτη διόγκωση του χρέους που οδηγεί την Ελλάδα σε σίγουρη χρεοκοπία και έξοδο από την Ευρωζώνη. Οσο υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες υπεράριθμοι ο στόχος δημιουργίας πρωτογενούς πλεονάσματος θα παραμένει άπιαστος.
Το ταμπού της απόλυσης συνδέεται και με τη διάλυση της Δημόσιας Διοίκησης. Διότι δεν μπορεί να διοικηθεί αποτελεσματικά μια ομάδα 1 εκατ. υπαλλήλων αν η κύρωση της απόλυσης δεν υπάρχει έστω και ως απειλή. Η Δημόσια Διοίκηση για να μετατραπεί από «οίκο ανοχής» σε Δημόσια Διοίκηση χρειάζεται σκληρές ποινές και σημαντικά κίνητρα. Με τη σημερινή Δημόσια Διοίκηση είναι δύσκολο να φανταστώ προσέλκυση επενδύσεων και αναπτυξιακών δραστηριοτήτων.
Αλλά γύρισα πάλι στο ΤΙ. Οσοι θεωρούν ότι μπορούν να κάνουν ό,τι χρειάζεται για την αναζωογόνηση της απομακρυνόμενης ευρωπαϊκής προοπτικής της Ελλάδας, καλά θα κάνουν να στοιχηθούν σε μια κοινή προσπάθεια. Ο ελληνικός λαός θα πρέπει στο τέλος να αποφασίσει για το ΠΟΙΟΣ. Καλό είναι όμως να ξέρει τους άμεσους (αμεσότατους) κινδύνους που διατρέχει αν κάνει λάθος επιλογή.
* Ο κ. Στέφανος Μάνος είναι πρόεδρος της ΔΡΑΣΗΣ.
Του Στεφανου Μανου*
Σύμφωνα με την πρώτη έκθεση της νεοσύστατης υπηρεσίας παρακολούθησης εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, που στεγάζεται στη Βουλή, εκτός ελέγχου κινείται η δυναμική του δημόσιου χρέους. Η έκθεση δημοσιοποιήθηκε την τελευταία εβδομάδα και τα συμπεράσματά της παραλληλίζονται με τα συμπεράσματα δεκάδων εκθέσεων οργανισμών του εξωτερικού. Η μέχρι σήμερα στάση της κυβέρνησης απέναντι σε αυτές τις προβλέψεις ήταν να τις αγνοεί. Τι σημαίνει ότι η δυναμική του χρέους είναι εκτός ελέγχου; Οτι παρά τα κυβερνητικά μέτρα, τους φόρους, τις περικοπές συντάξεων κ.λπ. το χρέος μεγαλώνει. Τρέχουμε, ιδρώνουμε, πονάμε και αντί να πλησιάζουμε στον στόχο, απομακρυνόμαστε.
Για τη σταθεροποίηση του χρέους είναι σημαντικό να μπορούμε να δανειστούμε με χαμηλό επιτόκιο. Οι αποφάσεις της 21ης Ιουλίου μας έλυσαν το πρόβλημα. Θα δανειζόμαστε με προνομιακό επιτόκιο 3,5 %. Οι ξένοι κάνουν ό,τι μπορούν για να μας βοηθήσουν. Κρίσιμο είναι επίσης να πάψουμε να δημιουργούμε νέα ελλείμματα που προστίθενται στο χρέος. Να δημιουργήσουμε πρωτογενές πλεόνασμα. Να ξοδεύουμε λιγότερα από όσα εισπράττουμε. Αυτό εξαρτάται μόνον από εμάς και φέτος, το 2011, ξοδεύουμε -παρά τις διάφορες περικοπές- περισσότερα από την αντίστοιχη περίοδο του 2010. Κρίσιμο για τη σταθεροποίηση του χρέους είναι επίσης να καταφέρουμε να γυρίσουμε από τη συρρίκνωση στην ανάπτυξη της οικονομίας. Τι πρέπει να κάνουμε; Να «ξεβρακωθούμε», προκειμένου να προσελκύσουμε επενδύσεις. Να έλθουν κεφάλαια που θα γίνουν εγκαταστάσεις που θα ενισχύσουν την παραγωγή και θα δώσουν δουλειά. Να συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχουν τεράστια περιθώρια ανάπτυξης της τουριστικής βιομηχανίας. Οπως και με τα δημοσιονομικά, έτσι και στα αναπτυξιακά οι επιδόσεις της κυβέρνησης είναι κάτω από τη βάση.
Είναι νομίζω αυτονόητο ότι η προσπάθεια σταθεροποίησης και μείωσης του χρέους θα διευκολυνθεί αν μπορέσουμε να εκποιήσουμε δημόσια περιουσία για να αποπληρώσουμε χρέος. Για την ώρα η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να πουλήσει ούτε ένα οικοπεδάκι, ούτε ένα από τα airbus της παλαιάς Ολυμπιακής που σαπίζουν ακίνητα εδώ και δύο χρόνια.
H τρόικα και οι ξένοι που θέλουν να βοηθήσουν την Ελλάδα κάνουν το λάθος να ρωτούν ή υποδεικνύουν ΤΙ πρέπει να γίνει, ενώ το ζητούμενο είναι να βρεθεί ΠΟΙΟΣ θα το κάνει. Το ΤΙ είναι το οικονομικό πρόβλημα, το ΠΟΙΟΣ το πολιτικό. Σε λίγες γραμμές περιέγραψα ΤΙ πρέπει να γίνει: πρωτογενές πλεόνασμα, καλοί ρυθμοί ανάπτυξης, πώληση περιουσίας. Για το ΠΟΙΟΣ δεν έχω πρακτική απάντηση. Πάντως, όχι η τωρινή κυβέρνηση. Είχε δύο χρόνια στη διάθεσή της και τα σπατάλησε. Είμαστε σήμερα σε πολύ δυσμενέστερη θέση από την ήδη δυσμενή που κληρονόμησε. Και όπως επισημάνθηκε, η προοπτική είναι να γίνει ακόμη δυσμενέστερη. Ούτε η Νέα Δημοκρατία. Διότι όπως ειπώθηκε για τους Βουρβόνους: «Δεν έμαθαν τίποτα και δεν ξέχασαν τίποτα».
Σε ένα σχετικά πρόσφατο άρθρο μου στην «Καθημερινή» (Η οδός Ευημερίας - 8/5/2011) περιέγραψα τι χρειάζεται να κάνει η κυβέρνηση ώστε να επιτύχει πρωτογενές πλεόνασμα: να κόψει κάθε δαπάνη που δεν είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του κράτους. Κάθε δαπάνη που δεν καλύπτει ουσιώδεις κοινωνικές ανάγκες. Ο περιορισμός των δαπανών σημαίνει απολύσεις προσωπικού. Χωρίς απολύσεις δεν θα μειωθεί η δαπάνη. Για να περιοριστούν κάπως οι συνέπειες, να γίνει ομαλότερη η μετάβαση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, πρότεινα οι απολύσεις να γίνουν σε δύο φάσεις: υποχρεωτική αργία για τρία χρόνια με αποδοχές ίσες με το 70% των τακτικών αποδοχών. Στη διάρκεια της τριετίας ο υπάλληλος θα μπορεί να εργαστεί στον ιδιωτικό τομέα ή να αναλάβει οποιαδήποτε επιχειρηματική δράση. Θα μπορεί επίσης να επιμορφωθεί -με τη συνδρομή του κράτους- ώστε να αποκτήσει γνώσεις και δεξιότητες που θα τον διευκολύνουν να βρει δουλειά. Στο τέλος της τριετίας θα γίνει η οριστική απόλυση με αποζημίωση ίση με την προβλεπόμενη για τους υπαλλήλους του ιδιωτικού τομέα.
Οι απολύσεις προκαλούν παραλυσία τόσο στο ΠΑΣΟΚ όσο και στη Ν.Δ. (για τις απολύσεις στον ιδιωτικό τομέα δεν φαίνεται να ταράζονται). Οσο τα δύο αυτά κόμματα δεν αντιμετωπίζουν τη μαζική απόλυση του υπεράριθμου προσωπικού του Δημοσίου και των ΔΕΚΟ, δεν θα μπορέσουν να αντιστρέψουν την ανεξέλεγκτη διόγκωση του χρέους που οδηγεί την Ελλάδα σε σίγουρη χρεοκοπία και έξοδο από την Ευρωζώνη. Οσο υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες υπεράριθμοι ο στόχος δημιουργίας πρωτογενούς πλεονάσματος θα παραμένει άπιαστος.
Το ταμπού της απόλυσης συνδέεται και με τη διάλυση της Δημόσιας Διοίκησης. Διότι δεν μπορεί να διοικηθεί αποτελεσματικά μια ομάδα 1 εκατ. υπαλλήλων αν η κύρωση της απόλυσης δεν υπάρχει έστω και ως απειλή. Η Δημόσια Διοίκηση για να μετατραπεί από «οίκο ανοχής» σε Δημόσια Διοίκηση χρειάζεται σκληρές ποινές και σημαντικά κίνητρα. Με τη σημερινή Δημόσια Διοίκηση είναι δύσκολο να φανταστώ προσέλκυση επενδύσεων και αναπτυξιακών δραστηριοτήτων.
Αλλά γύρισα πάλι στο ΤΙ. Οσοι θεωρούν ότι μπορούν να κάνουν ό,τι χρειάζεται για την αναζωογόνηση της απομακρυνόμενης ευρωπαϊκής προοπτικής της Ελλάδας, καλά θα κάνουν να στοιχηθούν σε μια κοινή προσπάθεια. Ο ελληνικός λαός θα πρέπει στο τέλος να αποφασίσει για το ΠΟΙΟΣ. Καλό είναι όμως να ξέρει τους άμεσους (αμεσότατους) κινδύνους που διατρέχει αν κάνει λάθος επιλογή.
* Ο κ. Στέφανος Μάνος είναι πρόεδρος της ΔΡΑΣΗΣ.
"βασικοί πυλώνες" ανάπτυξης της οικονομίας
Ποιοι οι 5 "βασικοί πυλώνες" ανάπτυξης της οικονομίας και ποιοι οι κλάδοι, ονομαζόμενοι "Αναδυόμενοι Αστέρες" με μεγάλη δυνατότητα εξέλιξης, σύμφωνα με την McKinsey.
Ατμομηχανή της ανάπτυξης είναι ο τουρισμός καθώς αποτελεί τον κλάδο που μπορεί να συνεισφέρει 18 από τα 50 συνολικά δισ. ευρώ, κατά τα οποία θα μπορούσε να αυξηθεί το ΑΕΠ της χώρας μέσα στην επόμενη δεκαετία, σύμφωνα με μελέτη του οίκου McKinsey που εκπονήθηκε με πρωτοβουλία του ΣΕΒ και της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών.
Η μελέτη που φέρει τον τίτλο «Η Ελλάδα 10 χρόνια μπροστά» και καταλήγει σε 100 συγκεκριμένες προτάσεις μεταρρυθμίσεων απαραίτητες, όπως αναφέρεται, για να πάρει η οικονομία «μπροστά», θεωρεί ως βασικούς πυλώνες, εκτός του τουρισμού, την ενέργεια, τη μεταποίηση τροφίμων, το λιανικό εμπόριο, και την αγροτική παραγωγή. Δίνοντας έμφαση σε αυτούς τους 5 κλάδους, η έρευνα εκτιμά ότι με την υλοποίηση μιας σειράς προτάσεων, η ελληνική οικονομία θα μπορέσει να πετύχει μέχρι το τέλος του 2020 ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3% (διπλάσιο απ’ αυτόν που θεωρείται σήμερα εφικτός). Επιπλέον ο ξένος οίκος εξετάζει στη μελέτη του και 8 άλλους κλάδους, που αποκαλεί «αναδυόμενους αστέρες», δηλαδή τομείς με σχετικά μικρότερη συμμετοχή στο ΑΕΠ αλλά με μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης.
Οι «Αναδυόμενοι Αστέρες»
Η παραγωγή γενοσήμων φαρμάκων, οι ιχθυοκαλλιέργειες, ο ιατρικός τουρισμός, η φροντίδα για την τρίτη ηλικία και τους χρόνια ασθενείς, η δημιουργία περιφερειακών διαμετακομιστικών κόμβων, και η διαχείριση αποβλήτων, είναι, σύμφωνα με τη μελέτη της McKinsey, οι έξι πρωτεύοντες «αναδυόμενοι αστέρες» που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της οικονομίας κατά τα επόμενα 5-10 χρόνια. Αντίστοιχα, οι δύο δευτερεύοντες υπο-κλάδοι, με συμβολικό ρόλο περιλαμβάνουν τις εξειδικευμένες κατηγορίες τροφίμων, καθώς και τη δημιουργία στοχευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων στον τομέα των κλασικών σπουδών.
Αθροιστικά, οι οκτώ «αναδυόμενοι αστέρες» μπορούν να συνεισφέρουν περίπου 7 δις. ευρώ πρόσθετης –άμεσης και έμμεσης- Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) και περισσότερες από 70.000 νέες θέσεις εργασίας σε ορίζοντα 10ετίας.
Παραγωγή γενοσήμων φαρμάκων
Σύμφωνα με την έρευνα η δυσχερής δημοσιονομική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, αλλά και η δέσμευση της κυβέρνησης για την αύξηση της χαμηλής, σήμερα, διείσδυσης των γενοσήμων φαρμάκων (μόνο 32% των πωλήσεων φαρμάκων εκτός πατέντας, σε σχέση με άνω του 60% σε Γερμανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο) υποδεικνύουν πιθανώς ευνοϊκές συνθήκες για την τοπική αγορά γενοσήμων φαρμάκων, η οποία, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσε, σύμφωνα με τη μελέτη να αυξήσει το μέγεθός της (από εγχώριες πωλήσεις και εξαγωγές), από €1,2 δισ. το 2010 σε €2,2 δισ. το 2021.
Η προοπτική αυτή αποτελεί ένα σημαντικό «παράθυρο ευκαιρίας», σύμφωνα με τη μελέτη, για την εγχώρια βιομηχανία, η οποία θα μπορούσε να αξιοποιήσει το επερχόμενο κύμα ανάπτυξης (εντός Ελλάδος, αλλά και σε γειτονικές αγορές), και να κινηθεί προς τη δημιουργία «εθνικών πρωταθλητών» στην παραγωγή γενοσήμων. Οι κύριες δράσεις, οι οποίες θα επέτρεπαν στην εγχώρια βιομηχανία να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες ανάπτυξης του κλάδου ομαδοποιούνται από τη McKinsey σε 4 στρατηγικές κατηγορίες.
Συγκεκριμένα προτείνεται:
* η βελτίωση της ελκυστικότητας και αύξηση της διείσδυσης των γενοσήμων φαρμάκων,
* βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσω κλίμακας, εστίασης και καινοτομίας,
* διείσδυση σε υποσχόμενες αγορές του εξωτερικού αλλά και
* διασφάλιση πρόσβασης σε εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης.
Οι περισσότερες από τις δράσεις αυτές θα απαιτήσουν σημαντικά πρόσθετα κεφάλαια, και για το λόγο αυτό προτείνεται οι ελληνικές εταιρίες να στοχεύσουν σε χρηματοδότηση μέσω ιδιωτικών κεφαλαίων, π.χ., Private Equity ή Venture Capital. Την ίδια στιγμή, η Πολιτεία προτείνεται να επανεξετάσει τη δυνατότητα διευθέτησης των εκκρεμών χρεών μέσω συμψηφισμού του ΦΠΑ ή άλλων πληρωμών, με σκοπό την – κατά το δυνατόν – ενίσχυση της ρευστότητας των εταιριών και τη μείωση του κόστους χρηματοδότησης και κεφαλαίου κίνησης.
Ιχθυοκαλλιέργειες
Παρά το σχετικά μικρό σημερινό μέγεθος (ΑΠΑ περίπου €400 εκατομμυρίων το 2010), ο τομέας των ιχθυοκαλλιεργειών αυξάνεται κατά 3% ετησίως, ενώ περίπου το 80% της εγχώριας παραγωγής κατευθύνεται σε εξαγωγές. Την ίδια στιγμή, παρά το σχετικά ανταγωνιστικό κόστος παραγωγής των ελληνικών εταιριών (χάρη και στον υψηλό βαθμό καθετοποίησης) ο τομέας αντιμετωπίζει ήδη έντονο ανταγωνισμό από χώρες με χαμηλότερο εργατικό κόστος, όπως η Τουρκία. Επιπλέον, το ασταθές ρυθμιστικό περιβάλλον, η απουσία χωροθέτησης και οι ασαφείς διαδικασίες αδειοδότησης επηρεάζουν αρνητικά τις προοπτικές ανάπτυξης του κλάδου.
Προκειμένου να ξεπεραστούν αυτά τα εμπόδια προτείνεται:
* Οι εγχώριες εταιρίες και η Πολιτεία να εστιάσουν σε συγκεκριμένες προτεραιότητες για την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας του κλάδου, μέσω της υιοθέτησης στρατηγικής προϊόντων και αγορών σε φάσεις, με σκοπό την διατήρηση της ηγετικής θέσης στην τσιπούρα και το λαβράκι στις κύριες ευρωπαϊκές αγορές,
* Η επέκταση της γεωγραφικής κάλυψης στην Ευρώπη με το υπάρχον προϊόν και την επέκταση σε «νέα» είδη μεγαλύτερου μεγέθους και υψηλότερης προστιθέμενης αξίας αξιοποιώντας την υπάρχουσα τεχνογνωσία.
* κομβική θεωρείται η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσω οικονομιών κλίμακας, προϊοντικής εστίασης και αποδοτικότητας εργασίας, με επιλεκτική επιτάχυνση της υπάρχουσας τάσης «συγκέντρωσης», και την εισαγωγή μέτρων βελτίωσης της αποδοτικότητας για την αντιμετώπιση του μειονεκτήματος κόστους σε σχέση με τους συγκεκριμένους ανταγωνιστές.
Σε αυτήν την προσπάθεια, είναι κρίσιμη η εφαρμογή ενός εθνικού χωροταξικού σχεδίου για το σαφή προσδιορισμό των υποψηφίων περιοχών για ιχθυοκαλλιεργητική δραστηριότητα, ενώ θα μπορούσαν να εξεταστούν στοχευμένα κίνητρα (π.χ., μειώσεις φορολογίας) για την έρευνα και ανάπτυξη και την περαιτέρω προώθηση της εξαγωγικής δραστηριότητας.
Ιατρικός Τουρισμός
Ο ιατρικός τουρισμός αποτελεί έναν ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο διεθνώς κατά τα τελευταία 15 χρόνια. Ενώ η Ελλάδα έχει δυνατότητα να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο ταχέως αναπτυσσόμενο τμήμα της «μεσαίας αγοράς» του ιατρικού τουρισμού, λείπει κατά τη McKinsey μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική ανάπτυξης του κλάδου. Ενδεικτικά, μόνο μία νοσοκομειακή μονάδα είναι πιστοποιημένη κατά το Joint Committee International (ένα διεθνές σώμα πιστοποίησης), σε σχέση με 43 στην Τουρκία, 21 στην Ιταλία και 14 στην Ταϊλάνδη.
Σε συνδυασμό και με τη νέα στρατηγική κατεύθυνση στον τομέα του τουρισμού, οι πέντε κύριες δράσεις που θα επέτρεπαν στον εγχώριο υπό-κλάδο του ιατρικού τουρισμού να αξιοποιήσει τα περιθώρια ανάπτυξής του είναι:
· Ο καθορισμός εθνικής στρατηγικής για την ανταγωνιστική τοποθέτηση της Ελλάδας στη «μεσαία αγορά», η καθιέρωση σύγχρονων πρακτικών στη διασφάλιση ποιότητας,
· Η αδειοδότηση, και το πλαίσιο ελέγχων, ιδίως στην εξω-νοσοκομειακή περίθαλψη, που να περιλαμβάνει μητρώο ασθενών και διαδικασιών,
· Η εξειδίκευση προσφερόμενου προϊόντος και μείωση κόστους μέσω οικονομιών κλίμακας στις κύριες θεραπείες και επεμβάσεις,
· Η αξιοποίηση διεθνών δικτύων για την προσέλκυση ασθενών και
· Συνδυασμός του ιατρικού προϊόντος με τις απαιτούμενες βοηθητικές υπηρεσίες για τους επισκέπτες-ασθενείς.
Φροντίδα για την Τρίτη Ηλικία και τους Χρόνια Ασθενείς
Η έρευνα υποστηρίζει ότι διεθνή παραδείγματα υποδεικνύουν ότι τα προγράμματα εξω-νοσοκομειακής φροντίδας για την τρίτη ηλικία και τους χρόνια ασθενείς μπορούν να επιφέρουν ουσιαστική βελτίωση των δεικτών υγείας, αλλά και να οδηγήσουν σε σημαντική εξοικονόμηση κόστους (σε συγκεκριμένο παράδειγμα στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια επένδυση περίπου GBP 4 εκατ. σε βάθος πενταετίας οδήγησε σε μείωση δαπανών κατά GBP 23 εκατ.).
Επισημαίνει ότι στο παρόν μακροοικονομικό και δημοσιοοικονομικό περιβάλλον της Ελλάδας, η υιοθέτηση παρόμοιων πρακτικών και προγραμμάτων κρίνεται αναγκαία. Για την κάλυψη των αναγκών που δημιουργούνται, έχει αρχίσει ήδη να δραστηριοποιείται ένας αριθμός εγχώριων εταιριών, οι οποίες απαιτείται να μεγαλώσουν σε μέγεθος και να επεκτείνουν σημαντικά τις παρεχόμενες υπηρεσίες τους (π.χ., διαχείριση χρόνιων ασθενών, φροντίδα στο σπίτι, τηλε-ιατρική, προγράμματα συμμόρφωσης με τη φαρμακευτική αγωγή). Οι απαιτούμενοι πόροι για επενδύσεις μπορούν να προέλθουν, σύμφωνα με τη μελέτη, από την μειωμένη δαπάνη των ασφαλιστικών ταμείων, τη μείωση της «ανεπίσημης» δαπάνης, τα πακέτα υψηλού περιθωρίου κέρδους για τουρίστες κλπ.
Δημιουργία Περιφερειακών Διαμετακομιστικών Κόμβων
Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου προσφέρεται για τη ανάδειξη λιμένων ως διαμετακομιστικών κόμβων, καθώς διατρέχεται από μία εκ των τριών μεγαλύτερων διηπειρωτικών διαδρομών παγκοσμίως, με περίπου 19 εκατομμύρια TEU (Twenty-foot-container Equivalent Units) να διέρχονται της περιοχής το 2009 και με σημαντική αύξηση του διεξαγόμενου εμπορίου κατά 9% ετησίως μεταξύ 2004 και 2008.
Την ίδια ώρα η γεωγραφική θέση της Ελλάδας ενδείκνυται για την αξιοποίηση και των δύο κυριότερων τύπου θαλάσσιου εμπορίου (διαμετακόμισης και εμπορευματικής πύλης):
· στον τομέα της διαμετακόμισης (trans-shipment), όπου υπάρχει μία ενδιάμεση στάση πριν την αποστολή των εμπορευμάτων δια θαλάσσης στον τελικό τους προορισμό, η εγγύτητα του Πειραιά με τις μεγάλες θαλάσσιες οδούς είναι αντίστοιχη με αυτήν ανταγωνιστικών λιμανιών, όπως του Gioia Tauro στην Ιταλία, ενώ
· στον τομέα της εμπορευματικής πύλης (gateway), όπου τα εμπορεύματα έχουν τελικό προορισμό είτε την τοπική αγορά είτε την απώτερη ηπειρωτική Ευρώπη, τόσο η Αθήνα όσο και η Θεσσαλονίκη είναι καλά τοποθετημένες για να εξυπηρετήσουν τις αγορές της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες τα τελευταία δέκα χρόνια αναπτύσσονται με ετήσιους ρυθμούς της τάξης του 10% - 15%.
Στη δραστηριότητά τους αυτή, τα ελληνικά λιμάνια αντιμετωπίζουν ισχυρό ανταγωνισμό από γειτονικές εναλλακτικές επιλογές όπως η Varna στη Βουλγαρία, το Ambarli στην Τουρκία και η Costanza στη Ρουμανία, οι οποίες προσφέρουν επί του παρόντος λειτουργική σταθερότητα (π.χ. λιγότερες ημέρες απεργίας σε σύγκριση με την Ελλάδα) και καλύτερες υπηρεσίες (π.χ. 50% λιγότερος χρόνος για φόρτωση/εκφόρτωση και τελωνειακό έλεγχο σε σύγκριση με την Ελλάδα). Τα ελληνικά λιμάνια θα μπορούσαν να βελτιώσουν τη θέση τους σε μεγάλο βαθμό, και στα δύο είδη εμπορίου, μέσω της μείωσης των διαδικαστικών απαιτήσεων, του χρόνου φόρτωσης/εκφόρτωσης και των διαδικασιών για τους πελάτες, τη χρήση της υπάρχουσας νομοθεσίας για να διασφαλιστεί η συνεχής και ομαλή λειτουργία των λιμανιών και τη βελτίωση της υποδομής ώστε να υπάρχει καλύτερη σύνδεση της ενδοχώρας με τα λιμάνια (π.χ. γραμμές τρένου για μεταφορά εμπορευμάτων).
Διαχείριση αποβλήτων
Η μείωση του ποσοστού της επιχωμάτωσης και η εισαγωγή νέων μεθόδων διαχείρισης αποβλήτων με υψηλότερη προστιθέμενη αξία (π.χ., αποτέφρωση, ανακύκλωση, κομποστοποίηση) μπορούν να έχουν σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη για τη χώρα και ουσιαστικά αποτελούν «μονόδρομο» βάσει των οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Βάσει και των πρακτικών άλλων ευρωπαϊκών χωρών, η Ελλάδα μπορεί να υιοθετήσει τη συστηματική αποτέφρωση, να αυξήσει το ποσοστό ανακύκλωσης/κομποστοποίησης, και να παράξει περισσότερη ενέργεια μέσω των αποβλήτων. Ενδεικτικά, λιγότερο από 40% της μη οργανικής ύλης (η οποία αποτελεί το 54% των συνολικών οικιακών αποβλήτων) ανακυκλώνεται σήμερα, τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά ποσοστά ανακύκλωσης της τάξης του 60-95%. Η δημιουργία και λειτουργία οργανωμένων υποδομών για την καλύτερη διαχείριση των αποβλήτων συνεπάγεται σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη για τη χώρα. Επιπλέον, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του τμήματος των βιομηχανικών αποβλήτων είναι εξαιρετικά σημαντική για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την αποτελεσματική λειτουργία του βιομηχανικού κλάδου.
Διαρθρωτικές αλλαγές
Προϋπόθεση βέβαια για όλα αυτά, είναι μια σειρά από διαρθρωτικές αλλαγές, όπως η πλήρης απελευθέρωση της αγοράς εργασίας (εργασιακή ευελιξία, μερική απασχόληση στο Δημόσιο, κλπ), μείωση του Δημοσίου Τομέα, επιχειρηματικές ζώνες με ευνοϊκά φορολογικά κίνητρα, άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων, FAST TRACK επενδύσεις, κλπ.
"Αν δεν μπορέσουμε ή δεν αντέξουμε να συμπορευθούμε με τον σκληρό ευρωπαϊκό πυρήνα, νομοτελειακά θα εξωθηθούμε εκτός εκτός ευρώ. Κι αυτό σημαίνει ότι η χώρα θα ξανακυλήσει στη δεκαετία του 1950", είπε ο πρόεδρος του ΣΕΒ Δ. Δασκαλόπουλος μιλώντας σε εκδήλωση χθες το βράδυ κατά την επίσημη παρουσίαση της μελέτης.
Γιώργος Φιντικάκης
Ατμομηχανή της ανάπτυξης είναι ο τουρισμός καθώς αποτελεί τον κλάδο που μπορεί να συνεισφέρει 18 από τα 50 συνολικά δισ. ευρώ, κατά τα οποία θα μπορούσε να αυξηθεί το ΑΕΠ της χώρας μέσα στην επόμενη δεκαετία, σύμφωνα με μελέτη του οίκου McKinsey που εκπονήθηκε με πρωτοβουλία του ΣΕΒ και της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών.
Η μελέτη που φέρει τον τίτλο «Η Ελλάδα 10 χρόνια μπροστά» και καταλήγει σε 100 συγκεκριμένες προτάσεις μεταρρυθμίσεων απαραίτητες, όπως αναφέρεται, για να πάρει η οικονομία «μπροστά», θεωρεί ως βασικούς πυλώνες, εκτός του τουρισμού, την ενέργεια, τη μεταποίηση τροφίμων, το λιανικό εμπόριο, και την αγροτική παραγωγή. Δίνοντας έμφαση σε αυτούς τους 5 κλάδους, η έρευνα εκτιμά ότι με την υλοποίηση μιας σειράς προτάσεων, η ελληνική οικονομία θα μπορέσει να πετύχει μέχρι το τέλος του 2020 ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3% (διπλάσιο απ’ αυτόν που θεωρείται σήμερα εφικτός). Επιπλέον ο ξένος οίκος εξετάζει στη μελέτη του και 8 άλλους κλάδους, που αποκαλεί «αναδυόμενους αστέρες», δηλαδή τομείς με σχετικά μικρότερη συμμετοχή στο ΑΕΠ αλλά με μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης.
Οι «Αναδυόμενοι Αστέρες»
Η παραγωγή γενοσήμων φαρμάκων, οι ιχθυοκαλλιέργειες, ο ιατρικός τουρισμός, η φροντίδα για την τρίτη ηλικία και τους χρόνια ασθενείς, η δημιουργία περιφερειακών διαμετακομιστικών κόμβων, και η διαχείριση αποβλήτων, είναι, σύμφωνα με τη μελέτη της McKinsey, οι έξι πρωτεύοντες «αναδυόμενοι αστέρες» που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της οικονομίας κατά τα επόμενα 5-10 χρόνια. Αντίστοιχα, οι δύο δευτερεύοντες υπο-κλάδοι, με συμβολικό ρόλο περιλαμβάνουν τις εξειδικευμένες κατηγορίες τροφίμων, καθώς και τη δημιουργία στοχευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων στον τομέα των κλασικών σπουδών.
Αθροιστικά, οι οκτώ «αναδυόμενοι αστέρες» μπορούν να συνεισφέρουν περίπου 7 δις. ευρώ πρόσθετης –άμεσης και έμμεσης- Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) και περισσότερες από 70.000 νέες θέσεις εργασίας σε ορίζοντα 10ετίας.
Παραγωγή γενοσήμων φαρμάκων
Σύμφωνα με την έρευνα η δυσχερής δημοσιονομική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, αλλά και η δέσμευση της κυβέρνησης για την αύξηση της χαμηλής, σήμερα, διείσδυσης των γενοσήμων φαρμάκων (μόνο 32% των πωλήσεων φαρμάκων εκτός πατέντας, σε σχέση με άνω του 60% σε Γερμανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο) υποδεικνύουν πιθανώς ευνοϊκές συνθήκες για την τοπική αγορά γενοσήμων φαρμάκων, η οποία, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσε, σύμφωνα με τη μελέτη να αυξήσει το μέγεθός της (από εγχώριες πωλήσεις και εξαγωγές), από €1,2 δισ. το 2010 σε €2,2 δισ. το 2021.
Η προοπτική αυτή αποτελεί ένα σημαντικό «παράθυρο ευκαιρίας», σύμφωνα με τη μελέτη, για την εγχώρια βιομηχανία, η οποία θα μπορούσε να αξιοποιήσει το επερχόμενο κύμα ανάπτυξης (εντός Ελλάδος, αλλά και σε γειτονικές αγορές), και να κινηθεί προς τη δημιουργία «εθνικών πρωταθλητών» στην παραγωγή γενοσήμων. Οι κύριες δράσεις, οι οποίες θα επέτρεπαν στην εγχώρια βιομηχανία να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες ανάπτυξης του κλάδου ομαδοποιούνται από τη McKinsey σε 4 στρατηγικές κατηγορίες.
Συγκεκριμένα προτείνεται:
* η βελτίωση της ελκυστικότητας και αύξηση της διείσδυσης των γενοσήμων φαρμάκων,
* βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσω κλίμακας, εστίασης και καινοτομίας,
* διείσδυση σε υποσχόμενες αγορές του εξωτερικού αλλά και
* διασφάλιση πρόσβασης σε εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης.
Οι περισσότερες από τις δράσεις αυτές θα απαιτήσουν σημαντικά πρόσθετα κεφάλαια, και για το λόγο αυτό προτείνεται οι ελληνικές εταιρίες να στοχεύσουν σε χρηματοδότηση μέσω ιδιωτικών κεφαλαίων, π.χ., Private Equity ή Venture Capital. Την ίδια στιγμή, η Πολιτεία προτείνεται να επανεξετάσει τη δυνατότητα διευθέτησης των εκκρεμών χρεών μέσω συμψηφισμού του ΦΠΑ ή άλλων πληρωμών, με σκοπό την – κατά το δυνατόν – ενίσχυση της ρευστότητας των εταιριών και τη μείωση του κόστους χρηματοδότησης και κεφαλαίου κίνησης.
Ιχθυοκαλλιέργειες
Παρά το σχετικά μικρό σημερινό μέγεθος (ΑΠΑ περίπου €400 εκατομμυρίων το 2010), ο τομέας των ιχθυοκαλλιεργειών αυξάνεται κατά 3% ετησίως, ενώ περίπου το 80% της εγχώριας παραγωγής κατευθύνεται σε εξαγωγές. Την ίδια στιγμή, παρά το σχετικά ανταγωνιστικό κόστος παραγωγής των ελληνικών εταιριών (χάρη και στον υψηλό βαθμό καθετοποίησης) ο τομέας αντιμετωπίζει ήδη έντονο ανταγωνισμό από χώρες με χαμηλότερο εργατικό κόστος, όπως η Τουρκία. Επιπλέον, το ασταθές ρυθμιστικό περιβάλλον, η απουσία χωροθέτησης και οι ασαφείς διαδικασίες αδειοδότησης επηρεάζουν αρνητικά τις προοπτικές ανάπτυξης του κλάδου.
Προκειμένου να ξεπεραστούν αυτά τα εμπόδια προτείνεται:
* Οι εγχώριες εταιρίες και η Πολιτεία να εστιάσουν σε συγκεκριμένες προτεραιότητες για την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας του κλάδου, μέσω της υιοθέτησης στρατηγικής προϊόντων και αγορών σε φάσεις, με σκοπό την διατήρηση της ηγετικής θέσης στην τσιπούρα και το λαβράκι στις κύριες ευρωπαϊκές αγορές,
* Η επέκταση της γεωγραφικής κάλυψης στην Ευρώπη με το υπάρχον προϊόν και την επέκταση σε «νέα» είδη μεγαλύτερου μεγέθους και υψηλότερης προστιθέμενης αξίας αξιοποιώντας την υπάρχουσα τεχνογνωσία.
* κομβική θεωρείται η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσω οικονομιών κλίμακας, προϊοντικής εστίασης και αποδοτικότητας εργασίας, με επιλεκτική επιτάχυνση της υπάρχουσας τάσης «συγκέντρωσης», και την εισαγωγή μέτρων βελτίωσης της αποδοτικότητας για την αντιμετώπιση του μειονεκτήματος κόστους σε σχέση με τους συγκεκριμένους ανταγωνιστές.
Σε αυτήν την προσπάθεια, είναι κρίσιμη η εφαρμογή ενός εθνικού χωροταξικού σχεδίου για το σαφή προσδιορισμό των υποψηφίων περιοχών για ιχθυοκαλλιεργητική δραστηριότητα, ενώ θα μπορούσαν να εξεταστούν στοχευμένα κίνητρα (π.χ., μειώσεις φορολογίας) για την έρευνα και ανάπτυξη και την περαιτέρω προώθηση της εξαγωγικής δραστηριότητας.
Ιατρικός Τουρισμός
Ο ιατρικός τουρισμός αποτελεί έναν ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο διεθνώς κατά τα τελευταία 15 χρόνια. Ενώ η Ελλάδα έχει δυνατότητα να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο ταχέως αναπτυσσόμενο τμήμα της «μεσαίας αγοράς» του ιατρικού τουρισμού, λείπει κατά τη McKinsey μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική ανάπτυξης του κλάδου. Ενδεικτικά, μόνο μία νοσοκομειακή μονάδα είναι πιστοποιημένη κατά το Joint Committee International (ένα διεθνές σώμα πιστοποίησης), σε σχέση με 43 στην Τουρκία, 21 στην Ιταλία και 14 στην Ταϊλάνδη.
Σε συνδυασμό και με τη νέα στρατηγική κατεύθυνση στον τομέα του τουρισμού, οι πέντε κύριες δράσεις που θα επέτρεπαν στον εγχώριο υπό-κλάδο του ιατρικού τουρισμού να αξιοποιήσει τα περιθώρια ανάπτυξής του είναι:
· Ο καθορισμός εθνικής στρατηγικής για την ανταγωνιστική τοποθέτηση της Ελλάδας στη «μεσαία αγορά», η καθιέρωση σύγχρονων πρακτικών στη διασφάλιση ποιότητας,
· Η αδειοδότηση, και το πλαίσιο ελέγχων, ιδίως στην εξω-νοσοκομειακή περίθαλψη, που να περιλαμβάνει μητρώο ασθενών και διαδικασιών,
· Η εξειδίκευση προσφερόμενου προϊόντος και μείωση κόστους μέσω οικονομιών κλίμακας στις κύριες θεραπείες και επεμβάσεις,
· Η αξιοποίηση διεθνών δικτύων για την προσέλκυση ασθενών και
· Συνδυασμός του ιατρικού προϊόντος με τις απαιτούμενες βοηθητικές υπηρεσίες για τους επισκέπτες-ασθενείς.
Φροντίδα για την Τρίτη Ηλικία και τους Χρόνια Ασθενείς
Η έρευνα υποστηρίζει ότι διεθνή παραδείγματα υποδεικνύουν ότι τα προγράμματα εξω-νοσοκομειακής φροντίδας για την τρίτη ηλικία και τους χρόνια ασθενείς μπορούν να επιφέρουν ουσιαστική βελτίωση των δεικτών υγείας, αλλά και να οδηγήσουν σε σημαντική εξοικονόμηση κόστους (σε συγκεκριμένο παράδειγμα στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια επένδυση περίπου GBP 4 εκατ. σε βάθος πενταετίας οδήγησε σε μείωση δαπανών κατά GBP 23 εκατ.).
Επισημαίνει ότι στο παρόν μακροοικονομικό και δημοσιοοικονομικό περιβάλλον της Ελλάδας, η υιοθέτηση παρόμοιων πρακτικών και προγραμμάτων κρίνεται αναγκαία. Για την κάλυψη των αναγκών που δημιουργούνται, έχει αρχίσει ήδη να δραστηριοποιείται ένας αριθμός εγχώριων εταιριών, οι οποίες απαιτείται να μεγαλώσουν σε μέγεθος και να επεκτείνουν σημαντικά τις παρεχόμενες υπηρεσίες τους (π.χ., διαχείριση χρόνιων ασθενών, φροντίδα στο σπίτι, τηλε-ιατρική, προγράμματα συμμόρφωσης με τη φαρμακευτική αγωγή). Οι απαιτούμενοι πόροι για επενδύσεις μπορούν να προέλθουν, σύμφωνα με τη μελέτη, από την μειωμένη δαπάνη των ασφαλιστικών ταμείων, τη μείωση της «ανεπίσημης» δαπάνης, τα πακέτα υψηλού περιθωρίου κέρδους για τουρίστες κλπ.
Δημιουργία Περιφερειακών Διαμετακομιστικών Κόμβων
Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου προσφέρεται για τη ανάδειξη λιμένων ως διαμετακομιστικών κόμβων, καθώς διατρέχεται από μία εκ των τριών μεγαλύτερων διηπειρωτικών διαδρομών παγκοσμίως, με περίπου 19 εκατομμύρια TEU (Twenty-foot-container Equivalent Units) να διέρχονται της περιοχής το 2009 και με σημαντική αύξηση του διεξαγόμενου εμπορίου κατά 9% ετησίως μεταξύ 2004 και 2008.
Την ίδια ώρα η γεωγραφική θέση της Ελλάδας ενδείκνυται για την αξιοποίηση και των δύο κυριότερων τύπου θαλάσσιου εμπορίου (διαμετακόμισης και εμπορευματικής πύλης):
· στον τομέα της διαμετακόμισης (trans-shipment), όπου υπάρχει μία ενδιάμεση στάση πριν την αποστολή των εμπορευμάτων δια θαλάσσης στον τελικό τους προορισμό, η εγγύτητα του Πειραιά με τις μεγάλες θαλάσσιες οδούς είναι αντίστοιχη με αυτήν ανταγωνιστικών λιμανιών, όπως του Gioia Tauro στην Ιταλία, ενώ
· στον τομέα της εμπορευματικής πύλης (gateway), όπου τα εμπορεύματα έχουν τελικό προορισμό είτε την τοπική αγορά είτε την απώτερη ηπειρωτική Ευρώπη, τόσο η Αθήνα όσο και η Θεσσαλονίκη είναι καλά τοποθετημένες για να εξυπηρετήσουν τις αγορές της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες τα τελευταία δέκα χρόνια αναπτύσσονται με ετήσιους ρυθμούς της τάξης του 10% - 15%.
Στη δραστηριότητά τους αυτή, τα ελληνικά λιμάνια αντιμετωπίζουν ισχυρό ανταγωνισμό από γειτονικές εναλλακτικές επιλογές όπως η Varna στη Βουλγαρία, το Ambarli στην Τουρκία και η Costanza στη Ρουμανία, οι οποίες προσφέρουν επί του παρόντος λειτουργική σταθερότητα (π.χ. λιγότερες ημέρες απεργίας σε σύγκριση με την Ελλάδα) και καλύτερες υπηρεσίες (π.χ. 50% λιγότερος χρόνος για φόρτωση/εκφόρτωση και τελωνειακό έλεγχο σε σύγκριση με την Ελλάδα). Τα ελληνικά λιμάνια θα μπορούσαν να βελτιώσουν τη θέση τους σε μεγάλο βαθμό, και στα δύο είδη εμπορίου, μέσω της μείωσης των διαδικαστικών απαιτήσεων, του χρόνου φόρτωσης/εκφόρτωσης και των διαδικασιών για τους πελάτες, τη χρήση της υπάρχουσας νομοθεσίας για να διασφαλιστεί η συνεχής και ομαλή λειτουργία των λιμανιών και τη βελτίωση της υποδομής ώστε να υπάρχει καλύτερη σύνδεση της ενδοχώρας με τα λιμάνια (π.χ. γραμμές τρένου για μεταφορά εμπορευμάτων).
Διαχείριση αποβλήτων
Η μείωση του ποσοστού της επιχωμάτωσης και η εισαγωγή νέων μεθόδων διαχείρισης αποβλήτων με υψηλότερη προστιθέμενη αξία (π.χ., αποτέφρωση, ανακύκλωση, κομποστοποίηση) μπορούν να έχουν σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη για τη χώρα και ουσιαστικά αποτελούν «μονόδρομο» βάσει των οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Βάσει και των πρακτικών άλλων ευρωπαϊκών χωρών, η Ελλάδα μπορεί να υιοθετήσει τη συστηματική αποτέφρωση, να αυξήσει το ποσοστό ανακύκλωσης/κομποστοποίησης, και να παράξει περισσότερη ενέργεια μέσω των αποβλήτων. Ενδεικτικά, λιγότερο από 40% της μη οργανικής ύλης (η οποία αποτελεί το 54% των συνολικών οικιακών αποβλήτων) ανακυκλώνεται σήμερα, τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά ποσοστά ανακύκλωσης της τάξης του 60-95%. Η δημιουργία και λειτουργία οργανωμένων υποδομών για την καλύτερη διαχείριση των αποβλήτων συνεπάγεται σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη για τη χώρα. Επιπλέον, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του τμήματος των βιομηχανικών αποβλήτων είναι εξαιρετικά σημαντική για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την αποτελεσματική λειτουργία του βιομηχανικού κλάδου.
Διαρθρωτικές αλλαγές
Προϋπόθεση βέβαια για όλα αυτά, είναι μια σειρά από διαρθρωτικές αλλαγές, όπως η πλήρης απελευθέρωση της αγοράς εργασίας (εργασιακή ευελιξία, μερική απασχόληση στο Δημόσιο, κλπ), μείωση του Δημοσίου Τομέα, επιχειρηματικές ζώνες με ευνοϊκά φορολογικά κίνητρα, άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων, FAST TRACK επενδύσεις, κλπ.
"Αν δεν μπορέσουμε ή δεν αντέξουμε να συμπορευθούμε με τον σκληρό ευρωπαϊκό πυρήνα, νομοτελειακά θα εξωθηθούμε εκτός εκτός ευρώ. Κι αυτό σημαίνει ότι η χώρα θα ξανακυλήσει στη δεκαετία του 1950", είπε ο πρόεδρος του ΣΕΒ Δ. Δασκαλόπουλος μιλώντας σε εκδήλωση χθες το βράδυ κατά την επίσημη παρουσίαση της μελέτης.
Γιώργος Φιντικάκης
Δευτέρα 5 Σεπτεμβρίου 2011
Το νέο προφίλ του ηγέτη στον 21ο αιώνα
Ευφυέστερος, αποτελεσματικότερος, απελευθερωμένος από τα δεσμά του βραχυπρόθεσμου στόχου
Της Χριστινας Δαμουλιανου
Τις παγκόσμιες τάσεις, τις προκλήσεις αλλά και συμπεριφορές και δεξιότητες που διαμορφώνουν τις νέες προδιαγραφές για τον ηγέτη-μάνατζερ του 21ου αιώνα -και έχουν ήδη οδηγήσει στην αναθεώρηση του ιστορικού ρόλου του- κατέγραψε και αναλύει με την έρευνα «Developing the 21st-Century Leader» η Παγκόσμια Εταιρεία Συμβούλων AchieveGlobal (www. achieveglobal. com) που παρουσιάζει σήμερα η «Κ».
Εξειδικευμένα στελέχη της εταιρείας, αφού παρακολούθησαν επί δύο έτη μέσα από ακαδημαϊκές και επιχειρηματικές πηγές την αλλαγή «στον βηματισμό» των ηγετών, ολοκλήρωσαν την έρευνά τους με τη συμμετοχή 971 επιχειρηματικών και κυβερνητικών ηγετών και εργαζόμενων από την Ευρώπη, την Ασία, τη Βόρεια Αμερική. Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, ξεχωρίζουν τα εξής συμπεράσματα: Κατ’ αρχήν η ηγεσία του 21ου αιώνα είναι όσο ποτέ άλλοτε ένα πολύπλοκο σύνολο συμπεριφορών που διαφέρουν ανάλογα με τη γεωγραφική θέση, το οργανωσιακό επίπεδο και τις ατομικές περιστάσεις που επικρατούν.
Ωστόσο, αποτελεσματικοί είναι οι ηγέτες εκείνοι που μπορούν να αναγνωρίσουν τόσο τα δυνατά όσο και τα αδύνατα σημεία της ηγεσίας τους.
Προσαρμόζουν τις τρέχουσες στρατηγικές τους είτε υιοθετούν νέες και, παράλληλα, αναγνωρίζουν εξίσου, τόσο τα δυνατά όσο και τα αδύνατα σημεία των άλλων ανθρώπων. Είναι οι ηγέτες εκείνοι που διακρίνονται για τα καλά ανακλαστικά και για τον «στοχασμό» τους. Στον τομέα της «διαφορετικότητας», έστω και αν οι απανταχού ηγέτες την αξιολογούν πολύ χαμηλά, ωστόσο, οι ηγέτες των οργανισμών που έχουν μεγαλύτερη γεωγραφική εμβέλεια, μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων όπως και πηγές εσόδων στο εξωτερικό, την αξιολογούν πολύ υψηλότερα απ’ ό, τι οι ηγέτες των μικρότερων οργανισμών.
Ταυτόχρονα δηλώνουν ότι ο τομέας αυτός τους προκαλεί πιεστικές προκλήσεις στις δομές των εργασιακών χώρων όπως και κατά τις εξαγορές και συγχωνεύσεις. Εννοείται, ότι το θέμα των εξόδων της επιχείρησης και την πίεση που τους δημιουργεί -όλοι ανεξαιρέτως οι συμμετέχοντες στην έρευνα- το δήλωσαν ως το πλέον σημαντικό στην ηγεσία τους. Από την έρευνα προκύπτει ότι εκείνοι που πετυχαίνουν να προσαρμόζουν τις συμπεριφορές τους τόσο στη γεωγραφική θέση τους όπως και στο οργανωσιακό επίπεδό τους, είναι αυτοί που αντιμετωπίζουν καλύτερα τις προκλήσεις που δέχονται. Επιπλέον, οι ηγέτες εκείνοι που γνωρίζουν συνειδητά το περιβάλλον τους και εφαρμόζουν τις συμπεριφορές εκείνες που τους ζητά το περιβάλλον, είναι αυτοί που έχουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες να επιτύχουν, τόσο σε ατομικό όσο και σε οργανωσιακό επίπεδο.
Απέναντι στην κοινωνία οι ηγέτες εφαρμόζουν αρχές που διέπονται από δικαιοσύνη, σεβασμό και εξυπηρέτηση του αμοιβαίου οφέλους και πέρα από την εφαρμογή των νομών. Για να είναι επιτυχείς όχι μόνο ενεργούν οι ίδιοι ηθικά, αλλά ενθαρρύνουν και τους άλλους, ενώ εκφράζουν δημόσια την αντίθεσή τους για τυχόν ανήθικες αποφάσεις και δράσεις. Αναγνωρίζουν δε και ανταμείβουν τους άλλους, όχι μόνο για τις πολιτικές τους αλλά και για τις αξίες τους. Η εφευρετικότητα και η ευφυΐα του ηγέτη ιδιαιτέρως σε μια «καπριτσιόζα παγκόσμια οικονομία» όπως αυτή του 21ου αιώνα είναι «το ισχύον νόμισμα για την απόκτηση της επιτυχίας».
Οι ευφυείς ηγέτες όχι μόνο προσφέρουν και εφαρμόζουν πρακτικές ιδέες, αλλά βοηθούν και τους άλλους να κάνουν το ίδιο. Ευφυΐα είναι επίσης η ικανότητα να διαχειρίζεσαι την αλλαγή, κάτι που συνεπάγεται η κάθε καινοτομία. Στο μεγάλο κεφάλαιο «Ανθρωπος» οι ηγέτες δημιουργούν ανθρώπινες σχέσεις προκειμένου να μοιραστούν και να επιτύχουν δεσμεύσεις, να εμπνεύσουν για κοινές προσπάθειες και για να βελτιώσουν τη μεταξύ τους επικοινωνία - σε κάθε μορφή της. Κυρίως, όμως, για να εμπνεύσουν την εμπιστοσύνη στους πελάτες, στους συνεργάτες και συνάδελφους τους. Τέλος, στον τομέα της επαγγελματικής αποστολής τους, είναι δεδομένο ότι οι ηγέτες αναπτύσσουν στρατηγικές, συντάσσουν και εκτελούν σχέδια και αποφάσεις, οργανώνουν την εργασία των άλλων και κατευθύνουν τις προσπάθειες για την επίτευξη προαποφασισμένων αποτελεσμάτων. Ωστόσο, οι προκλήσεις του 21ου αιώνα δεν αντιμετωπίζονται μόνο με φόρμουλες όπως τις περιγράφουν τα σχετικά βιβλία. «Πέρα από τις «σκληρές» δεξιότητες που πρέπει να διαθέτουν για την ανάλυση των στοιχείων και τη διαχείριση του κόστους, οι ηγέτες οφείλουν σήμερα να αντιδρούν άμεσα στις απειλές και στις ευκαιρίες. Εξίσου ζωτικής σημασίας είναι και η ικανότητα του ηγέτη να διαμορφώνει την εμπειρία του πελάτη, αλλά ακόμη και να καλλιεργεί μια ισόβια αξία μαζί του.
Από την έρευνα της Achieveglobal δεν έλειψε και το «αιώνιο ερώτημα»: Ποιες διαφορές υπάρχουν ανάμεσα στον ηγέτη και τον μάνατζερ; «Η διαφορά τους μοιάζει πολύ με εκείνη ανάμεσα στη σταφίδα και στο σταφύλι: όπως η σταφίδα είναι μεν σταφύλι, αλλά του λείπει κάτι πολύ ζωτικής σημασίας -το νερό- έτσι και ο μάνατζερ είναι ηγέτης που του λείπουν όμως βασικά στοιχεία».
Η Ελλάδα επιστρέφει στη δυτική συμμαχία - Η Τουρκία αποχωρεί
Δύο πολύ διακριτά μεταξύ τους μα κι εξίσου συμπαγή στο εσωτερικό τους «στρατόπεδα» διαμορφώνονται αυτή τη στιγμή ταχύτατα στην Ανατολική Μεσόγειο: από τη μια πλευρά, η Τουρκία και το Ιράν και, από την άλλη, η Κύπρος, το Ισραήλ και η Ελλάδα. Το πρώτο, εκδηλώνει ποικιλοτρόπως την επιθετικότητά του προς το δεύτερο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν και επιθυμούν να μην υπάρξει κλιμάκωση, αλλά, σε κάθε περίπτωση, ουδείς πρέπει να αμφιβάλλει για το ποια θέση θα λάβουν αν υπάρξει. Στην ουσία, λοιπόν, αυτό που γίνεται σήμερα, τουλάχιστον ως προς το τρίγωνο Ελλάδα - Κύπρος - Τουρκία, ανατρέπει τα όσα έγιναν στην ίδια περιοχή πριν από ακριβώς 38 χρόνια και έφεραν την καταστροφή: η Ελλάδα και η Κύπρος επιστρέφουν δυναμικά και αποφασιστικά στην αιχμή του δυτικού κόσμου, ενώ η Τουρκία ηγείται, πλέον, της αμφισβήτησής του… Η πολικότητα άλλαξε.
Το 1973 υπήρξε μια από τις πιο καταστροφικές χρονιές για την Ελλάδα και την Κύπρο: μετά την άρνηση του δικτάτορα Παπαδόπουλου να επιτρέψει στα αμερικανικά αεροσκάφη να περάσουν από τη Σούδα για ανεφοδιασμό και να κατευθυνθούν στο Ισραήλ για να βοηθήσουν τη χώρα που βρισκόταν σε πολύ μεγάλο κίνδυνο, η Ελλάδα βρέθηκε αυτόματα εκτός «δυτικού» στρατοπέδου και η καταστροφή του 1974 στην Κύπρο ήταν πλέον θέμα ελάχιστου χρόνου. Κάτι αντίστοιχο, αν και πολύ λιγότερο οξύ και σαφώς πιο βραδυφλεγές που οι επιπτώσεις του δεν έχουν φανεί ακόμα, έκανε πολλά χρόνια αργότερα και η Τουρκία του Ερντογάν, όταν απαγόρευσε στην 4η Αμερικανική Μεραρχία να περάσει από τα εδάφη της για να κατευθυνθεί στο Ιράκ μόλις εκεί άρχιζε ο πόλεμος.
Ουδείς αμφιβάλλει πλέον: μια ολοένα και πιο στενή στρατηγική σχέση αναπτύσσεται de facto μεταξύ της Τουρκίας και του Ιράν, ξεκινώντας από τις κουρδικές περιοχές του Ιράκ όπου, αυτή τη στιγμή, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της Αγκυρας και της Τεχεράνης βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και, όπως όλα δείχνουν, σε στενό μεταξύ τους συντονισμό. Ομως η σχέση δεν σταματά εκεί: την ίδια στιγμή η Τουρκία επιδεινώνει έντονα τις σχέσεις της με το Ισραήλ, τον «νούμερο ένα» στόχο του Ιράν. Κι όλα αυτά, συμβαίνουν τη στιγμή που ο υπουργός Αμυνας Πάνος Μπεγλίτης υπογράφει σημαντικές στρατιωτικές συμφωνίες στο Τελ Αβίβ, αλλά, το κυριότερο, επιβεβαιώνει με αποφασιστικότητα την απόλυτη στήριξη της Ελλάδας στο Ισραήλ για τις επιθέσεις που δέχεται από αιγυπτιακά εδάφη: δηλαδή, ορθότατα, η Ελλάδα σήμερα ανατρέπει επιτέλους πλήρως την πολιτική που ξεκίνησε ο δικτάτορας Παπαδόπουλος. Εν τω μεταξύ, σύντομα, ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν φέρεται έτοιμος να επισκεφθεί όχι μόνον την Αίγυπτο (όπου έχει ήδη επέλθει μια άλλη πολύ μεγάλη ανατροπή), αλλά και τη Γάζα, στην προσπάθειά του να αποκτήσει η Τουρκία έναν νέο στρατηγικό προσανατολισμό, αυτόν του δυναμικού ηγέτη του αραβικού κόσμου με «σημαία» τη σύγκρουση με το Ισραήλ. Εξ ου και η επιμονή του να απαιτεί από τη χώρα να ζητήσει συγνώμη για το επεισόδιο με τον στολίσκο, κάτι που για πολλοστή φορά ο πρωθυπουργός του Ισραήλ απέρριψε πλήρως ως ενδεχόμενο.
Ολα αυτά, συμβαίνουν λιγότερο από έναν μήνα πριν από τη στιγμή που η Κύπρος σε συνεργασία με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ και με την ενεργό στρατιωτική στήριξη της Ελλάδας ξεκινά τις υποθαλάσσιες έρευνες, υπό τις ανοιχτές απειλές της Τουρκίας για στρατιωτική επέμβαση. Ερευνες για τις οποίες η Ουάσιγκτον και η Μόσχα έχουν ήδη εκφράσει τη δημόσια και απερίφραστη στήριξή τους.
Αυτό λοιπόν που στην πραγματικότητα συμβαίνει αυτή τη στιγμή είναι ότι ταχύτατα διαμορφώνονται δύο συμπαγή και ξεκάθαρα νέα «στρατόπεδα» στην ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτά τα στρατόπεδα, η Ελλάδα «γυρίζει το ρολόι» πριν από το 1973 και παίρνει τη θέση που είχε προτού ο δικτάτορας ασκήσει την αδιανόητη «νασερική» πολιτική του, που όχι μόνον στοίχισε στον ίδιο την εξουσία (έπεσε λίγο καιρό μετά), αλλά, κυρίως, στοίχισε στην Κύπρο την πλήρη αμερικανική απάθεια την ώρα του Αττίλα, κάτι που ως τότε δεν συνέβαινε – δέκα χρόνια πριν, το 1964 η Ουάσιγκτον είχε απειλήσει πολύ σκληρά την Αγκυρα σε περίπτωση εισβολής στην Κύπρο και η Αγκυρα είχε κάνει πίσω. Η Τουρκία κάνει την ακριβώς αντίθετη πορεία: από εκεί που επί δεκαετίες ήταν απαραίτητη σύμμαχος για τους Αμερικανούς, με ό,τι σήμαινε αυτό για την Ελλάδα και την Κύπρο, γίνεται σήμερα πρόβλημα, αν όχι και κίνδυνος γι' αυτούς και τους στενότερους συμμάχους της, το Ισραήλ.
Κάπου εκεί λοιπόν, σε αυτή τη νέα στρατηγική ισορροπία επιστρέφει ταχύτατα σήμερα το πλέγμα αυτών των σχέσεων εν όψει της μείζονος κρίσης που έχει ήδη προαναγγείλει η Αγκυρα. Κύπρος και Ελλάδα, απαιτούν επιτέλους με σοβαρότητα τα δικαιώματά τους και έχουν διαλέξει ξεκάθαρα, χωρίς αμφιταλαντεύσεις, στρατόπεδο για το πώς θα τα ασκήσουν και θα τα υπερασπιστούν. Εκείνο της Δύσης, που, όποτε ο ελληνισμός βρέθηκε στο πλαίσιο του, ισχυροποίησε τη θέση του, όπως στα έτη 1827, 1912-13, 1914-20 και 1940 και όποτε βρέθηκε απέναντί του, υπέστη βαριές ήττες, όπως το 1922 και, φυσικά, το 1973-74. Ισως να μην το αντιλαμβανόμαστε άμεσα, αλλά, αυτή τη στιγμή σημειώνονται ιστορικής σημασίας εξελίξεις που θα επανακαθορίσουν πολλά, αν όχι τα πάντα, όσο τουλάχιστον μας αφορά με την επιστροφή της Ελλάδας στη δυτική συμμαχία και την τοποθέτηση της Τουρκίας απέναντί της.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)