Θα πάω στο χωριό μου ή μήπως όχι.

του Δημήτρη Καμπουράκη Το ακούω όλο και συχνότερα: «Θα πάω στο χωριό μου. Θα βάλω πατάτες, ντομάτες, μαρούλια, κοτόπουλα, κουνέλια. Θα μαζεύω το λάδι μου. Θα ‘χω το κρασί, το τσίπουρο μου. Εκεί τα πράγματα είναι φτηνά. Κι έπειτα τι να κάνω στην Αθήνα χωρίς δουλειά; Εκεί θα επιβιώσω.» Αμ, δεν θα πας. Κι αν πας, θα φύγεις γρήγορα. Γιατί θα μπεις στο internet στην «καλλιέργεια πατάτας» κι όλα θα μοιάζουν απλά, όμως στην πράξη τίποτα δε θα μπορείς να εφαρμόσεις. Τότε θα πάς στο καφενείο και θα ρωτάς πώς καλλιεργούνται οι πατάτες κι οι θαμώνες θα σε δουλεύουνε. Θα σού εξηγήσουν βέβαια, αλλά θα χασκογελάνε με νόημα. Θα ψάχνεις πατάτες με μπόλικα μάτια για να τις φυτέψεις και δεν θα βρίσκεις. Κι όταν τα καταφέρεις, θα πρέπει να σκάψεις τις αυλακιές στο χωράφι κι είναι μεγάλος ο κόπος της τσάπας σε λασπωμένο έδαφος κι ακόμα μεγαλύτερη η τέχνη της. Γιατί θ’ αγκομαχάς σκυφτός και θα ιδρώνεις κι όταν θα κοιτάς πίσω σου θα βλέπεις ότι τα πόδια σου πατούσαν εκεί που έσκαβες και το τσιμεντοποίησαν πάλι το έδαφος. Κι έτσι τη χαλασμένη αυλακιά πρέπει να την ξαναπάρεις από την αρχή και θα μπαίνουν σβώλοι από βρεγμένο χώμα μέσα στις γαλότσες σου, θα σού λερώνουν τις κάλτσες και θα βλαστημάς. Κι όταν παραχώσεις τους βολβούς στο χωράφι την άνοιξη, θα περιμένεις υπομονετικά (αλλά όχι ξεκούραστα) ως τον Ιούλιο. Θα πηγαίνεις κάθε πρωί στο μποστάνι, θα κοιτάς τις πατατιές που μεγαλώνουν, θα νιώθεις ικανοποίηση αλλά δεν θα είσαι σίγουρος αν προχωράνε καλά ή χάλια. Δεν θα ξέρεις αν χρειάζονται λίπασμα και πόσο, εσύ θα προτιμούσες κοπριά αλλά πού να τη βρεις και πως να τη μεταχειριστείς που είναι ζωική και βρωμάει; Θα ‘χεις πάρει απόφαση να μην ρίξεις φυτοφάρμακα, αλλά στο καφενείο θα σε αποθαρρύνουν λέγοντας πως αν δεν ραντίσεις δεν θα βγάλεις ούτε μια τηγανιά για το γαμώτο. Μέχρι το Μάη τα φυτά σου θα σκεπάζονται από κάτι άγνωστα ζιζάνια που οι άλλοι ονομάζουν αβρωνιές και χοιρομουρίδες και τα τρώνε τσιγαριαστά ή χτυπητά με αυγά. Από τον Ιούνη το χωράφι θα θέλει συνέχεια πότισμα, όχι με το εύκολο λάστιχο αλλά με το τρεχούμενο νερό στ’ αυλάκι. Θα μπαίνεις στις λάσπες ως στον αστράγαλο κι όλο θα γεμίζει το μποστάνι με γλιστρίδες, αγριόβλητα και στίφνους που πρέπει να ξεριζώνεις, καθότι τα λιπάσματα δεν πάνε μόνο στις πατατιές. Κι όταν φτάσει ντάλα καλοκαίρι, (τότε που παλιότερα έπαιρνες το φέρυ και πήγαινες διακοπές στα μπαράκια των Κυκλάδων), εσύ θα πάρεις πάλι την τσάπα και θα δουλεύεις δέκα μέρες για να βγάλεις τις πατάτες. Προσεκτικά γιατί κάθε στραβή κίνηση τού εργαλείου κόβει τους βολβούς μέσα στη γη και θα πηγαίνει στράφι ο κόπος σου. Κι όταν με το καλό τελειώσεις, θα τις ρίξεις σε τελάρα που θα τα κουβαλάς με τον ώμο ως το σπίτι. Θα κουραστείς αφάνταστα, διότι εκατόν πενήντα κιλά πατάτες είναι πολλά τελάρα και το φορτωμένο πήγαινε-έλα μοιάζει ατέλειωτο. Όταν δεις τον σωρό με τη σοδειά στην αυλή θα ευχαριστηθείς που επιτέλους κατάφερες να βγάλεις τις πατάτες της χρονιάς σου, μα έπειτα θα συνειδητοποιήσεις ότι με 0,60 ευρώ που πουλιούνται στον μανάβη, ο σωρός σου κάνει 90 ευρώ. Και θα βλαστημήσεις πάλι, γιατί δούλεψες πέντε μήνες για 90 ευρώ, ενώ κάποτε στην Αθήνα τα ‘βγαζες για πλάκα σε μισή μέρα αραχτός πίσω από ένα γραφείο. Θα έχει προηγηθεί και η αποτυχία στα λίγα όψιμα μαρούλια που έβαλες για δοκιμή στα τέλη τού χειμώνα και στα φάγανε οι γυμνοσάλιαγκες μέχρι να πεις κύμινο, θα έχουν αρχίσει να σού τη δίνουν και οι κότες. Καθότι πήρες καμιά εικοσαριά κοτοπουλάκια απ’ τον έμπορα μόλις έφτασες στο χωριό για να έχεις το δικό σου αληθινό κρέας χωρίς ορμόνες, όμως σιγά-σιγά ανακάλυψες ότι πρόκειται για κάτι βρωμοπούλια που τρώνε σαν αφορισμένα, χέζουνε σαν γελάδια, αλλά μεγαλώνουν με το πάσο τους. Κι επειδή είναι μεγάλος κόπος να σκύβεις και να μαζεύεις ένα τσουβάλι ξινίδια κάθε μέρα, αναγκάζεσαι να τα ταϊζεις με καλαμπόκι που είναι πανάκριβο αν το υπολογίσεις με το βάρος κάθε κότας. Κι αν δεν θέλεις να βρωμίσει η περιοχή πρέπει κάθε βδομάδα να φτυαρίζεις τις κουτσουλιές τους και μπήκε μια φορά αλεπού και σού ‘πνιξε πέντε, γεγονός που σ’ ανάγκασε να ξαναφτιάξεις το κοτέτσι απ’ την αρχή χωρίς τσαπατσουλιές. Και για να μην ξαναπλησιάσει το αρπακτικό πήρες σκύλο, τον οποίον έδεσες στον κορμό τού δέντρου εκεί δίπλα να γαυγίζει κι ας ήσουν (ως Αθηναίος) κάθετα αντίθετος σε τέτοιες βάναυσες πρακτικές. Και τώρα ψάχνεις καμιά γειτόνισσα να σου τα σφάξει, να στα ξεπουπουλιάσει και να τα καθαρίσει απ’ τα άντερα, διότι εσύ αδύνατο να το κάνεις. Και κάθε βράδυ θα πηγαίνεις στο μοναδικό καφενείο τού χωριού, μόνο που θ’ ανακαλύψεις ότι οι περισσότεροι απ’ τους θαμώνες δεν είναι κάποιοι φιλοσοφημένοι γέροντες με λευκά μαλλιά και σοφές κουβέντες, αλλά κάτι στενοκέφαλοι μπεκρούλιακες με κιτρινισμένα δάκτυλα που λένε όλο τις ίδιες ιστορίες και τσακώνονται συνέχεια μ’ αυτούς που έχουν χωράφι σύνορο. Και πάλι θα βλαστημήσεις από μέσα σου. Διότι απ’ έξω θα έχει μπόλικο πολυδιαφημισμένο οξυγόνο της εξοχής, αλλά μέσα στο καφενείο θα ‘χει πολλή τσιγαρίλα και κάπνα απ’ τα μπουριά της σόμπας κι έναν αέρα εγκατάλειψης που φτάνει βαθιά μέσα στο πνευμόνι σου. Και εκεί θ’ ανακαλύψεις πάλι ότι στις φρικτές μέρες μας, που σιγά-σιγά μετατρεπόμαστε σε άνεργους μετανάστες, το «Δόξα-σοι-ο-Θεός-είμαστε-καλά» είναι το ίδιο δύσκολο και στη παγερή Αθήνα και στο μίζερο χωριό σου. Κι ακόμα χειρότερα, ότι ενώ οι άλλοι γύρω σου (εν τη αφελεία τους) ακόμα θα ελπίζουν στην εμφάνιση κάποιου προφήτη, εσύ δεν θα μπορείς. Ότι τους δικούς σου προφήτες τους σκότωσες τότε που περιδιάβαινες στη Βουκουρεστίου με έπαρση και μπαινόβγαινες στα μαγαζιά με τις λαμπερές βιτρίνες...

Συμμαχίες και συμφέροντα

Μιχάλης Ιγνατίου. Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Ντάνι Αγιαλόν, είναι το "αγαπημένο παιδί" του αμερικανικού πολιτικοστρατιωτικού κατεστημένου. Υπηρέτησε στην Ουάσιγκτον και είχε την ευκαιρία να αναπτύξει στενές σχέσεις με τους "εγκεφάλους" της αμερικανικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Είχε και την ευθύνη για τον συντονισμό του "εβραϊκού λόμπι", άρα και των σχέσεων με τους Τουρκο-αμερικανούς. Εχει, λοιπόν, ιδιαίτερη σημασία η δήλωσή του ότι το Ισραήλ θα προστατεύσει τις κυπριακές γεωτρήσεις εάν απειληθούν. Οι πάντες γνωρίζουν ότι οι απειλές προέρχονται μόνο από την Τουρκία, η ηγεσία της οποίας κυριαρχείται από φασιστικό ηγεμονισμό. Γι' αυτό είναι επικίνδυνη. Το Ισραήλ προστατεύει τα συμφέροντά του και το αποδεικνύει από την ίδρυση του εβραϊκού κράτους. Στηρίχθηκε στην υποστήριξη των Αμερικανών όταν όλη η ανθρωπότητα ήταν εναντίον του, και κατάφερε εκβιαστικά να ταυτίσουν οι Αμερικανοί τα συμφέροντά τους με τα δικά του. Εκμεταλλευόμενο τη δική του ΑΟΖ με την Κύπρο προσπάθησε να "βάλει στο παιχνίδι" και την Ελλάδα, χωρίς επιτυχία. Μετά την πρόταση που μετέφερε ο κ. Αγιαλόν προς την Αθήνα την περασμένη εβδομάδα, για να γίνει η χώρα μας ενεργειακός κόμβος, θα αναγκαστούν οι κυβερνώντες να "χορέψουν" μαζί με το Τελ Αβίβ και τη Λευκωσία. Η οικονομική κρίση άλλαξε σχεδιασμούς, προγραμματισμούς και συμμαχίες. Είναι λογικό πολλοί να νιώθουμε άβολα με τα γεγονότα που ξεδιπλώνονται μπροστά στα μάτια μας. Το να ήταν κανείς φιλοπαλαιστίνιος και αντιισραηλινός ήταν "πρέπει". Η κατοχή, η παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι καταστροφές των παλαιστινιακών οικισμών και των προσφυγικών καταυλισμών δικαιολογημένα μας συγκλόνιζαν. Οι Παλαιστίνιοι πια στράφηκαν προς την Τουρκία, που πάντα τους έδειχνε την πλάτη, και ο πρόεδρός τους ισχυρίστηκε στον ΟΗΕ και ενώπιον του Προέδρου της Κύπρου ότι μόνο η Παλαιστίνη είναι κατεχόμενη πατρίδα. Είναι δικαίωμά τους να αποφασίζουν για την τύχη τους. Αρα είναι δικαίωμα και του κ. Χριστόφια να συμμαχεί με οποιονδήποτε για να προστατεύσει τα συμφέροντα της Κύπρου, που απειλούνται αποδεδειγμένα από την Τουρκία. Το Ισραήλ πρότεινε στην ελληνική κυβέρνηση συνεργασία για την έρευνα και εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στην περιοχή της Κρήτης. Οπως επιβεβαίωσα, οι συζητήσεις είχαν ξεκινήσει με τον πρώην πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου. Πρέπει να συνεχιστούν χωρίς καθυστέρηση...

Η κρίση στην Ευρωζώνη- Αίτια και Προοπτικές.

Άρθρο του Νίκου Καραμούζη Η Ευρωζώνη και το Ευρώ αντιμετωπίζουν τους τελευταίους μήνες την κλιμακούμενη αμφισβήτηση των αγορών, η οποία σήμερα πια έχει εξελιχθεί σε πρόκληση επιβίωσης. Ένα σπουδαίο, για τους λαούς της Ευρώπης, πείραμα ευρωπαϊκής ενοποίησης, συλλογικής δράσης και κοινής προοπτικής, φυλλορροεί, ξεθωριάζει και κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα τεράστιο αποσταθεροποιητικό μηχανισμό των ευρωπαϊκών κοινωνιών και της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας οικονομίας. Το ενδεχόμενο διάλυσης της Ευρωζώνης, που οι διεθνείς αγορές μέχρι το 2009 είχαν πειστεί απόλυτα ότι δεν υφίσταται παρά μόνο ως θεωρητικό ενδεχόμενο, βρίσκεται σήμερα προ των πυλών. Ήδη, οι αγορές διαμορφώνουν καθημερινά επιτόκια δανεισμού για τις χώρες και τις επιχειρήσεις της Ευρωζώνης σαν να έχει ήδη συντελεστεί η επιστροφή τους στα νομίσματά τους. Αυτή η εξέλιξη θέτει σε κίνδυνο ακόμα και την υλοποίηση των αποφάσεων του Συμβουλίου Κορυφής της 26 & 27 Οκτωβρίου για την Ελλάδα, διότι δεν είναι πια βέβαιο ότι οι απαιτούμενοι ευρωπαϊκοί πόροι είναι διαθέσιμοι. Μέχρι και το 2009, τα spreads των δεκαετών κρατικών ομολόγων των κρατών-μελών της Ευρωζώνης έναντι των αντιστοίχων της Γερμανίας, παρέμεναν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, πολύ κάτω των 200 μονάδων βάσης, που αποτελούσε και βασικό κριτήριο ένταξης στην Ευρωζώνη. Το τελευταίο διάστημα, τα spreads έχουν απογειωθεί. Εννέα χώρες της Ευρωζώνης έχουν spreads δεκαετών ομολόγων έναντι των γερμανικών (το απόλυτο ύψος των οποίων μειώθηκε στο 1.79%, στο μισό του ύψους τους πριν την κρίση) υψηλότερα των 200 μονάδων βάσης, δύο είναι πολύ κοντά στους 200 πόντους και μόνο δύο (Ολλανδία, Φινλανδία) ικανοποιούν το παραπάνω κριτήριο και αυτό παρά τις συνεχείς παρεμβάσεις της EΚΤ στις αγορές ομολόγων. Παράλληλα, ένας αυξανόμενος αριθμός κρατών-μελών της Ευρωζώνης δεν μπορεί πια να δανειστεί στις διεθνείς αγορές, ούτε τα ίδια τα κράτη, ούτε οι τράπεζες, ούτε οι επιχειρήσεις τους. Η ευρωπαϊκή διατραπεζική αγορά δυσλειτουργεί, οι μη ευρωπαϊκές τράπεζες σχεδόν δεν δανείζουν τις ευρωπαϊκές και οι ευρωπαϊκές Τράπεζες, πιεζόμενες να βελτιώσουν τους δείκτες κεφαλαιακής τους επάρκειας, προχωρούν σε σημαντική απομόχλευση των δανείων τους. Όλα τα παραπάνω προκαλούν στην Ευρώπη πιστωτική ασφυξία που θα φέρει τελικά μεγάλη ύφεση, απειλώντας να οδηγήσουν την Ευρωζώνη σε βαθειά και παρατεταμένη κρίση, τα προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής σε αποτυχία και τον υπόλοιπο κόσμο σε σοβαρή οικονομική καχεξία, διότι οι ευρωπαϊκές Τράπεζες αποτελούν το βασικό χρηματοδότη του υπόλοιπου κόσμου και κυρίως της Ανατολικής Ευρώπης. Είναι αδύνατο να δεχτούμε ότι τα προβλήματα της Ελλάδας, του 2.3% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης, του 3.7% του συνολικού εξωτερικού χρέους της Ευρωζώνης και του 4.2% του συνολικού κυβερνητικού χρέους της Ευρωζώνης, δεν θα μπορούσαν να έχουν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και αποφασιστικά από την πολιτική ελίτ της Ευρώπης αν διέθετε πολιτική βούληση και ξεκάθαρη ευρωπαϊκή στρατηγική. Επίσης, δεν μπορεί κάποιος καλοπροαίρετος αναλυτής να αποδώσει την κρίση στις μακροοικονομικές συνθήκες της Ευρωζώνης. Το εκτιμώμενο δημοσιονομικό έλλειμμα της Ευρωζώνης προσεγγίζει το 4.7% το 2011, έναντι 9.5% στο Ηνωμένο Βασίλειο, 10% στις Ηνωμένες Πολιτείες και 9.6% στην Ιαπωνία, ενώ ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ προσεγγίζει το 87% στην Ευρωζώνη το 2011, έναντι 84% στο Ηνωμένο Βασίλειο, 98,3% στις Ηνωμένες Πολιτείες και 236% στην Ιαπωνία, την αντίστοιχη περίοδο. Δηλαδή, η δημοσιονομική κατάσταση της Ευρωζώνης εμφανίζεται σήμερα στο σύνολό της καλύτερη των άλλων μεγάλων χωρών και παρά ταύτα είναι η μόνη που αντιμετωπίζει ταυτόχρονη δημοσιονομική, οικονομική και χρηματοοικονομική κρίση. Επιπλέον, η Ευρωζώνη είναι ανταγωνιστική διατηρώντας πλεονασματικό εξωτερικό εμπορικό ισοζύγιο, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία, που το αντίστοιχο ισοζύγιό τους είναι σημαντικά ελλειμματικό. Επιπρόσθετα, η εξωτερική εξάρτηση της Ευρωζώνης (1,6 φορές το ΑΕΠ) για κεφάλαια και χρηματοδότηση κυμαίνεται στο επίπεδο των Ηνωμένων Πολιτειών (1,4 φορές το ΑΕΠ) και είναι σημαντικά μικρότερη αυτής της Μεγάλης Βρετανίας (5,7 φορές το ΑΕΠ). Τίθεται τότε το ερώτημα: τι έχει πάει τόσο λάθος στην Ευρωζώνη; Γιατί μία ήπειρος ασφάλειας και προοπτικής μετετράπη σε τοξική επενδυτική περιοχή; Γιατί οι πολιτικές σκληρής δημοσιονομικής προσαρμογής και λιτότητας που υλοποιούνται σε μια σειρά από κράτη-μέλη, η μονοδιάστατη πολιτική στόχευσης της ΕΚΤ στην επίτευξη σταθερότητας τιμών, και οι μέχρι σήμερα θεσμικές παρεμβάσεις σε επίπεδο Ευρωζώνης δεν έχουν πείσει τις διεθνείς αγορές και η κρίση βαθαίνει αντί να αμβλύνεται; Εκτιμώ ότι, η Ευρωζώνη και η πολιτική ελίτ που τη διοικεί έχουν διαπράξει πέντε στρατηγικά λάθη: Πρώτον, εμμένει με ευθύνη της Γερμανίας σε μονομερείς πολιτικές, κυρίως έντονης και βίαιης δημοσιονομικής προσαρμογής και εσωτερικής υποτίμησης, με μείωση πραγματικών μισθών στην περιφέρεια της Ευρωζώνης, χωρίς αυτές οι πολιτικές να συνοδεύονται από αναπτυξιακές πρωτοβουλίες, χαλαρότερη νομισματική πολιτική, συμμετρικές πολιτικές εσωτερικής ανατίμησης στο Βορρά (με τόνωση της εγχώριας ζήτησης και μεγαλύτερο πληθωρισμό) και ριζοσπαστικότερες πρωτοβουλίες περαιτέρω ενοποίησης της Ευρωζώνης και ενίσχυσης των συλλογικών θεσμών δημοσιονομικής διαχείρισης και δανεισμού. Οι παραπάνω επιλογές έχουν δημιουργήσει ύφεση, ανεργία, πιστωτική ασφυξία, ανασφάλεια και δυσλειτουργία των αγορών χρήματος και κεφαλαίου στην Ευρώπη, με ανυπολόγιστες αρνητικές συνέπειες για το μέλλον της ηπείρου. Σε αντίθεση, στη Γερμανία τα επιτόκια και τα spreads μειώνονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, η ανεργία περιορίζεται και η οικονομική ανάπτυξη παραμένει θετική. Η Γερμανία, η μόνη κυρίως ωφελημένη από την πρόσφατη κρίση, φαίνεται να αγνοεί το γεγονός ότι, η πιθανή κατάρρευση της Ευρωζώνης θα οδηγήσει σε γιγάντια ανατίμηση του μάρκου, κυρίως λόγω των εισροών κεφαλαίων, που θα καταστρέφει την εξαγωγική δυναμική της Γερμανίας, ενώ η πιθανή αρχική μεγάλη ύφεση στην περιφέρεια της Ευρώπης θα μείωνε σημαντικά τη ζήτηση για γερμανικά προϊόντα (1/3 των εξαγωγών της Ευρωζώνης στο ενδο-ευρωπαϊκό εμπόριο των 27 χωρών αποτελούν οι εξαγωγές της Γερμανίας). Δεύτερον, η Γερμανία αρνείται πεισματικά να υιοθετήσει τη βασική αρχή λειτουργίας των άλλων μεγάλων χωρών εκτός Ευρωζώνης, δηλαδή ότι η Κεντρική Τράπεζα, η ΕΚΤ, πρέπει να αποτελεί το δανειστή έσχατης ανάγκης για τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης σε περιόδους κρίσεως και έμμεσα τον εγγυητή της ονομαστικής αξίας των κρατικών ομολογιακών εκδόσεων σε εγχώριο νόμισμα. Αυτή η διαφορά, η απεμπόληση αυτού του σημαντικού εργαλείου, αποτελεί βασικό αποσταθεροποιητικό παράγοντα την τρέχουσα περίοδο στην Ευρωζώνη, τροφοδοτώντας την κερδοσκοπία και την κρίση. Η αποδοχή αυτής της αρχής δεν σημαίνει πληθωριστική χρηματοδότηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, ούτε αναστολή των προγραμμάτων δημοσιονομικής εξυγίανσης, αλλά αποτελεί την πυρηνική βόμβα που όλοι (και οι κερδοσκόποι) ξέρουμε ότι υπάρχει, αλλά δεν θα χρησιμοποιηθεί, παρά μόνο σε περίπτωση έσχατης ανάγκης, όπως η τρέχουσα περίοδος στην Ευρωζώνη. Η ζωή αποδεικνύει ότι, σε περιβάλλον ανοικτών αγορών και παγκοσμιοποίησης, μηδενικός ή χαμηλός πιστωτικός κίνδυνος και χαμηλά επιτόκια για τις εκδόσεις του Δημοσίου δεν προκύπτουν μόνο από τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη λιτότητα και τη νομισματική σταθερότητα, καθώς και από τη θεωρητικά απεριόριστη ικανότητα του Κράτους να φορολογεί και να μειώνει δαπάνες. Αυτή η λανθασμένη, κατά τη γνώμη μου, προσέγγιση, είναι η βασική ειδοποιός διαφορά, που εξηγεί γιατί η Ευρωζώνη, με καλύτερα μακροοικονομικά στοιχεία σε σύγκριση με τις υπόλοιπες μεγάλες χώρες, είναι η μόνη σε βαθειά και διευρυνόμενη κρίση. Γιατί δεν ανησυχεί κανείς όταν η FED, η Τράπεζα της Αγγλίας, η Τράπεζα της Ιαπωνίας, αγοράζουν καθημερινά δισεκατομμύρια ομολόγων στις δευτερογενείς αγορές, ενώ όταν η ΕΚΤ εμπλέκεται σε παρόμοιες και περιορισμένης έκτασης παρεμβάσεις, αποτελεί έγκλημα καθοσιώσεως ? Γιατί όταν οι παραπάνω κεντρικές τράπεζες διαμορφώνουν τη νομισματική πολιτική με ευελιξία, με βάση όχι μόνο τη σταθερότητα των τιμών, αλλά και τις συνθήκες στην πραγματική οικονομία και τις κεφαλαιαγορές, η ΕΚΤ να παραμένει με τα χέρια δεμένα, σε μία περίοδο που η κερδοσκοπία οργιάζει, η ευρωπαϊκή οικονομία οδεύει σε βαθειά ύφεση και οι ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές μετατρέπονται σε τοξικές ζώνες ? Τρίτον, στο πρώτο στάδιο της ελληνικής κρίσης, η πολιτική ελίτ της Ευρώπης διαβεβαίωνε τις διεθνείς αγορές ότι οι ιδιώτες επενδυτές δεν θα συμμετάσχουν στο κόστος δημοσιονομικής προσαρμογής. Παρά τις παραπάνω διαβεβαιώσεις και παρά τις έντονες αντιδράσεις της ΕΚΤ που διαφωνεί με την πολιτική κουρέματος των κρατικών υποχρεώσεων, τους τελευταίους μήνες, κυρίως η Γερμανία επέβαλε αρχικά την εθελοντική συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στη ρύθμιση του ελληνικού χρέους, μετά απαίτησε τη μεγαλύτερη συμμετοχή με το νέο PSI για να γίνει το χρέος βιώσιμο και πρόσφατα απειλεί με υποχρεωτική συμμετοχή και σημαντικό κούρεμα της ονομαστικής αξίας των κρατικών ομολόγων, που σημαίνει πιστωτικό γεγονός ή/και χρεοκοπία, αν οι εξελίξεις λάβουν ανεξέλεγκτη πορεία. Φθάσαμε στο έσχατο σημείο παραλογισμού, να συζητάμε σοβαρά ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα πρέπει να αποτιμήσουν τα ομόλογα των κρατών-μελών της Ευρωζώνης στο χαρτοφυλάκιό τους στις τρέχουσες, σοβαρά υποτιμημένες λόγω κερδοσκοπίας τιμές και να εγγράψουν τις ζημιές, διότι εμπιστεύθηκαν τις χώρες τους, για να επανακεφαλαιοποιηθούν εν συνεχεία από τα ίδια τα κράτη-μέλη !!! Η αποδοχή του «κουρέματος» της ονομαστικής αξίας των ομολόγων του Δημοσίου στην κατοχή των ιδιωτών θεσμικών επενδυτών, ως μέρος της λύσης (ενώ ανεξήγητα απορρίπτεται η ισοδύναμη πρόταση μαζικής αγοράς ομολόγων στη δευτερογενή αγορά σε πολύ χαμηλές τιμές από το EFSF), μετέτρεψε το αδιανόητο για δεκαετίες στην Ευρώπη σε πραγματικότητα, το χρέος των κρατών-μελών της Ευρωζώνης υποβιβάστηκε στο επίπεδο του εταιρικού χρέους, όσον αφορά στη μεταχείρισή του από τις διεθνείς και εγχώριες αγορές. Ο πιστωτικός κίνδυνος για τις χώρες της Ευρωζώνης γιγαντώθηκε, η φερεγγυότητα του Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος υπονομεύθηκε, η κερδοσκοπία απέκτησε νέα πνοή και περιεχόμενο, το κόστος δανεισμού των χωρών και των εταιρειών της Ευρωζώνης εκτοξεύθηκε στα ύψη και η «μόλυνση», η «μετάσταση» επεκτάθηκε σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρωζώνης, ακόμα και σ’ εκείνες χωρίς σοβαρά δημοσιονομικά προβλήματα. Παράλληλα, οι προοπτικές κοινωνικής και αναπτυξιακής πολιτικής υπονομεύονται για χρόνια, διότι οι χώρες θα πληρώνουν στις αγορές υπέρογκα ποσά σε τόκους, που θα μπορούσαν εναλλακτικά να κατευθυνθούν στην ανάπτυξη και την κοινωνική πολιτική. Με τέτοιες ιδεολογικές αγκυλώσεις, μετατρέπουμε τις χώρες, τις επιχειρήσεις και τις τράπεζές μας σε επενδυτικούς λεπρούς και τις αντίστοιχες εκδόσεις ομολόγων σε τοξικά προϊόντα. Τέταρτον, αδυναμία αποφασιστικής αντιμετώπισης της διεθνούς κερδοσκοπίας που έχοντας τόσο εύκολους και προβλέψιμους αντιπάλους απέναντί της, οργιάζει κατά της Ευρωζώνης τα τελευταία δύο χρόνια, με εύκολα και μεγάλα κέρδη μέχρι σήμερα και αδηφάγο διάθεση και απληστία για περισσότερα. Η ανεπάρκεια των μέτρων πολιτικής είναι τέτοια, που φθάσαμε στο έσχατο σημείο οι Ευρωπαϊκές Τράπεζες να ανταγωνίζονται με δημόσιες δηλώσεις τους ποιες έχουν λιγότερα ομόλογα χωρών της Ευρωζώνης στα χαρτοφυλάκιά τους, ή ποιες τράπεζες έχουν καλύψει με παράγωγα τον παραπάνω κίνδυνο, οι οίκοι αξιολόγησης με επιθετικές υποβαθμίσεις των κρατών-μελών τροφοδοτούν την κερδοσκοπία και η ΕΚΤ σε περίοδο τόσο μεγάλης κρίσης, δεσμευμένη θεσμικά σ’ ένα μονοδιάστατο ρόλο νομισματικής σταθερότητας, να αδυνατεί να κάνει αποτελεσματική χρήση του πυρηνικού οπλοστασίου και να «κάψει» τις κερδοσκοπικές τοποθετήσεις και διαθέσεις. Σ’ αυτό το αβέβαιο και επικίνδυνο περιβάλλον, σταδιακά περιορίζονται ανησυχητικά οι επενδυτές εκτός Ευρώπης που αγοράζουν ευρωπαϊκές εκδόσεις, παραδοσιακοί θεσμικοί επενδυτές ρευστοποιούν τις ευρωπαϊκές θέσεις τους, ή τις καλύπτουν με παράγωγα, άλλοι ανοίγουν θέσεις short στα ομόλογα της Ευρωζώνης, η δυνατότητα χρηματοδότησης ευρωπαϊκών τραπεζών και επιχειρήσεων εκτός και εντός Ευρωζώνης περιορίζεται δραστικά, οδηγώντας έτσι όλο το φάσμα των ευρωπαϊκών επιτοκίων στα ύψη, την ενιαία χρηματοπιστωτική αγορά σε κρίση και τις αναπτυξιακές προοπτικές της Ευρωζώνης σε στασιμότητα. Πέμπτον, η Ευρωζώνη καθυστέρησε σημαντικά να θωρακίσει τη θεσμική της διάρθρωση στην κατεύθυνση της μεγαλύτερης και ταχύτερης ενοποίησης. Όλες οι πρωτοβουλίες που ανέλαβε, π.χ. η δημιουργία του EFSF και του ESM και η προικοδότησή τους με κεφάλαια, δεν έπεισαν και σήμερα, ακόμα και το EFSF έχει δυσκολία να δανειστεί στις αγορές. Η έξοδος της Ευρωζώνης από την κρίση σήμερα απαιτεί να κάνει η ΕΚΤ προσωρινά χρήση, άμεσα ή έμμεσα, του πυρηνικού όπλου της νομισματικής χρηματοδότησης, έτσι ώστε να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος για την υλοποίηση της δημοσιονομικής προσαρμογής στα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης, καθώς και των απαιτούμενων θεσμικών μεταρρυθμίσεων, προς την κατεύθυνση της δημοσιονομικής ενοποίησης και πειθαρχίας χωρίς αποσταθεροποίηση και κοινωνικές εντάσεις. Παράλληλα, να τροποποιηθεί η Συνθήκη της Λισσαβόνας, έτσι ώστε να υπάρξουν: α) Θεσμική επιβολή στα κράτη-μέλη της αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας, β) ένα αποτελεσματικό και αυστηρό σύστημα εποπτείας και κυρώσεων για κράτη-παραβάτες των συμφωνιών και των υποχρεώσεων, ακόμα και με πρόβλεψη για απομάκρυνση μιας χώρας από την Ευρωζώνη, γ) ένα κεντρικό σύστημα χρηματοδότησης των Ευρωπαϊκών χωρών, μέσω της έκδοσης Ευρωομολόγων και τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Υπουργείου Οικονομικών (στο πλαίσιο της πρόσφατης πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής), δ) κεντρική τιμολόγηση των πιστωτικών κινδύνων ανά κράτος-μέλος με διαφορετικό κόστος δανεισμού για την κάθε μία, ενώ τα κράτη-μέλη που αποκλίνουν από τη δημοσιονομική πειθαρχία να πληρώνουν σοβαρό premium για να δανειστούν από το Κεντρικό Ευρωπαϊκό Υπουργείο Οικονομικών, ε) ένα ευρύ επιθετικό πρόγραμμα επενδύσεων, μεταρρυθμίσεων και απελευθέρωσης των αγορών στην Ευρώπη, ώστε να γίνει πιο ανταγωνιστική και με σοβαρές παραγωγικές δομές και ρόλο στην παγκόσμια οικονομία και στ) σοβαρή ενίσχυση των πόρων του EFSF και του ESM και διεύρυνση των δυνατοτήτων τους για αγορά κινητών αξιών, έτσι ώστε να μετατραπεί σε μηχανισμό αποτροπής και διαχείρισης κρίσεων και κερδοσκοπικών επιθέσεων, μειώνοντας σταδιακά το ρόλο της ΕΚΤ για δανεισμό έσχατης ανάγκης σ’ αυτό τον τομέα (το πυρηνικό όπλο, όμως, της ΕΚΤ πρέπει να υπάρχει γιατί λειτουργεί αποτρεπτικά). Στο πλαίσιο αυτό, ένα αυστηρότερο πλαίσιο λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος πρέπει να διαμορφωθεί, έτσι ώστε να ενισχυθεί η αξιοπιστία του και να διαδραματίσει σοβαρό ρόλο στην ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Χρειαζόμαστε ισχυρές τράπεζες με ρευστότητα ως προϋπόθεση για ισχυρή ευρωπαϊκή οικονομία. Τέλος, ανησυχητικές είναι οι συμπεριφορές ηγετών της Ευρώπης, που διολισθαίνουν καθημερινά σε ακρότητες, θίγοντας, ενίοτε βάναυσα, την εθνική αξιοπρέπεια λαών, διευρύνοντας τις ανισότητες, τροφοδοτώντας τον εθνικισμό και τη σταδιακή αναβίωση εθνικών συγκρούσεων και ιστορικών διαφορών, μετατρέποντας τη θεραπεία σε τιμωρία. Αντί για πορεία περαιτέρω σύγκλισης στην Ευρωζώνη, λειτουργούν ήδη μηχανισμοί απόκλισης και αποσταθεροποίησης από το όραμα της ενιαίας Ευρώπης. Οι ισχυρές σε μια συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία χώρες δεν έχουν ούτε πολιτική ανάγκη, ούτε όμως και το ηθικό δικαίωμα, να λειτουργούν με σκληρότητα απέναντι σε δυσπραγούντες λαούς, ακόμη κι όταν εκείνοι δοκιμάζονται για πραγματικά σφάλματα και αδυναμίες τους. Νικόλαος Β. Καραμούζης Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος Ομίλου Eurobank EFG

Πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην Κρήτη;

Πετρέλαιο και φυσικό αέριο μεγέθους... Κατάρ στην Κρήτη; Ορυκτό πλούτο ανυπολόγιστης αξίας, που μπορεί να λύσει το οικονομικό και ενεργειακό πρόβλημα της Ελλάδας, κρύβουν οι ελληνικές θάλασσες και ιδιαίτερα η περιοχή νότια της Κρήτης σύμφωνα με καθηγητή του Πολυτεχνείου Κρήτης. Συγκεκριμένα, αν ευσταθούν όσα υποστηρίζει ο ομότιμος καθηγητής Αντώνης Φώσκολος, που βασίζεται σε ερευνητικές εργασίες Νορβηγών, Γάλλων και Αμερικανών, στον υποθαλάσσιο χώρο νότιας της Κρήτης βρίσκονται ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα πετρελαίου και αερίου τα οποία έχουν μέγεθος τριπλάσιο των αντίστοιχων της Νορβηγίας. Με λίγα λόγια, όπως τόνισε ο κ. Φώσκολος κατά την χτεσινή του συνάντηση με τον περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη, η Κρήτη είναι κάτι σαν... εμιράτο λόγω των πλούσιων σε υδρογονάνθρακες κοιτασμάτων στις κοντινές θάλασσες. Μάλιστα, ο καθηγητής εμφανίστηκε τόσο σίγουρος για τα κοιτάσματα που ζήτησε να ξεκινήσουν άμεσα έρευνες υδρογονανθράκων κάτω από την Κρήτη: «Σε τέσσερα χρόνια από σήμερα εγγυώμαι ότι μπορεί να επιστρέψει το χαμόγελο στον Ελληνα, αν άμεσα προωθηθούν οι έρευνες. Κοιτάζουμε τα ψίχουλα του Ιονίου και όχι το "μπον φιλέ" της Κρήτης. Σας μεταφέρω στοιχεία που έχουν προκύψει από έρευνες Νορβηγών, Γάλλων και Αμερικανών, οι οποίοι επί χρόνια ερευνούσαν την Κρήτη και το Λιβυκό χωρίς να γνωρίζουν τίποτα οι ελληνικές κυβερνήσεις» O κ. Φώσκολος παρουσίασε διαφάνειες με στοιχεία εκείνων των ερευνών, που δείχνουν -κατά τον ίδιο- ότι υπάρχουν τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου, αλλά και πετρελαίου. Σύμφωνα με τον κ. Φώσκολο, έχουν εντοπιστεί 60 υποθαλάσσια ηφαίστεια, ενώ στην Κύπρο θεωρείται ότι υπάρχουν 3 τρισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου με μόνο 4 ηφαίστεια και στην Αίγυπτο 8 τρισ. κυβικά μέτρα με μόλις 8 ηφαίστεια. 'Όπως είπε ο καθηγητής, τα κοιτάσματα της Κρήτης μπορούν να αποφέρουν μέχρι και 100 δισ. ευρώ τον μήνα...

Απο την πτώχευση στην ουτοπία.

Γρηγόρης Νικολόπουλος Πρέπει να ξαναθυμηθούμε κάτι πολύ σημαντικό: Τα οικονομικά δεν είναι φυσική επιστήμη. Δεν στηρίζονται στην παρατήρηση των φαινομένων της φύσης αλλά είναι κατασκεύασμα του ανθρώπου. Ώς τέτοιο, τα οικονομικά αποτελούν ένα σύστημα ορισμών, κανόνων και παραδοχών πάνω στους οποίους στηρίζεται η παγκόσμια οικονομία. Αυτό που ζούμε σήμερα είναι η κατάρρευση αυτού του συστήματος και η αναγκαιότητα αλλαγής των κανόνων. Η παγκόσμια οικονομική κρίση ξεκινά απο την ευρωπαική κρίση χρέους. Στη λογική του χρέους, δηλαδή της συναλλαγής οτι κάποιος δανείζεται και κάποιος άλλος τον δανείζει, κυρίαρχο ρόλο παίζει η έννοια του ρίσκου, του κινδύνου, που δεν είναι άλλος απο το να μην πάρει πίσω τα λεφτά του ο δανειστής. Ο κίνδυνος αυτός μεταφράζεται σε εγγυήσεις (υποθήκες) και σε υψηλότερο επιτόκιο. Αφού η Ελλάδα είναι πιο φτωχή χώρα απο τη Γερμανία και οι πιθανότητες να μην πληρώσει τα χρέη της είναι υψηλότερες, οι δανειστές τη δανείζουν με υψηλότερο επιτόκιο απο ότι τη Γερμανία. Γιατί; Για να έχουν περισσότερα κέρδη απο τους τόκους και συντομότερα, ώστε αν τύχει και η Ελλάδα δεν πληρώσει να έχουν χάσει λιγότερα. Με λίγα λόγια, όλοι όσοι αγόρασαν ελληνικά ομόλογα, όπως και ευρωπαικά και αμερικανικά και όλα τα άλλα, έπαιξαν για να κερδοσκοπήσουν. Για να πάρουν αποδόσεις. Και τις πήραν και συνεχίζουν να τις παίρνουν έναντι του ρίσκου να χάσουν τα λεφτά τους αν οι χώρες φαλήρουν. Και οι χώρες πλέον έχουν φαλήρει. Όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά ολόκληρη η Ευρώπη και οι ΗΠΑ. Δεν έχουν λεφτά για να πληρώσουν τα ομόλογα τους όταν αυτά γίνουν απαιτητά απο τους δανειστές. Ορθή απόφαση η πτώχευση Τι κάνουν λοιπόν οι χώρες που έχουν φαλήρει; Κανονικά θα έπρεπε να ανακοινώσουν αδυναμία πληρωμής των ομολόγων τους και οι δανειστές να χάσουν τα λεφτά τους. Που δεν πειράζει, διότι είναι μεγάλα παιδιά και πήραν το ρίσκο της επένδυσης και το μέτρησαν και το αξιολόγησαν και το ισοφάρισαν με το αναλόγως υψηλό επιτόκιο και εισέπραξαν τους υψηλούς τόκους. Τώρα όμως έφτασε η ώρα που το ρίσκο έγινε πραγματικότητα. Που ο κίνδυνος της πτώχευσης δεν είναι πια ενδεχόμενος κίνδυνος, αλλά γεγονός. Οι χώρες λοιπόν σήμερα, η Ευρώπη ολόκληρη τουλάχιστον και ίσως και οι ΗΠΑ, θα έπρεπε να ανακοινώσουν στους δανειστές τους – που είναι τράπεζες, εταιρίες επενδύσεων, ασφαλιστικά ταμεία και ιδιώτες απο όλο τον κόσμο, μαζί και ευρωπαίοι και αμερικανοί – οτι πτωχεύουν και διαγράφουν το χρέος τους. Οι δανειστές φυσικά θα χάσουν τα λεφτά τους και οι περισσότεροι θα καταστραφούν. Και πάλι δεν πειράζει, αφού ακριβώς το ίδιο γίνεται με τις μετοχές, τα νομίσματα, τα εμπορεύματα και όλες τις άλλες αξίες όπου πολλοί καταστρέφονται κάθε χρόνο. Όμως οι χώρες ή μάλλον οι κυβερνήσεις τους, δεν κάνουν αυτό το σωστό βήμα, δηλαδή να ανακοινώσουν οτι πτώχευσαν και οτι δεν πρόκειται να πληρώσουν τους ομολογιούχους. Αντ’ αυτού, κάνουν δυο λάθος κινήσεις: Πρώτη λάθος κίνηση αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ: τυπώνουν χρήμα ανεξέλεγκτα και έτσι έχουν να πληρώσουν όλους τους ομολογιούχους όταν το ομόλογο τους λήξει. Αποτέλεσμα αυτής της κίνησης είναι η αύξηση του πληθωρισμού και η υποτίμηση του δολαρίου. Και τα δυο αυτά πλήττουν την τσέπη των αμερικανών παρόλο που διευκολύνουν την λειτουργία της αμερικανικής οικονομίας – να δούμε μέχρι πότε. Όταν λοιπόν η κυβέρνηση τυπώνει χρήμα, ο πληθωρισμός και η υποτίμηση μειώνουν την αξία του εισοδήματος και της περιουσίας των πολιτών. Πληρώνουν δηλαδή οι πολίτες τα κέρδη των κερδοσκόπων ομολογιούχων. Δεύτερη λάθος κίνηση είναι αυτή που κάνει η Ευρώπη υπο την καθοδήγηση της Γερμανίας: Επιβάλει πολιτική σκληρής λιτότητας για να μειώσει το κόστος. Απολύονται εκατομμύρια εργαζόμενοι, κλείνουν εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις, μειώνονται οι μισθοί και οι συντάξεις, η οικονομία μπαίνει σε ύφεση, οι συναλλαγές και όλα τα εισοδήματα περιορίζονται, η αξία των περιουσιών μειώνεται, οι φόροι αυξάνονται, κόβονται οι κοινωνικές παροχές. Με λίγα λόγια και σε αυτή την περίπτωση οι πολίτες πληρώνουν τα κέρδη των κερδοσκόπων ομολογιούχων. Θα μου πείτε: και τι άλλο μπορεί να γίνει; Αν μια χώρα ανακοινώσει οτι πτωχεύει και δεν πληρώνει, κανείς δεν πρόκειται να την ξαναδανείσει και θα καταδικαστεί σε διεθνή απομόνωση και φτώχεια που θα μοιάζει με κατοχική πείνα. Συντονισμένη πτώχευση και νέοι κανόνες Πράγματι, η πτώχευση μιας χώρας είναι χειρότερη για τους πολίτες της. Όμως όχι η πτώχευση όλων των χωρών μαζί. Και εδώ μιλάμε για ένα ξοφλημένο και φαληριμένο οικονομικό σύστημα. Αν η Ευρώπη και οι ΗΠΑ απο κοινού συμφωνήσουν στην πτώχευση τους, στη διαγραφή όλων των χρεών ταυτόχρονα, το παιχνίδι παίρνει άλλη τροπή. Οι κερδοσκόποι καταστρέφονται, δηλαδή πτωχεύουν τράπεζες, εταιρίες επενδύσεων, ασφαλιστικά ταμεία και κάτοχοι ομολόγων και η οικονομία μπαίνει σε νέα βάση. Η πτώχευση των τραπεζών και των ασφαλιστικών ταμείων μπορεί να αντιμετωπισθεί με κρατικοποίηση τους και με αλλαγή του νομίσματος απο ένα νέο και ισχυρότερο, το οποίο να στηρίζεται πάνω σε μια πιο ισχυρή βάση. Ποιά είναι πιο ισχυρή βάση; Η Ενωμένη Ευρώπη για παράδειγμα. Ή η ένωση Καναδά και ΗΠΑ. Ενα νέο ευρώ το οποίο δεν ανήκει σε μια νομισματική ένωση αλλά σε μια ενωμένη οικονομικά και πολιτικά Ευρώπη ή ένα νέο δολάριο το οποίο χρησιμοποιείται απο την οικονομική ένωση Καναδά και ΗΠΑ θα είναι πολύ ισχυρότερα απο τα υπάρχοντα σήμερα ευρώ και δολάρια. Και οι οικονομίες που θα στηθούν – πολύ γρήγορα – πάνω στα συντρίμια του σημερινού φαληριμένου οικονομικού συστήματος θα είναι ισχυρότερες – μέχρις ότου σε εκατό χρόνια φερειπείν – καταρρεύσουν και αυτές. Βεβαίως, επειδή τα οικονομικά δεν είναι φυσική, αλλά ανθρώπινη κατασκευή, μπορούμε να αποφύγουμε τα λάθη που οδήγησαν στη σημερινή κατάρρευση. Όπως πχ το λάθος της χρηματιστηριακής οικονομίας που είναι πολύ μεγαλύτερη απο την πραγματική. Θα μπορούσε να υπάρχει ένα σύστημα καλύτερων κανόνων εποπτείας και ελέγχου του μεγέθους της φούσκας – που είναι απαραίτητη για την παγκόσμια ευημερία. Θα μπορούσε επίσης να αποφευχθεί το λάθος του ορισμού συγκεκριμένων «επιπέδων υγείας» του συστήματος που το μόνο που κάνουν είναι να προκαλούν κερδοσκοπικές επιθέσεις. Πχ όταν λέμε στην Ευρώπη οτι το έλλειμμα δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερο απο το 3% του ΑΕΠ, πώς και γιατί το ορίζουμε αυτό; Γιατί να μην είναι 6% ή 10% ή 20% του ΑΕΠ; Όταν επιμένουμε στο αδύνατον να επιτευχθεί 3% και δεν το πετυχαίνουμε δίνουμε το δικαίωμα στοςυ κερδοσκόπους να επιτεθούν μέσω χρηματιστηρίων στην πραγματική οικονομία. Ή ακόμη και βασικότερο, θα μπορούσαμε να αποφύγουμε το μεγάλο λάθος να κρατάμε όλα τα λεφτά στις τσέπες μας και εννοώ την Δύση. Τα λεφτά που έβγαλε η Δύση απο το οικονομικό παιχνίδι που η ίδια έφτιαξε, θα μπορούσαν αντί να μετατρέπονται σε αδιανόητη κατανάλωση, να έχουν επενδυθεί πχ. στην Αφρική, ή στις άλλες υπανάπτυκτες περιοχές του κόσμου, να έχουν δημιουργηθεί υποδομές, να έχουν γίνει παραγωγικές μονάδες, να έχουν ταίσει, μορφώσει και θεραπεύσει εκατομμύρια ανθρώπους και να έχουν δημιουργήσει ρυθμούς ανάπτυξης πρωτοφανείς για τα ιστορικά δεδομένα, με τεράστια οφέλη για όλους και φυσικά για την ίδια τη Δύση. Αντί να επενδυθούν τα λεφτά σε παραγωγικές επενδύσεις, σε εκπολιτισμό, σε ανάπτυξη, τοποθετήθηκαν στα χρηματιστήρια, στις αγορές ομολόγων, στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων, στον τραπεζικό τομέα, και κατέληξαν μόνο σε υπερβολικά μπόνους και αμύθητα κέρδη, δημιουργώντας αυτή την τεράστια φούσκα που σκάει σήμερα «στα μούτρα μας». Ουτοπία ή πόλεμος; Όλα αυτά είναι φυσικά μια ουτοπική θεωρία και δεν μπορούν να γίνουν πράξη εφόσον δεν υπάρχει η πολιτική βούληση. Δηλαδή η βούληση των λαών εκπεφρασμένη μέσα απο τους πολιτικούς ηγέτες. Αντίθετα, οι πολιτικοί ηγέτες είναι δέσμιοι του κερδοσκοπικού συστήματος των τραπεζών και δεν μπορούν να αντιληφθούν οτι με τον τρόπο που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την κρίση, τελικά, το μόνο που πετυχαίνουν είναι να την αναβάλουν για πολύ λίγο χρόνο. Διότι το γεγονός οτι η Δύση δεν έχει να πληρώσει τα χρέη της δεν θα αλλάξει και το πρόβλημα θα έρχεται διαρκώς εντεινόμενο διότι το χρέος διαρκώς θα αυξάνεται – όπως αυξάνεται ήδη ασταμάτητα. Και ταυτόχρονα οι πολιτικοί ηγέτες εκπροσωπόντας «το οικονομικό σύστημα» αντί των λαών, εξαντλούν τους λαούς οι οποίοι αργά ή γρήγορα θα αντιδράσουν με κοινωνικές εκρήξεις και επαναστάσεις και θα ανατρέψουν τα υπάρχοντα πολιτικά συστήματα. Και όλα όσα θα μπορούσαν να γίνουν με συμφωνίες σε πολιτικό επίπεδο και σχεδιασμό, δηλαδή η αλλαγή του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος, θα γίνουν με βία, φτώχεια, πόνο, ίσως και πόλεμο.

Το Βερολίνο χάνει τη μάχη της Ευρώπης.

Γεώργιος Π. Μαλούχος «Η Γερμανία πρέπει να ‘πειστεί’ για την κρισιμότητα της έκδοσης ευρωομολόγων και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι για τη σημασία της βαθύτερης ενοποίησης, της αυστηρότερης οικονομικής διακυβέρνησης, στη βάση όμως της πολυφωνίας και όχι της δικτατορίας δύο κρατών»; Ποιος το είπε αυτό; Ποιος μίλησε για γερμανική δικτατορία στην Ευρώπη, με τη Γαλλία να σύρεται πίσω της; Μάλλον κάποιος ακραίος, έξαλλος αντιγερμανός, μάλλον κάποιος αντιευρωπαίος ανεύθυνος, ο οποίος δεν ξέρει τι λέει. Α, όχι, ένα λεπτό: λάθος! Τελικά, το είπε χθες στο ιταλικό Κοινοβούλιο ο αρμόδιος Ευρωπαίος Επίτροπος Ολι Ρεν! Αυτός το είπε!... Τα σχόλια, συνεπώς, περιττεύουν. Εχουν μια λέξη οι Γερμανοί, που δεν την έχουμε εμείς: Besserwisser, εκείνος που τα ξέρει όλα καλύτερα από όλους: εκείνος που θα πει στον μάγειρα πώς να μαγειρεύει, στον τραγουδιστή πώς να τραγουδάει, στον συγγραφέα πώς να γράφει... Όμως, τελικά, δεν είναι μόνο λέξη: Είναι ένα ακόμα στοιχείο μιας κουλτούρας ισχύος που οδηγεί στον όλεθρο. Ολη η Ευρώπη αγωνιά και φωνάζει στο Βερολίνο να αλλάξει στάση. Και μαζί της φωνάζουν και οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία και η Κίνα και τόσοι άλλοι. Όμως οι Γερμανοί δεν ακούν κανέναν. Εκείνοι είναι οι μόνοι που ξέρουν καλύτερα κι ας χάνεται ο κόσμος γύρω τους… Η επιμονή, η επιθετικότητα και, εν τέλει, ο ιδιόμορφος επαρχιωτισμός υπήρξαν ανέκαθεν κεντρικά χαρακτηριστικά της γερμανικής πολιτικής που, είναι φανερό πια από χθες στον καθένα, ουδέποτε ξεπεράστηκαν. Φυσικά όλα αυτά, δεν οφείλονται σε άγνοια ή σε ανοησία. Οφείλονται στο γεγονός ότι η Γερμανία έχει τη δικιά της εθνική κι όχι ευρωπαϊκή ατζέντα. Η γερμανική ατζέντα γίνεται ευρωπαϊκή μόνον με τη λογική της αφομοίωσης της Ευρώπης. Και στην ουσία αυτό επιχειρείται σήμερα: το γονάτισμα όλων, μέχρι το Βερολίνο να νιώσει ότι η απειλή του απόλυτου χάους θα του επιτρέψει να επιβάλλει πλήρως τους όρους ηγεμονίας του. Γι αυτό και αργεί, περιμένει, δεν κάνει βήμα: επειδή αντέχει, ενώ οι υπόλοιποι δεν αντέχουν. Αυτό είναι το όπλο του και το χρησιμοποιεί στα πλαίσια μιας ξεκάθαρης επεκτατικής πολιτικής, την οποία μόνον όποιος δεν θέλει δεν μπορεί να δει πια. Γι αυτό φτάνει ένας αρμόδιος ευρωπαίος επίτροπος να μιλά για δικτατορία. Θα είναι όμως τραγωδία αν με «προβιά» τα περισσότερα χρήματα για την ανάσχεση της κρίσης, η Ευρώπη αποδεχθεί τη γερμανικών προδιαγραφών εμβάθυνση. Πολλοί επιμένουν να μην αντιλαμβάνονται ακόμα ότι η Γερμανία της Βόννης ουδεμία σχέση έχει με τη Γερμανία του Βερολίνου. Στις τέσσερις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες δεν υπήρχε γερμανική πολιτική που να διαδραματίζει κάποιο ρόλο. Από την ώρα που υπήρξε σημαντικός γερμανικός πολιτικός ρόλος, δειλά δειλά στην αρχή αμέσως μετά την επανένωση και σε πλήρη ανάπτυξη σήμερα, η Ευρώπη όλη έχει εισέλθει στο χάος. Καλά, υπάρχουν φυσικά πάντα και οι γραφικοί που επιμένουν ακόμα ότι για όλο αυτό το χάος φταίει η Ελλάδα – αλλά αυτό πια είναι τόσο εξόφθαλμα φαιδρό που δεν έχει νόημα να ασχολείται πλέον κανείς... Η ουσία είναι ότι η κρίση ονομάζεται κρίση χρέους, αλλά είναι κάτι πολύ πιο σύνθετο: είναι κρίση χρέους με τα χέρια δεμένα πισθάγκωνα και με μοναδική απάντηση την πολιτική της ηγεμονίας και της εξαθλίωσης. Αυτή είναι η συνολική ταυτότητα της κρίσης, που έχει πλέον καταστεί ανεξέλεγκτη. Από χθες, ο ευρωπαϊκός – και όχι μόνον – Τύπος, αρχίζει πλέον να λέει τα πράγματα για πρώτη φορά με τ’ όνομά τους. Ένα πολύ χαρακτηριστικό απάνθισμα θα διάβασαν ήδη οι αναγνώστες του Βήματος στο κείμενο «Ευρωζώνη: ο Τύπος κάνει λόγο για οικονομικό Αρμαγεδδώνα». Μέχρι τώρα, η πολιτική ορθότητα σε συνδυασμό με μια άρνηση κατανόησης του θεμελιακού προβλήματος, ότι, δηλαδή, η Γερμανία επιχειρεί συστηματικά να επικυριαρχήσει στην Ευρώπη, επέβαλλαν στους περισσότερους να θέλουν να πουν «Βερολίνο» και να λένε «Βρυξέλλες», να θέλουν να πουν «Γερμανία» και να λένε «Ευρώπη», όταν αναφέρονταν στις αδυναμίες πολιτικής για την αντιμετώπιση της κρίσης. Αυτή η εποχή έχει πλέον παρέλθει ανεπιστρεπτί: η Γερμανία είναι πλέον μόνη της, στο επίπεδο τουλάχιστον των θέσεων που υποστηρίζει. Οι ευρωπαϊκές εφημερίδες τσάκισαν χθες εν χωρώ για πρώτη φορά την πολιτική του Βερολίνου – ακόμα και οι πιο σημαντικές γερμανικές εφημερίδες. Το αληθές ερώτημα, αρχίζει και τίθεται πια από πολλούς: θέλει η πλεονασματική και δυσανάλογα ισχυρή Γερμανία να είναι κομμάτι της Ευρώπης; Ή όχι; Αυτό είναι το ουσιαστικό βαθύτερο ερώτημα που θα πρέπει πλέον να απαντηθεί. Γιατί το άλλο, απαντήθηκε ήδη: τη δικτατορία της γερμανικής Ευρώπης, δεν θα την περάσουν. Κι έτσι φτάσαμε από την ευρωζώνη στην ευρωσκόνη που απειλεί να καταπιεί τα πάντα. Κι αυτό όμως ακόμα, είναι πολύ καλύτερο από το ενδεχόμενο η Γερμανία να κέρδιζε τη μάχη της Ευρώπης κάτι που παλεύει εδώ και δύο χρόνια με τόση επιμονή και βία… Νέα δεδομένα θα προκύψουν, νέες δυνατότητες θα υπάρξουν, αλλά η Ευρώπη θα γλιτώσει από αυτό στο οποίο ο Επίτροπος Ρεν αναφέρθηκε: στη δικτατορία που έφτασε προ των πυλών.

Τό μαγικό δίπολο.

Η ανάπτυξη της οικονομικής ευφυίας ,εξασφαλίζει το κλειδί της οικονομικής ανεξαρτησίας. "Βάλτε το χρήμα να δουλεύει για εσάς" ενεργοποιόντας το ακόλουθο μαγικό δίπολο. α) Αν ο πανικός ,η απληστία και η παρορμητικότητα τεθούν σε έλεγχο, τότε η οικονομική επιτυχία γίνεται μονόδρομος. β)Το ταλέντο δεν είναι ποτέ αρκετό και πρέπει να συνοδεύεται από "νου και γνώση" . Απαιτείται μελέτη ,σφαιρική απασχόληση, αυτοεξέταση και ενδελεχής γνώση του αντικειμένου.