του Αλέκου Λασκαράτου 30/03/2011
Στα τέλη του 18ου, αρχές του 19ου αιώνα λαοί που βρίσκονταν κάτω από τη κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους μέσα από σειρά βίαιων επαναστάσεων. Πιο γνωστή και πιο ένδοξη αλλά και πιο αιματηρή απ΄ όλες η Ελληνική Επανάσταση. Οι επαναστάσεις αυτές οδήγησαν στη δημιουργία νέων εθνικών κρατών στην περιφέρεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία άρχισε μετά από πέντε περίπου αιώνες απόλυτης κυριαρχίας στα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Αραβία, να καταρρέει.
Η Ελλάδα, το πρώτο από τα νεοσύστατα αυτά εθνικά κράτη, έπρεπε μετά από πέντε αιώνες να (αυτο) προσδιοριστεί γεωγραφικά και εθνικά. Πρώτος γεωγραφικός χώρος η Πελοπόννησος. Ποιοί όμως θα ονοματίζονταν έλληνες και με πoιό κριτήριο; Μετά από τόσους αιώνες ήταν φυσικό να συνυπάρχουν στον ίδιο γεωγραφικό χώρο διαφορετικές εθνότητες και θρησκείες.
Έτσι ο νομοθέτης, πολύ σωστά κατά την άποψή μου, δίνει στο σύνταγμα που ακολούθησε την πρώτη εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, έναν χριστιανογενή ορισμό του Έλληνα: «Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της επικράτειας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν εισίν Έλληνες». Και λέω ότι έπραξε σωστά, γιατί δεν υπήρχε άλλος σαφής και απλός τρόπος προσδιορισμού της έννοιας Έλληνας. Η καταγωγή και η καθαρότητα προέλευσης, αδύνατο να τεκμηριωθεί. Η θρησκεία όμως ήταν όντως το πιο βασικό στοιχείο που ένωσε τους επαναστάτες κατά της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Μη ξεχνάμε την τεράστια συμβολή που είχαν στην επανάσταση οι Αρβανίτες όπως ο Μιαούλης, η Μπουμπουλίνα, ο Οδ. Ανδρούτσος, ο Κουντουριώτης, και άλλοι, αρκετοί από τους οποίους δεν μιλούσαν ελληνικά αλλά αρβανίτικα. Μη ξεχνάμε, επίσης, ότι οι Σουλιώτισσες ήσαν αρβανίτισες και όχι ελληνίδες. Η ελληνική επανάσταση ήταν ένα μείγμα εθνικής επανάστασης και θρησκευτικής εξέγερσης απέναντι στον «άπιστο» κατακτητή.
Στη συνέχεια τα παραπάνω ξεχάστηκαν και στήθηκε, από τα πάνω, ο μύθος της αδιάλειπτης ιστορικής συνέχειας και «καθαρότητας» του ελληνικού έθνους και της διαδρομής του μέσα στους αιώνες με την ιδεοληψία των «αρχαίων ημών προγόνων». Στόχος να λειτουργήσει ο μύθος αυτός σαν συγκολλητική ουσία σε έναν αρκετά ετερόκλητο κοινωνικό ιστό και ταυτόχρονα να του δοθεί μία «ευγενής» καταγωγή που και πάλι θα λειτουργήσει συγκολλητικά και θα δώσει ένα αίσθημα υπερηφάνειας. Η περίπτωση της Ελλάδας δεν είναι μοναδική. Οι σημερινοί Αιγύπτιοι θεωρούν τους εαυτούς τους απογόνους των αρχαίων Αιγυπτίων ξεχνώντας το γεγονός της αραβικής εισβολής και κατάκτησης, τον έβδομο αιώνα, της βόρειας Αφρικής καθώς και ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι δεν είχαν στάλα αίμα αραβικό. Το ίδιο και οι Εβραίοι οι οποίοι μετά από δύο χιλιάδες χρόνια διασποράς σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου θεωρούν τους εαυτούς τους απ΄ευθείας απόγονους των αρχαίων εβραίων. Στην περίπτωση όμως των Ελλήνων και των Εβραίων, υπάρχει ένα πολύ βασικό στοιχείο και αυτό δεν είναι άλλο από τη γλώσσα και τη γραφή. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις η διατήρηση μέσα στους αιώνες του ίδιου αλφάβητου, και τις ίδιας γλώσσας, έστω με τις αναπόφευκτες μεταβολές που επιβάλει ο χρόνος, είναι μια αδιαμφησβήτητη απόδειξη ότι «κάτι» υπάρχει.
Είναι λοιπόν η θεωρία των «αρχαίων ημών προγόνων» ένας αστήριχτος μύθος; Κατά την άποψή μου ναι. Σε ότι αφορά στη γενετική ταυτότητα και το DNA σίγουρα είναι μύθος. Αρβανίτες, Σλάβοι, Τούρκοι που εξελληνίστηκαν, Φράγκοι, Ενετοί κλπ., άφησαν, στο διάβα των αιώνων, το αποτύπωμά τους. Σε ότι αφορά στη γλώσσα και την πολιτισμική κληρονομιά και πάλι πιστεύω ότι αυτά δεν μας οδηγούν στην ελληνική αρχαιότητα αλλά αλλού. Η ελληνική γλώσσα διατηρήθηκε στον ελλαδικό χώρο, κατά τη γνώμη μου, χάρη σε δύο ιστορικές πραγματικότητες: Στην αυτοκρατορεία του Μεγαλέξαντρου και των επιγόνων του και στη συνέχεια χάρη στη Βυζαντινή αυτοκρατορία στην οποία τα ελληνικά ήταν η επίσημη γλώσσα. Χωρίς αυτές τις δύο αυτοκρατορίες, ιδίως τη Βυζαντινή που κράτησε και περισσότερο, είναι πιθανό η ελληνική γλώσσα να μην είχε αντέξει τα πεντακόσια χρόνια της τουρκοκρατίας.
Έτσι, πολιτισμικά, η συγγένεια των Ελλήνων της εποχής της επανάστασης παραπέμπει πολύ περισσότερο στο Βυζάντιο παρά στην ελληνική αρχαιότητα. Μη ξεχνάμε ότι ο χριστιανισμός πολέμησε άγρια, ως ειδωλολατρικό, κάθε τι το αρχαιοελληνικό, σβήνοντας από τη συλλογική μνήμη, την αρχαία φιλοσοφία, τους αρχαίους συγγραφείς και ότι άλλο λαμπρό είχε παράξει η ελληνική αρχαιότητα. Η επιστροφή στη μελέτη των αρχαίων ήρθε από τα δυτικά, από τους άραβες, οι οποίοι πρώτοι ανακάλυψαν και μελέτησαν την αρχαία φιλοσοφία, ειδικά τον Αριστοτέλη, και μέσω της Ισπανίας, την οποία είχαν κατακτήσει, πέρασε, τον 11ο αιώνα, το ρεύμα αυτό στη δυτική Ευρώπη.
Αν τα παραπάνω είναι σωστά, τότε ο όρος «οι αρχαίοι ημών πρόγονοι» είναι λανθασμένος. Ίσως ο όρος «οι βυζαντινοί ημών πρόγονοι» να είναι σωστότερος, αν και δεν θέλω στο σημείο αυτό να ανοίξω ένα νέο κεφάλαιο που χωράει πολύ συζήτηση.
Μπορεί λοιπόν, όπως εγώ τουλάχιστον πιστεύω, να μην είμαστε «απόγονοι» των αρχαίων Ελλήνων, όμως σε τελική ανάλυση δεν είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Έχουμε την ευλογία να ζούμε στον γεωγραφικό χώρο όπου άνθισε αυτός ο -και πάλι κατά τη γνώμη μου- σπουδαιότερος πολιτισμός όλων των εποχών. Ο πολιτισμός αυτός του ανθρώπου για τον άνθρωπο, που παρήγαγε φιλόσοφους όπως ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας και οι Προσωκρατικοί, θεατρικούς συγγραφείς όπως ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, ο Αισχύλος και ο Αριστοφάνης. Μαθηματικούς όπως ο Ευκλείδης και ο Πυθαγόρας. Αρχιτέκτονες όπως ο Καλλικράτης και γλύπτες όπως ο Φειδίας. Ναούς και χώρους λατρείας όπως ο Παρθενώνας και οι Δελφοί και θέατρα όπως εκείνο της Επιδαύρου. Ένας πολιτισμός του οποίου τα μνημεία, σε αντίθεση με εκείνα των άλλων μεγάλων πολιτισμών της αρχαιότητας, Αιγύπτιοι, Πέρσες, Ασσύριοι που είναι γιγαντιαία, για να υπενθυμίζουν τη μικρότητα του πολίτη μπροστά στον εκάστοτε θεο-αυτοκράτορα, εδώ είναι σε κλίμακα ανθρώπου, για να τον εξυψώσουν και όχι για να τον μηδενίσουν.
Αυτήν την σπουδαία, αυτήν την μοναδική ευλογία, είτε είναι κληρονομιά μας είτε όχι, θα έπρεπε εμείς οι σημερινοί έλληνες να τη σεβόμαστε, να την αγαπάμε, να την τιμούμε και να τη γνωρίσουμε για να γίνουμε αληθινοί της κληρονόμοι. Και να μην περιορίζουμε τη σχέση μας με τον πολιτισμό αυτόν στο γνωστό και κομπλεξικό «όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες, εσείς ακόμα τρεφόσασταν με ρίζες».
Τετάρτη 30 Μαρτίου 2011
Θέλω να ξυπνήσω, να θυμηθώ, να πιστέψω.
Χάρις Αλεξίου
Πρώτα σε κόβουν από την δουλειά, ύστερα σε ρίχνουν σε ένα καναπέ, σου δίνουν ένα τηλεκοντρόλ και σε πλακώνουν σε ένα ατέλειωτο τίποτα.
Ναι, η χώρα μου είναι σε κρίση, το λένε και οι Θεοί του κράτους οι καημένοι, και αυτό φαίνεται πρώτα όχι από τα άδεια πορτοφόλια αλλά από τους λόγους που αδειάζουν τα πορτοφόλια για αγαθά που δεν είναι Αγαθά.
Πώς θα σε στείλουν αλλού από το «Εδώ» που «δεν λέει»;
Πώς θα σε πάρουν από το «Τώρα» που μυρίζει;
Αυτοί ξέρουν τι είναι καλό για μένα και τα έχουν κανονίσει όλα.
Λέω «για να δω τι παίζει στον κόσμο»; Ανοίγω την τηλεόραση και βλέπω τον αχταρμά.
Φωτιές, καταστροφή, πείνα, απελπισία, θάνατος, κάμερες παντού, έγκλημα, έγκλημα, έγκλημα, Βουλή με ατάκες, Παρλιάρος με μους λεμονιού, Στρος-Καν με σκατά, τραπεζοδάνεια-μούφας, Τυχαίο; Δεν νομίζω. Το νέο κινητό που δίνει πίσω χρήμα, γιαούρτι για κάθε είδους έντερο, έναν με μπλε καπέλο (που έχει χρυσό σκούφο) να βρίζει κάποιον πως είναι ανεπρόκοπος γι’ αυτό δεν πάει καλά το μαγαζί, μία όμορφη να σκάει στο κλάμα (μάλλον από την χαρά της γιατί της πέτυχε το «Πακέτο») και διάφορους «τίποτες» από κανάλια που δεν τα βλέπει κανείς, να τους κάνουν διάσημους άλλοι διάσημοι «κάτιδες».
Όλα, για μια ψυχαγωγία που δεν σου αφήνει τίποτα, που δεν σε πάει πουθενά, που όταν κλείνεις και πας για ύπνο είσαι πιο χάλια από πριν.
Κι εκεί που πετυχαίνεις κάτι για σένα , ώπα σε κόβει πάλι ένας ηλίθιος φουσκωτός που στρώνει κοιλιακούς, κι αν τηλεφωνήσεις «Τώρα» θα γίνεις κι εσύ ηλίθιος.
Η τηλεόραση χάλασε, λεω. Πρέπει να πάρω άλλη. Μια 3D. (δεν είμαι καλά). Χρειάζομαι ό,τι μου προτείνει το τελεμαρκετινγκ.
Είναι ανάγκη να έχω μαλλιά Μενεγάκη …δεν υπάρχει!
Είναι ανάγκη για πολύ ψηλά τακούνια …μιλάμε, δεν υπάρχει!
Είναι ανάγκη να ξέρω να φτιάχνω μους λεμονιού …δεν έχει!
Είναι ανάγκη να ξέρω ποιος επώνυμος χορεύει καλύτερα tango …τέλειο;
Είναι ανάγκη να ξέρω πόσους κόμπους έχει ένα καλό χαλί …καλό;
Να μάθω τι πρέπει να κάνει ένα μοντέλο για να γίνει next top …δεν λεει!
Λεω κι άλλα Να…να, να, να…
και μετά…
Θέλω να πάω στο θέατρο – Υπάρχει
Θέλω να ακούσω μουσική που δεν παίζει η τηλεόραση – Υπάρχει
Θέλω ραδιόφωνο που δεν παίζει από λίστα - Υπάρχει
Θέλω να γνωρίσω τους νέους ποιητές – Υπάρχουν
Θέλω να δω 25ρηδες να λένε τις ειδήσεις – Υπάρχουν
Θέλω να ξυπνήσω!
Θέλω να θυμηθώ!
Θέλω να πιστέψω κάποιον απ’ αυτούς που δεν χαμογελούν ποτέ! Γίνεται;
Κάποιον από αυτούς που γελάνε με το παραμικρό. Γίνεται;
Θέλω να Ξυπνήσω…
Ο κόσμος δεν είναι αυτός…
Αυτό είναι η φόρμα του κέικ της Εξουσίας, το Κράτος, το Αλλού και το Κάπου, δεν είναι η αλήθεια…
Δεν νυστάζω πάλι, παρ’ όλη την κούραση…
Μου ζητήσατε να γράψω κάτι, δεν ξέρω γιατί μου βγήκε αυτό…
Λέτε να φταίει και λίγο το μπέρδεμα μου για το Zeitgeist;
Άργησα λίγο, αλλά το έζησα κι αυτό!
Αυτά για σήμερα…
Πρώτα σε κόβουν από την δουλειά, ύστερα σε ρίχνουν σε ένα καναπέ, σου δίνουν ένα τηλεκοντρόλ και σε πλακώνουν σε ένα ατέλειωτο τίποτα.
Ναι, η χώρα μου είναι σε κρίση, το λένε και οι Θεοί του κράτους οι καημένοι, και αυτό φαίνεται πρώτα όχι από τα άδεια πορτοφόλια αλλά από τους λόγους που αδειάζουν τα πορτοφόλια για αγαθά που δεν είναι Αγαθά.
Πώς θα σε στείλουν αλλού από το «Εδώ» που «δεν λέει»;
Πώς θα σε πάρουν από το «Τώρα» που μυρίζει;
Αυτοί ξέρουν τι είναι καλό για μένα και τα έχουν κανονίσει όλα.
Λέω «για να δω τι παίζει στον κόσμο»; Ανοίγω την τηλεόραση και βλέπω τον αχταρμά.
Φωτιές, καταστροφή, πείνα, απελπισία, θάνατος, κάμερες παντού, έγκλημα, έγκλημα, έγκλημα, Βουλή με ατάκες, Παρλιάρος με μους λεμονιού, Στρος-Καν με σκατά, τραπεζοδάνεια-μούφας, Τυχαίο; Δεν νομίζω. Το νέο κινητό που δίνει πίσω χρήμα, γιαούρτι για κάθε είδους έντερο, έναν με μπλε καπέλο (που έχει χρυσό σκούφο) να βρίζει κάποιον πως είναι ανεπρόκοπος γι’ αυτό δεν πάει καλά το μαγαζί, μία όμορφη να σκάει στο κλάμα (μάλλον από την χαρά της γιατί της πέτυχε το «Πακέτο») και διάφορους «τίποτες» από κανάλια που δεν τα βλέπει κανείς, να τους κάνουν διάσημους άλλοι διάσημοι «κάτιδες».
Όλα, για μια ψυχαγωγία που δεν σου αφήνει τίποτα, που δεν σε πάει πουθενά, που όταν κλείνεις και πας για ύπνο είσαι πιο χάλια από πριν.
Κι εκεί που πετυχαίνεις κάτι για σένα , ώπα σε κόβει πάλι ένας ηλίθιος φουσκωτός που στρώνει κοιλιακούς, κι αν τηλεφωνήσεις «Τώρα» θα γίνεις κι εσύ ηλίθιος.
Η τηλεόραση χάλασε, λεω. Πρέπει να πάρω άλλη. Μια 3D. (δεν είμαι καλά). Χρειάζομαι ό,τι μου προτείνει το τελεμαρκετινγκ.
Είναι ανάγκη να έχω μαλλιά Μενεγάκη …δεν υπάρχει!
Είναι ανάγκη για πολύ ψηλά τακούνια …μιλάμε, δεν υπάρχει!
Είναι ανάγκη να ξέρω να φτιάχνω μους λεμονιού …δεν έχει!
Είναι ανάγκη να ξέρω ποιος επώνυμος χορεύει καλύτερα tango …τέλειο;
Είναι ανάγκη να ξέρω πόσους κόμπους έχει ένα καλό χαλί …καλό;
Να μάθω τι πρέπει να κάνει ένα μοντέλο για να γίνει next top …δεν λεει!
Λεω κι άλλα Να…να, να, να…
και μετά…
Θέλω να πάω στο θέατρο – Υπάρχει
Θέλω να ακούσω μουσική που δεν παίζει η τηλεόραση – Υπάρχει
Θέλω ραδιόφωνο που δεν παίζει από λίστα - Υπάρχει
Θέλω να γνωρίσω τους νέους ποιητές – Υπάρχουν
Θέλω να δω 25ρηδες να λένε τις ειδήσεις – Υπάρχουν
Θέλω να ξυπνήσω!
Θέλω να θυμηθώ!
Θέλω να πιστέψω κάποιον απ’ αυτούς που δεν χαμογελούν ποτέ! Γίνεται;
Κάποιον από αυτούς που γελάνε με το παραμικρό. Γίνεται;
Θέλω να Ξυπνήσω…
Ο κόσμος δεν είναι αυτός…
Αυτό είναι η φόρμα του κέικ της Εξουσίας, το Κράτος, το Αλλού και το Κάπου, δεν είναι η αλήθεια…
Δεν νυστάζω πάλι, παρ’ όλη την κούραση…
Μου ζητήσατε να γράψω κάτι, δεν ξέρω γιατί μου βγήκε αυτό…
Λέτε να φταίει και λίγο το μπέρδεμα μου για το Zeitgeist;
Άργησα λίγο, αλλά το έζησα κι αυτό!
Αυτά για σήμερα…
Δευτέρα 28 Μαρτίου 2011
Φεύγεις;
του Σταύρου Θεοδωράκη
Είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες. Επιστήμονας, σπουδαίος. Κάποια στιγμή μάλιστα πέρασε από την πολιτική, δεν τους άντεξε βέβαια και τα παράτησε. Σάββατο βράδυ τα βήματα μας διασταυρώθηκαν. Ανταλλάξαμε αυτά τα στενοχωρημένα λόγια που ανταλλάσουν όλο και πιο συχνά οι Έλληνες. Μετά τον ρώτησα για τον γιo. Πίστεψα ότι η ερώτηση μου θα τον χαροποιήσει. Θα αφήναμε για λίγο στην άκρη τα γκρίζα σενάρια και θα συζητούσαμε για τις νέες προοπτικές που ανοίχτηκαν ξαφνικά στη οικογένεια του.
Ο γιός του, επιστήμονας και αυτός, έφυγε πριν μερικές εβδομάδες για την Αυστραλία. Να συνεχίσει εκεί την καριέρα του. Είχε βαρεθεί να στριμώχνεται στις λίστες της αναξιοκρατίας. Και εκεί που περίμενα να μου πει «ναι, ξέφυγε, περνάει καλά», άρχισε να μου λέει πόσο αποκαρδιωτική είναι για τη χώρα η επιλογή της φυγής. «Και ποιοι θα μείνουν πίσω;» με ρώτησε χωρίς να περιμένει απάντηση. «Οι συνταξιούχοι, τα λαμόγια και οι ανήμποροι»; Θέλω να προσπαθήσετε να τον καταλάβετε. Δεν εννοούσε ότι ο γιός του ήταν ο μόνος ικανός στην επιστήμη του. Ούτε διαφωνούσε τελικά με την επιλογή του να φύγει. Είχε όμως την πίκρα του ανθρώπου που συνειδητοποιεί, ότι κάθε μέρα άλλος ένας νέος άνθρωπος σκέφτεται τη φυγή ως τη μόνη διέξοδο. Άρχισε να μου αριθμεί συγκεκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων που έφυγαν και άλλων που συζητούν να φύγουν. Ο ένας δέχτηκε μια έδρα στην Αγγλία, ο άλλος στήνει επιχείρηση στο Βερολίνο, ο τρίτος πέρασε απέναντι στη Τουρκία, στην Πόλη.
«Και ποιοι θα μείνουν», ξαναρώτησε. «Εκτός αν βρεθούν τίποτε Αλβανάκια που αγάπησαν τη χώρα και μας σώσουν». Θέλω ξανά, να μην αντιδράσετε. Δεν το είπε ούτε υποτιμητικά, ούτε για να με τρομοκρατήσει. Άλλωστε ήξερε την άποψη μου για τους Αλβανούς. Τα είχαμε παλιότερα συζητήσει. Πόσο συνέβαλαν στην ανάπτυξη της οικονομίας, πόσα χωριά ανέστησαν, πόσα νησιά ξανάχτισαν, πόσες σημαίες σήκωσαν επειδή αρίστευσαν. Το είπε λοιπόν σαν ένα υπαρκτό ενδεχόμενο. Και πυροδότησε σκέψεις που όλοι θα έπρεπε να είχαμε κάνει. Ποιοι θα έρθουν στα πράγματα όταν η σημερινή ηγετική τάξη αποχωρήσει ή την αποχωρήσουν; Ποιοι πολιτικοί; Ποιοι επιχειρηματίες; Ποιοι άνθρωποι του πνεύματος, θα τους διαδεχθούν; Έτσι μελαγχολικά τελείωσε η κουβέντα μας. Και έτσι μελαγχολικά θα στέκομαι από εδώ και στο εξής μπροστά σε κάθε αναγγελία αποχώρησης.
Είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες. Επιστήμονας, σπουδαίος. Κάποια στιγμή μάλιστα πέρασε από την πολιτική, δεν τους άντεξε βέβαια και τα παράτησε. Σάββατο βράδυ τα βήματα μας διασταυρώθηκαν. Ανταλλάξαμε αυτά τα στενοχωρημένα λόγια που ανταλλάσουν όλο και πιο συχνά οι Έλληνες. Μετά τον ρώτησα για τον γιo. Πίστεψα ότι η ερώτηση μου θα τον χαροποιήσει. Θα αφήναμε για λίγο στην άκρη τα γκρίζα σενάρια και θα συζητούσαμε για τις νέες προοπτικές που ανοίχτηκαν ξαφνικά στη οικογένεια του.
Ο γιός του, επιστήμονας και αυτός, έφυγε πριν μερικές εβδομάδες για την Αυστραλία. Να συνεχίσει εκεί την καριέρα του. Είχε βαρεθεί να στριμώχνεται στις λίστες της αναξιοκρατίας. Και εκεί που περίμενα να μου πει «ναι, ξέφυγε, περνάει καλά», άρχισε να μου λέει πόσο αποκαρδιωτική είναι για τη χώρα η επιλογή της φυγής. «Και ποιοι θα μείνουν πίσω;» με ρώτησε χωρίς να περιμένει απάντηση. «Οι συνταξιούχοι, τα λαμόγια και οι ανήμποροι»; Θέλω να προσπαθήσετε να τον καταλάβετε. Δεν εννοούσε ότι ο γιός του ήταν ο μόνος ικανός στην επιστήμη του. Ούτε διαφωνούσε τελικά με την επιλογή του να φύγει. Είχε όμως την πίκρα του ανθρώπου που συνειδητοποιεί, ότι κάθε μέρα άλλος ένας νέος άνθρωπος σκέφτεται τη φυγή ως τη μόνη διέξοδο. Άρχισε να μου αριθμεί συγκεκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων που έφυγαν και άλλων που συζητούν να φύγουν. Ο ένας δέχτηκε μια έδρα στην Αγγλία, ο άλλος στήνει επιχείρηση στο Βερολίνο, ο τρίτος πέρασε απέναντι στη Τουρκία, στην Πόλη.
«Και ποιοι θα μείνουν», ξαναρώτησε. «Εκτός αν βρεθούν τίποτε Αλβανάκια που αγάπησαν τη χώρα και μας σώσουν». Θέλω ξανά, να μην αντιδράσετε. Δεν το είπε ούτε υποτιμητικά, ούτε για να με τρομοκρατήσει. Άλλωστε ήξερε την άποψη μου για τους Αλβανούς. Τα είχαμε παλιότερα συζητήσει. Πόσο συνέβαλαν στην ανάπτυξη της οικονομίας, πόσα χωριά ανέστησαν, πόσα νησιά ξανάχτισαν, πόσες σημαίες σήκωσαν επειδή αρίστευσαν. Το είπε λοιπόν σαν ένα υπαρκτό ενδεχόμενο. Και πυροδότησε σκέψεις που όλοι θα έπρεπε να είχαμε κάνει. Ποιοι θα έρθουν στα πράγματα όταν η σημερινή ηγετική τάξη αποχωρήσει ή την αποχωρήσουν; Ποιοι πολιτικοί; Ποιοι επιχειρηματίες; Ποιοι άνθρωποι του πνεύματος, θα τους διαδεχθούν; Έτσι μελαγχολικά τελείωσε η κουβέντα μας. Και έτσι μελαγχολικά θα στέκομαι από εδώ και στο εξής μπροστά σε κάθε αναγγελία αποχώρησης.
Το φιάσκο, η πρόταση και οι ενστάσεις
του Γιάνη Βαρουφάκη 28/03/2011
Ημιτελή, μετέωρη, αμήχανη, μη πειστική. Αυτά ήταν τα επίθετα με τα οποία χαρακτήρισε ο διεθνής τύπος (π.χ. εδώ) την απόφαση της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ. Στην ουσία η Σύνοδος κατέληξε σε ένα απερίγραπτο φιάσκο. Για να είμαι δίκαιος, η συγκεκριμένη Σύνοδος δεν ήταν περισσότερο αποτυχημένη από τις προηγούμενες. Όμως, μην ξεχνάμε ότι επρόκειτο για την Σύνοδο που εδώ και μήνες προαναγγέλλεται διαφορετική από τις άλλες. Για την Σύνοδο που, αντίθετα με τις παλινωδίες της προηγούμενης χρονιάς, θα κατέληγε σε λύση-πακέτο για την Κρίση της ευρωζώνης.
Ερώτηση υποθετική: Αν ένας πανούργος δαίμονας έσπαγε το κεφάλι του για να σκεφτεί πως θα μπορούσε να βαθύνει και παράλληλα να μεγεθύνει την Κρίση της ευρωζώνης, τι θα σκεφτόταν; Κατ' αρχάς, θα ξεκινούσε με την σκέψη ότι η Κρίση αυτή εξελίσσεται σε τρία πεδία ταυτόχρονα: δημόσιο χρέος, τραπεζικό σύστημα, κατάρρευση παραγωγικών επενδύσεων. Εστιάζοντας στο δημόσιο χρέος, θα έβλεπε ότι αν και μεγάλο συνολικά, το βασικό πρόβλημα είναι ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του δημόσιου χρέους βαραίνει τις πιο αδύναμες πλάτες, δηλαδή τα πτωχευμένα (ή υπό πτώχευση) κράτη της περιφέρειας που τείνουν να έχουν και μεγάλο εμπορικό έλλειμμα. Κατόπιν, η ματιά του δαίμονα θα έπεφτε στις τράπεζες, ιδίως τις γερμανο-ολλανδικο-γαλλικές οι οποίες, από την μία στηρίζουν την ρευστότητα της βαριάς ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά από την άλλη βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης, γεμάτες με άχρηστους τίτλους ιδιωτικούς (βασικά τοξικούς) και δημόσιους (τα ομόλογα των πτωχευμένων κρατών).
Έχοντας συνειδητοποιήσει την δομή της Κρίσης, ο δαίμονας, εφόσον ήταν τόσο έξυπνος όσο και σατανικός, θα σκαρφιζόταν το εξής σχέδιο μεγέθυνσης και εμβάθυνσης της Κρίσης: "Να τι θα κάνω", θα σκεφτόταν. "Πρώτα, θα έβαζα τους φορολογούμενους των πλεονασματικών χωρών, που έχουν σχετικά μικρά ελλείμματα και χρέη, να δανείζονται (και να εγγυώνται δάνεια) τα οποία μετά θα τα έστελνα στα πτωχευμένα κράτη. Κατόπιν, θα έβαζα τα πτωχευμένα κράτη να κάνουν δύο πράγματα. Πρώτον, αντί να χρησιμοποιούν αυτά τα δάνεια για να κάνουν επενδύσεις ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα των οικονομιών τους (είτε μέσω φορολογικών απαλλαγών των επιχειρήσεων είτε μέσω δημοσίων επενδύσεων), θα τους επέβαλα να προβούν σε αύξηση των φόρων τους στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά την ώρα που ήδη μειώνουν τις επενδύσεις και τις αποταμιεύσεις τους αντίστοιχα. Δεύτερον, τα δάνεια που θα τους έστελνα, θα τους επέβαλα να τα δίνουν στις τράπεζες ως μερική αποπληρωμή προηγούμενων δανείων. Γνωρίζοντας ότι οι τράπεζες είναι μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, μπορώ να κοιμάμαι σίγουρος ότι ούτε ένα μικρό μέρος αυτών των χρημάτων τα οποία πήρα από τους γερμανούς και ολλανδούς φορολογούμενους, δεν θα μετατρέπονταν σε επενδυτικά δάνεια επιχειρήσεων από τις τράπεζες. Αντίθετα, οι τράπεζες θα λειτουργούσαν ως μαύρες τρύπες και όλη αυτή η οικονομική ενέργεια των φορολογούμενων των πλεονασματικών κρατών θα εξαφανιζόταν ως δια μαύρης μαγείας. Έτσι, στις ελλειμματικές χώρες η ύφεση θα επιταχυνόταν, τα δημόσια έσοδα θα κατέρρεαν, τα χρέη θα αυξάνονταν και, στο τέλος, οι πλεονασματικοί φορολογούμενοι θα αντιμετώπιζαν νέο εκβιασμό: Σκάστε κι άλλο χρήμα αλλιώς το κοινό νόμισμά σας θα καταρρεύσει! Κι όλα αυτά σε μια εποχή που η δική τους ευημερία πλήττεται από το γεγονός ότι η εγχώρια ζήτηση συγκρατείται, με προοπτικές μείωσης, εξ αιτίας της δυστοκίας των ελλειμματικών χωρών που, σε κανονικές συνθήκες, απορροφούσαν το 75% των εμπορικών τους πλεονασμάτων."
Αυτές οι σκέψεις θα ενθουσίαζαν τον δαίμονα της ιστορίας μας. Αμέσως θα του ερχόταν κι άλλη μια ιδέα: "Η όξυνση της Κρίσης που εξασφαλίζει αυτή η διαδικασία" σκέφτεται ο υποθετικός βελζεβούλης, "θα έστρεφε αποτελεσματικά τους πολίτες-φορολογούμενους των πλεονασματικών χωρών εναντίον των πολιτών των ελλειμματικών χωρών. Θα τους κατηγορούσαν ως εκμεταλλευτές της δικής τους σκληρής δουλειάς. Θα σκεφτόντουσαν για αυτούς τα χειρότερα. Παράσιτα, βαρίδια, ανεπρόκοποι θα ήταν το λιγότερο που θα τους χαρακτήριζαν. Όταν θα έπεφταν πάνω τους θα τους έλεγαν: 'Αρκετά μας ξεζουμίσατε εσείς οι ελλειμματικοί, πεισματικά αποτυγχάνοντας να βάλετε τα δημοσιονομικά του κράτους σας σε μια σειρά.' Και θα είχαν δίκιο! Από την άλλη, οι πολίτες των ελλειμματικών, κι αυτοί δίκιο θα είχαν: Κάθε μέρα που περνάει, θα χάνουν τις δουλειές τους, θα μειώνεται το εισόδημά τους, θα βλέπουν τα παιδιά τους να χάνουν κάθε ελπίδα για το μέλλον. Ό,τι δραστηριότητα επενδυτική και να προσπαθήσουν, εν μέσω Κρίσης, όσο σκληρά και να δουλέψουν, όσο καταρρέουν όλα γύρω τους, καμία βελτίωση. Και σαν να μην έφτανε αυτή η δίνη της δυστυχίας, θα τους κατηγορούσαν κιόλας ότι είναι τεμπέληδες και χαραμοφάηδες."
Σε αυτό το σημείο, ο δαίμονας θα χαμογελούσε και θριαμβευτικά θα συμπέρανε ότι το σχέδιο του μόνο ιδιοφυές μπορεί να χαρακτηριστεί. "Όλοι θα έχουν δίκιο και όλοι θα μισούν τους πάντες!" Με αυτή την σκέψη, θα έβαζε το σχέδιο σε εφαρμογή, π.χ. βάζοντας στο μυαλό των Ευρωπαίων ηγετών μας την ιδέα ότι το ζητούμενο είναι να ιδρύσουν ένα προσωρινό μηχανισμό δανειοδότησης των πτωχευμένων κρατών από τους φορολογούμενους των πλεονασματικών, ο οποίος μάλιστα θα εξέδιδε τοξικά ευρωομόλογα για να συντηρηθεί και που το 2013 θα γινόταν... μόνιμος. Κι αν ήθελε να προσδώσει και μια ιλαρότητα στην όλη υπόθεση, ο δαίμονάς μας θα έβαζε την ουρίτσα του ώστε, στην Σύνοδο Κορυφής που θα ανακοινωνόντουσαν οι λεπτομέρειες αυτή της παλινωδίας (την οποία θα παρουσίαζαν ως 'λύση-πακέτο'), οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα αποτύγχαναν ακόμα και να συμφωνήσουν για τον ακριβή τρόπο και χρόνο που οι φορολογούμενοι των πλεονασματικών θα έδιναν αυτά τα δάνεια στους ελλειμματικούς! Γιατί; Έτσι, επειδή ο δαίμονας κρίνει πως μια ακόμα δόση άγνοιας επιταχύνει την αβεβαιότητα η οποία, με την σειρά της, δίνει και νέα ώθηση στην Κρίση.
Φίλες και φίλοι, όπως καταλαβαίνετε, δεν χρειάστηκε δαίμονας. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες μας τα σκέφτηκαν όλα αυτά τα σπουδαία μόνοι τους. Χωρίς την βοήθεια της σατανικής ουρίτσας, με μοναδικό γνώμονα την παντελή έλλειψη κοινού νου και δημοκρατικού διαλόγου μεταξύ τους. Το φιάσκο της τελευταίας Συνόδου είναι κατάκτησή τους. Εμείς το μόνο που μπορούμε, και πρέπει να κάνουμε, είναι να το αγνοήσουμε. Έτσι κι αλλιώς, τις επόμενες εβδομάδες, όλοι μας θα κληθούμε να γυρίσουμε σελίδα. Ακριβώς όπως σταματήσαμε να μιλάμε για την επικείμενη έξοδό μας στις αγορές (για τις οποίες να μιλούσαν συνεχώς από τον Μάιο) και την επαναγορά του χρέους μας από το EFSF (αλήθεια, θυμάστε πόσο είχα στενοχωρήσει κάποιους από εσάς όταν είχα πει ότι πρόκειται περί ανοησίας;).
Ο βασικός λόγος που απαιτείται να προσπεράσουμε τους ηγέτες μας είναι ότι σύντομα θα αρχίσουν τα πραγματικά δύσκολα. Το σχέδιο των 'βορείων' για εμάς τους Νοτιο-Ιρλανδούς είναι απλό: Μια παράταση της αναδιάρθρωσης του χρέους μας για ένα χρονικό διάστημα τέτοιο που να επιτρέπει στις τράπεζες να μην βουλιάξουν όταν γίνει η αναδιάρθρωση. Μην σας φοβίζει η αναδιάρθρωση. Θα γίνει και πρέπει να γίνει. Αυτό που πρέπει να σας φοβίζει είναι μια δεκαετία (έως ότου γίνει) ραγδαίας ύφεσης. (Ή, χειρότερα, μια κατάρρευση του ευρώ πριν φτάσουμε εκεί!) Και γιατί ήταν κακό πράγμα μια τέτοια δεκαετία φθίνοντος ΑΕΠ; Μήπως το αξίζουμε; Να σας πω γιατί: Επειδή σε περίοδο μακρόχρονης ύφεσης σοβαρές μεταρρυθμίσεις με παραγωγική προοπτική απλά δεν γίνονται. Αν σας κουράζω συνεχώς με νέες εκδόσεις της πρότασής μας για την ευρωπαϊκή έξοδο από την Κρίση δεν είναι επειδή θεωρώ ότι οι ξένοι πρέπει να βγάλουν το φίδι από την τρύπα αλλά επειδή οι δικές μας προσπάθειες, αν και απαραίτητες, θα πάνε χαμένες, θα πέσουν στη μαύρη τρύπα της Κρίσης, αν δεν υπάρξει μια πραγματική λύση-πακέτο στην ευρωζώνη, εντός της οποίας είμαστε αναγκασμένοι να λειτουργούμε.
Η κοινή πρόταση με τον Stuart Holland, από τότε που την παρουσίασα εδώ, έχει αναβαθμιστεί άλλη μία φορά (πατήστε εδώ για την τελευταία έκδοση. που διατίθεται μόνο στα αγγλικά). Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες αυτή την στιγμή. Σε επόμενο άρθρο.
Ημιτελή, μετέωρη, αμήχανη, μη πειστική. Αυτά ήταν τα επίθετα με τα οποία χαρακτήρισε ο διεθνής τύπος (π.χ. εδώ) την απόφαση της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ. Στην ουσία η Σύνοδος κατέληξε σε ένα απερίγραπτο φιάσκο. Για να είμαι δίκαιος, η συγκεκριμένη Σύνοδος δεν ήταν περισσότερο αποτυχημένη από τις προηγούμενες. Όμως, μην ξεχνάμε ότι επρόκειτο για την Σύνοδο που εδώ και μήνες προαναγγέλλεται διαφορετική από τις άλλες. Για την Σύνοδο που, αντίθετα με τις παλινωδίες της προηγούμενης χρονιάς, θα κατέληγε σε λύση-πακέτο για την Κρίση της ευρωζώνης.
Ερώτηση υποθετική: Αν ένας πανούργος δαίμονας έσπαγε το κεφάλι του για να σκεφτεί πως θα μπορούσε να βαθύνει και παράλληλα να μεγεθύνει την Κρίση της ευρωζώνης, τι θα σκεφτόταν; Κατ' αρχάς, θα ξεκινούσε με την σκέψη ότι η Κρίση αυτή εξελίσσεται σε τρία πεδία ταυτόχρονα: δημόσιο χρέος, τραπεζικό σύστημα, κατάρρευση παραγωγικών επενδύσεων. Εστιάζοντας στο δημόσιο χρέος, θα έβλεπε ότι αν και μεγάλο συνολικά, το βασικό πρόβλημα είναι ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του δημόσιου χρέους βαραίνει τις πιο αδύναμες πλάτες, δηλαδή τα πτωχευμένα (ή υπό πτώχευση) κράτη της περιφέρειας που τείνουν να έχουν και μεγάλο εμπορικό έλλειμμα. Κατόπιν, η ματιά του δαίμονα θα έπεφτε στις τράπεζες, ιδίως τις γερμανο-ολλανδικο-γαλλικές οι οποίες, από την μία στηρίζουν την ρευστότητα της βαριάς ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά από την άλλη βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης, γεμάτες με άχρηστους τίτλους ιδιωτικούς (βασικά τοξικούς) και δημόσιους (τα ομόλογα των πτωχευμένων κρατών).
Έχοντας συνειδητοποιήσει την δομή της Κρίσης, ο δαίμονας, εφόσον ήταν τόσο έξυπνος όσο και σατανικός, θα σκαρφιζόταν το εξής σχέδιο μεγέθυνσης και εμβάθυνσης της Κρίσης: "Να τι θα κάνω", θα σκεφτόταν. "Πρώτα, θα έβαζα τους φορολογούμενους των πλεονασματικών χωρών, που έχουν σχετικά μικρά ελλείμματα και χρέη, να δανείζονται (και να εγγυώνται δάνεια) τα οποία μετά θα τα έστελνα στα πτωχευμένα κράτη. Κατόπιν, θα έβαζα τα πτωχευμένα κράτη να κάνουν δύο πράγματα. Πρώτον, αντί να χρησιμοποιούν αυτά τα δάνεια για να κάνουν επενδύσεις ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα των οικονομιών τους (είτε μέσω φορολογικών απαλλαγών των επιχειρήσεων είτε μέσω δημοσίων επενδύσεων), θα τους επέβαλα να προβούν σε αύξηση των φόρων τους στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά την ώρα που ήδη μειώνουν τις επενδύσεις και τις αποταμιεύσεις τους αντίστοιχα. Δεύτερον, τα δάνεια που θα τους έστελνα, θα τους επέβαλα να τα δίνουν στις τράπεζες ως μερική αποπληρωμή προηγούμενων δανείων. Γνωρίζοντας ότι οι τράπεζες είναι μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, μπορώ να κοιμάμαι σίγουρος ότι ούτε ένα μικρό μέρος αυτών των χρημάτων τα οποία πήρα από τους γερμανούς και ολλανδούς φορολογούμενους, δεν θα μετατρέπονταν σε επενδυτικά δάνεια επιχειρήσεων από τις τράπεζες. Αντίθετα, οι τράπεζες θα λειτουργούσαν ως μαύρες τρύπες και όλη αυτή η οικονομική ενέργεια των φορολογούμενων των πλεονασματικών κρατών θα εξαφανιζόταν ως δια μαύρης μαγείας. Έτσι, στις ελλειμματικές χώρες η ύφεση θα επιταχυνόταν, τα δημόσια έσοδα θα κατέρρεαν, τα χρέη θα αυξάνονταν και, στο τέλος, οι πλεονασματικοί φορολογούμενοι θα αντιμετώπιζαν νέο εκβιασμό: Σκάστε κι άλλο χρήμα αλλιώς το κοινό νόμισμά σας θα καταρρεύσει! Κι όλα αυτά σε μια εποχή που η δική τους ευημερία πλήττεται από το γεγονός ότι η εγχώρια ζήτηση συγκρατείται, με προοπτικές μείωσης, εξ αιτίας της δυστοκίας των ελλειμματικών χωρών που, σε κανονικές συνθήκες, απορροφούσαν το 75% των εμπορικών τους πλεονασμάτων."
Αυτές οι σκέψεις θα ενθουσίαζαν τον δαίμονα της ιστορίας μας. Αμέσως θα του ερχόταν κι άλλη μια ιδέα: "Η όξυνση της Κρίσης που εξασφαλίζει αυτή η διαδικασία" σκέφτεται ο υποθετικός βελζεβούλης, "θα έστρεφε αποτελεσματικά τους πολίτες-φορολογούμενους των πλεονασματικών χωρών εναντίον των πολιτών των ελλειμματικών χωρών. Θα τους κατηγορούσαν ως εκμεταλλευτές της δικής τους σκληρής δουλειάς. Θα σκεφτόντουσαν για αυτούς τα χειρότερα. Παράσιτα, βαρίδια, ανεπρόκοποι θα ήταν το λιγότερο που θα τους χαρακτήριζαν. Όταν θα έπεφταν πάνω τους θα τους έλεγαν: 'Αρκετά μας ξεζουμίσατε εσείς οι ελλειμματικοί, πεισματικά αποτυγχάνοντας να βάλετε τα δημοσιονομικά του κράτους σας σε μια σειρά.' Και θα είχαν δίκιο! Από την άλλη, οι πολίτες των ελλειμματικών, κι αυτοί δίκιο θα είχαν: Κάθε μέρα που περνάει, θα χάνουν τις δουλειές τους, θα μειώνεται το εισόδημά τους, θα βλέπουν τα παιδιά τους να χάνουν κάθε ελπίδα για το μέλλον. Ό,τι δραστηριότητα επενδυτική και να προσπαθήσουν, εν μέσω Κρίσης, όσο σκληρά και να δουλέψουν, όσο καταρρέουν όλα γύρω τους, καμία βελτίωση. Και σαν να μην έφτανε αυτή η δίνη της δυστυχίας, θα τους κατηγορούσαν κιόλας ότι είναι τεμπέληδες και χαραμοφάηδες."
Σε αυτό το σημείο, ο δαίμονας θα χαμογελούσε και θριαμβευτικά θα συμπέρανε ότι το σχέδιο του μόνο ιδιοφυές μπορεί να χαρακτηριστεί. "Όλοι θα έχουν δίκιο και όλοι θα μισούν τους πάντες!" Με αυτή την σκέψη, θα έβαζε το σχέδιο σε εφαρμογή, π.χ. βάζοντας στο μυαλό των Ευρωπαίων ηγετών μας την ιδέα ότι το ζητούμενο είναι να ιδρύσουν ένα προσωρινό μηχανισμό δανειοδότησης των πτωχευμένων κρατών από τους φορολογούμενους των πλεονασματικών, ο οποίος μάλιστα θα εξέδιδε τοξικά ευρωομόλογα για να συντηρηθεί και που το 2013 θα γινόταν... μόνιμος. Κι αν ήθελε να προσδώσει και μια ιλαρότητα στην όλη υπόθεση, ο δαίμονάς μας θα έβαζε την ουρίτσα του ώστε, στην Σύνοδο Κορυφής που θα ανακοινωνόντουσαν οι λεπτομέρειες αυτή της παλινωδίας (την οποία θα παρουσίαζαν ως 'λύση-πακέτο'), οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα αποτύγχαναν ακόμα και να συμφωνήσουν για τον ακριβή τρόπο και χρόνο που οι φορολογούμενοι των πλεονασματικών θα έδιναν αυτά τα δάνεια στους ελλειμματικούς! Γιατί; Έτσι, επειδή ο δαίμονας κρίνει πως μια ακόμα δόση άγνοιας επιταχύνει την αβεβαιότητα η οποία, με την σειρά της, δίνει και νέα ώθηση στην Κρίση.
Φίλες και φίλοι, όπως καταλαβαίνετε, δεν χρειάστηκε δαίμονας. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες μας τα σκέφτηκαν όλα αυτά τα σπουδαία μόνοι τους. Χωρίς την βοήθεια της σατανικής ουρίτσας, με μοναδικό γνώμονα την παντελή έλλειψη κοινού νου και δημοκρατικού διαλόγου μεταξύ τους. Το φιάσκο της τελευταίας Συνόδου είναι κατάκτησή τους. Εμείς το μόνο που μπορούμε, και πρέπει να κάνουμε, είναι να το αγνοήσουμε. Έτσι κι αλλιώς, τις επόμενες εβδομάδες, όλοι μας θα κληθούμε να γυρίσουμε σελίδα. Ακριβώς όπως σταματήσαμε να μιλάμε για την επικείμενη έξοδό μας στις αγορές (για τις οποίες να μιλούσαν συνεχώς από τον Μάιο) και την επαναγορά του χρέους μας από το EFSF (αλήθεια, θυμάστε πόσο είχα στενοχωρήσει κάποιους από εσάς όταν είχα πει ότι πρόκειται περί ανοησίας;).
Ο βασικός λόγος που απαιτείται να προσπεράσουμε τους ηγέτες μας είναι ότι σύντομα θα αρχίσουν τα πραγματικά δύσκολα. Το σχέδιο των 'βορείων' για εμάς τους Νοτιο-Ιρλανδούς είναι απλό: Μια παράταση της αναδιάρθρωσης του χρέους μας για ένα χρονικό διάστημα τέτοιο που να επιτρέπει στις τράπεζες να μην βουλιάξουν όταν γίνει η αναδιάρθρωση. Μην σας φοβίζει η αναδιάρθρωση. Θα γίνει και πρέπει να γίνει. Αυτό που πρέπει να σας φοβίζει είναι μια δεκαετία (έως ότου γίνει) ραγδαίας ύφεσης. (Ή, χειρότερα, μια κατάρρευση του ευρώ πριν φτάσουμε εκεί!) Και γιατί ήταν κακό πράγμα μια τέτοια δεκαετία φθίνοντος ΑΕΠ; Μήπως το αξίζουμε; Να σας πω γιατί: Επειδή σε περίοδο μακρόχρονης ύφεσης σοβαρές μεταρρυθμίσεις με παραγωγική προοπτική απλά δεν γίνονται. Αν σας κουράζω συνεχώς με νέες εκδόσεις της πρότασής μας για την ευρωπαϊκή έξοδο από την Κρίση δεν είναι επειδή θεωρώ ότι οι ξένοι πρέπει να βγάλουν το φίδι από την τρύπα αλλά επειδή οι δικές μας προσπάθειες, αν και απαραίτητες, θα πάνε χαμένες, θα πέσουν στη μαύρη τρύπα της Κρίσης, αν δεν υπάρξει μια πραγματική λύση-πακέτο στην ευρωζώνη, εντός της οποίας είμαστε αναγκασμένοι να λειτουργούμε.
Η κοινή πρόταση με τον Stuart Holland, από τότε που την παρουσίασα εδώ, έχει αναβαθμιστεί άλλη μία φορά (πατήστε εδώ για την τελευταία έκδοση. που διατίθεται μόνο στα αγγλικά). Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες αυτή την στιγμή. Σε επόμενο άρθρο.
Απομονωμένοι διεθνώς, «ψαχνόμαστε» για την επιβίωση μας
Γρηγόρης Νικολόπουλος
Eίμαστε ώς λαός και ώς Μέσα Ενημέρωσης αναγκασμένοι να ασχολούμαστε μονίμως με τα τοπικά ζητήματα, ακόμη και όταν οι διεθνείς εξελίξεις είναι κοσμοιστορικές, όπως συμβαίνει αυτή την εποχή.
Ενώ τα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν αυτές τις ημέρες τη διεθνή κοινή γνώμη έχουν να κάνουν με το αν η Ευρώπη θα επιβιώσει ώς Ένωση, με το «τέλος της πολιτικής και την εκχώρηση της εξουσίας στις διεθνείς τράπεζες, με την εφαρμογή διαρκούς λιτότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη, με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Βόρειο Αφρική και με το αν είναι δυνατόν να ελεγχθεί αποτελεσματικά ακόμη και η «ειρηνική» πυρηνική ενέργεια, εμείς εδώ είμαστε αναγκασμένοι να ασχολούμαστε με το αν ο Παπανδρέου θα κάνει ανασχηματισμό ή αν θα πάμε σε εκλογές, με το ποιά θα έπρεπε να είναι η στάση μας έναντι των παράνομων μεταναστών, με το αν θα έπρεπε ή όχι να καταργηθεί το άσυλο και με το αν θα πρέπει ή δεν θα πρέπει να γιαουρτώνουμε τους πολιτικούς μας.
Γιατί ασχολούμαστε με αυτά; Με το άσυλο και τους μετανάστες ασχολούμαστε διότι ακόμη δεν έχουμε καταφέρει ούτε ώς συντεταγμένη πολιτεία ούτε ώς πολίτες ατομικά ο καθένας μας, να διαμορφώσει μια ξεκάθαρη θέση σχετικά με αυτά τα ζητήματα. Με το αν ο Παπανδρέου θα κάνει ή όχι εκλογές ή ανασχηματισμό, ασχολούμαστε διότι δυστυχώς πηγαίνουμε απο το κακό στο χειρότερο και η οικονομία μας εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο απο τις – λανθασμένες μέχρι στιγμής - αποφάσεις της εκάστοτε κυβέρνησης. Όσο για τα γαιουρτώματα ασχολούμαστε διότι η πολιτική ηγεσία και η δικαιοσύνη δεν έχουν ασχοληθεί με το να ερευνήσουν τις ευθύνες των πολιτικών και να τιμωρήσουν τους ενόχους. Επειδή δεν το κάνουν, η λαική αγανάκτηση οδηγεί σε προπηλακισμούς όλων των πολιτικών, αθώων και ενόχων.
Το κρίσιμο πάντως ζήτημα για εμάς σήμερα, είναι το αν η οικονομία μας θα επιβιώσει και πώς, τα επόμενα χρόνια. Και τα πράγματα δεν πηγαίνουν καθόλου καλά. Το έλλειμμα δεν συμμαζεύεται καθώς η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει – ούτε έχει προσπαθήσει αρκετά- να μειώσει τις δαπάνες του δημοσίου, οι οποίες ευθύνονται για το έλλειμμα. Αντί να επιτεθεί στον δημόσιο τομέα που γεννά τις υπέρογκες δαπάνες και τη διαφθορά, επιτίθεται στο εισόδημα και την περιουσία του ιδιωτικού τομέα. Έτσι στερεί κάθε δυνατότητα ανάπτυξης στο μέλλον και διαιωνίζει τα ελλείμματα. Παράλληλα, υπόσχεται δια στόματος Γ. Παπακωνσταντίνου στην τρόικα λαγούς με πετραχήλια, όπως πχ αποκρατικοποιήσεις 50 δις ευρώ τα επόμενα χρόνια. Γιατί; Διότι ο κ. Παπακωντσνατίνου γνωρίζει οτι δεν θα είναι ούτε ο ίδιος υπουργός ούτε η κυβέρνηση στη θέση της μετά απο δυο χρόνια, οπότε λέει: θα κάνω εγώ τώρα αποκρατικοποιήσεις 2 δις ευρώ και τα υπόλοιπα ας τρέξουν να δούν πως θα τα κάνουν οι επόμενοι. Έτσι δεσμεύει τη χώρα για δεκαετίες, χωρίς μάλιστα να ρωτήσει τους πολίτες αν συμφωνούν. Και δεν είναι μόνο ο κ. Παπακωντσνατίνου που το κάνει αυτό, είναι τακτική αυτής της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση αυτή δεν εξελέγει για να ακολουθήσει την πολιτική που ακολουθεί. Εξελέγει για να ακολουθήσει την ακριβώς αντίθετη. Για την ακρίβεια, όλα όσα κάνει ατή τη στιγμή η κυβέρνηση Παπανδρέου τα είχε πει ώς εξαγγελίες πριν τις εκλογές ο Κ. Καραμανλής. Ο λαός καταψήφισε τον Καραμανλή και ψήφισε τον Παπανδρέου και ο Παπανδρέου κάνει αυτά που είχε πεί ο Καραμανλής οτι θα έκανε και ο λαός δεν τα ήθελε. Μια κυβέρνηση λοιπόν που δεν ακολουθεί την πολιτική που εξήγγειλε αλλά την ακριβώς αντίθετη, πρέπει να ζητήσει εκ νέου την λαική εντολή για να συνεχίσει. Αντί να το κάνει, δεσμεύει τον ελληνικό λαό και τις επόμενες κυβερνήσεις σε πολιτικές που είναι πολύ αμφίβολο αν έχουν τη λαική έγκριση.
Το ενα πρόβλημα λοιπόν είναι οτι η κυβέρνηση επιτίθεται σε λάθος στόχο για τη μείωση των δημοσίων ελλειμμάτων. Το δεύτερο πρόβλημα είναι οτι ουδείς ασχολείται με τις εξαγωγές και τη μείωση των εισαγωγών που είναι ο μόνος τρόπος να μείνουν μερικά χρήματα στη χώρα. Εφόσον δεν μπορούμε να τυπώσουμε ευρώ και δεν μας δίνουν επιδοτήσεις ή δανεικά, πρέπει να εξάγουμε για να έχουμε χρήματα. Εμείς συνεχίζουμε να εισάγουμε με αποτέλεσμα το χρήμα να τελειώνει ενώ η κυβέρνηση δεν έχει ξεκαθαρίσει την αναγκαιότητα των εξαγωγών και του περιορισμού των εισαγωγών στους Έλληνες.
Το πιο άμεσο πρόβλημα απο όλα αυτά είναι η έλλειψη ρευστότητας. Οι τράπεζες δεν δίνουν δάνεια σε επιχειρήσεις και σε ιδιώτες με αποτέλεσμα τα μετρητά να λιγοστεύουν. Είχαμε γράψει προ καιρού εδώ στο reporter οτι το μεγαλύτερο πρόβλημα θα είναι η εξαφάνιση των μετρητών. Αυτό θα βιώσουμε σύντομα. Και αυτό είναι που μετατρέπει τη φτώχεια σε πείνα. Οι εξελίξεις δεν θα είναι καθόλου ευχάριστες τους επόμενους μήνες, η κυβέρνηση δεν μπορεί να λειτουργήσει, εναλλακτική λύση ορατή στα πολιτικά κόμματα δεν υπάρχει και οι πολιτικές εξελίξεις είναι ανησυχητικές. Η κυβερνητική πολιτική πρέπει να αλλάξει άμεσα και να προσαρμοστεί στις ανάγκες της οικονομίας. Η εφαρμογή του μνημονίου μπορεί να είναι απαραίτητη για να αποφύγουμε την πτώχευση όμως δεν επαρκεί για την επιβίωση μας. Χρειάζεται πιο ανοικτό μυαλό και περισσότερο πολιτικό θάρρος για να βγούμε απο αυτή την άθλια θέση στην οποία βρισκόμαστε.
Eίμαστε ώς λαός και ώς Μέσα Ενημέρωσης αναγκασμένοι να ασχολούμαστε μονίμως με τα τοπικά ζητήματα, ακόμη και όταν οι διεθνείς εξελίξεις είναι κοσμοιστορικές, όπως συμβαίνει αυτή την εποχή.
Ενώ τα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν αυτές τις ημέρες τη διεθνή κοινή γνώμη έχουν να κάνουν με το αν η Ευρώπη θα επιβιώσει ώς Ένωση, με το «τέλος της πολιτικής και την εκχώρηση της εξουσίας στις διεθνείς τράπεζες, με την εφαρμογή διαρκούς λιτότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη, με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Βόρειο Αφρική και με το αν είναι δυνατόν να ελεγχθεί αποτελεσματικά ακόμη και η «ειρηνική» πυρηνική ενέργεια, εμείς εδώ είμαστε αναγκασμένοι να ασχολούμαστε με το αν ο Παπανδρέου θα κάνει ανασχηματισμό ή αν θα πάμε σε εκλογές, με το ποιά θα έπρεπε να είναι η στάση μας έναντι των παράνομων μεταναστών, με το αν θα έπρεπε ή όχι να καταργηθεί το άσυλο και με το αν θα πρέπει ή δεν θα πρέπει να γιαουρτώνουμε τους πολιτικούς μας.
Γιατί ασχολούμαστε με αυτά; Με το άσυλο και τους μετανάστες ασχολούμαστε διότι ακόμη δεν έχουμε καταφέρει ούτε ώς συντεταγμένη πολιτεία ούτε ώς πολίτες ατομικά ο καθένας μας, να διαμορφώσει μια ξεκάθαρη θέση σχετικά με αυτά τα ζητήματα. Με το αν ο Παπανδρέου θα κάνει ή όχι εκλογές ή ανασχηματισμό, ασχολούμαστε διότι δυστυχώς πηγαίνουμε απο το κακό στο χειρότερο και η οικονομία μας εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο απο τις – λανθασμένες μέχρι στιγμής - αποφάσεις της εκάστοτε κυβέρνησης. Όσο για τα γαιουρτώματα ασχολούμαστε διότι η πολιτική ηγεσία και η δικαιοσύνη δεν έχουν ασχοληθεί με το να ερευνήσουν τις ευθύνες των πολιτικών και να τιμωρήσουν τους ενόχους. Επειδή δεν το κάνουν, η λαική αγανάκτηση οδηγεί σε προπηλακισμούς όλων των πολιτικών, αθώων και ενόχων.
Το κρίσιμο πάντως ζήτημα για εμάς σήμερα, είναι το αν η οικονομία μας θα επιβιώσει και πώς, τα επόμενα χρόνια. Και τα πράγματα δεν πηγαίνουν καθόλου καλά. Το έλλειμμα δεν συμμαζεύεται καθώς η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει – ούτε έχει προσπαθήσει αρκετά- να μειώσει τις δαπάνες του δημοσίου, οι οποίες ευθύνονται για το έλλειμμα. Αντί να επιτεθεί στον δημόσιο τομέα που γεννά τις υπέρογκες δαπάνες και τη διαφθορά, επιτίθεται στο εισόδημα και την περιουσία του ιδιωτικού τομέα. Έτσι στερεί κάθε δυνατότητα ανάπτυξης στο μέλλον και διαιωνίζει τα ελλείμματα. Παράλληλα, υπόσχεται δια στόματος Γ. Παπακωνσταντίνου στην τρόικα λαγούς με πετραχήλια, όπως πχ αποκρατικοποιήσεις 50 δις ευρώ τα επόμενα χρόνια. Γιατί; Διότι ο κ. Παπακωντσνατίνου γνωρίζει οτι δεν θα είναι ούτε ο ίδιος υπουργός ούτε η κυβέρνηση στη θέση της μετά απο δυο χρόνια, οπότε λέει: θα κάνω εγώ τώρα αποκρατικοποιήσεις 2 δις ευρώ και τα υπόλοιπα ας τρέξουν να δούν πως θα τα κάνουν οι επόμενοι. Έτσι δεσμεύει τη χώρα για δεκαετίες, χωρίς μάλιστα να ρωτήσει τους πολίτες αν συμφωνούν. Και δεν είναι μόνο ο κ. Παπακωντσνατίνου που το κάνει αυτό, είναι τακτική αυτής της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση αυτή δεν εξελέγει για να ακολουθήσει την πολιτική που ακολουθεί. Εξελέγει για να ακολουθήσει την ακριβώς αντίθετη. Για την ακρίβεια, όλα όσα κάνει ατή τη στιγμή η κυβέρνηση Παπανδρέου τα είχε πει ώς εξαγγελίες πριν τις εκλογές ο Κ. Καραμανλής. Ο λαός καταψήφισε τον Καραμανλή και ψήφισε τον Παπανδρέου και ο Παπανδρέου κάνει αυτά που είχε πεί ο Καραμανλής οτι θα έκανε και ο λαός δεν τα ήθελε. Μια κυβέρνηση λοιπόν που δεν ακολουθεί την πολιτική που εξήγγειλε αλλά την ακριβώς αντίθετη, πρέπει να ζητήσει εκ νέου την λαική εντολή για να συνεχίσει. Αντί να το κάνει, δεσμεύει τον ελληνικό λαό και τις επόμενες κυβερνήσεις σε πολιτικές που είναι πολύ αμφίβολο αν έχουν τη λαική έγκριση.
Το ενα πρόβλημα λοιπόν είναι οτι η κυβέρνηση επιτίθεται σε λάθος στόχο για τη μείωση των δημοσίων ελλειμμάτων. Το δεύτερο πρόβλημα είναι οτι ουδείς ασχολείται με τις εξαγωγές και τη μείωση των εισαγωγών που είναι ο μόνος τρόπος να μείνουν μερικά χρήματα στη χώρα. Εφόσον δεν μπορούμε να τυπώσουμε ευρώ και δεν μας δίνουν επιδοτήσεις ή δανεικά, πρέπει να εξάγουμε για να έχουμε χρήματα. Εμείς συνεχίζουμε να εισάγουμε με αποτέλεσμα το χρήμα να τελειώνει ενώ η κυβέρνηση δεν έχει ξεκαθαρίσει την αναγκαιότητα των εξαγωγών και του περιορισμού των εισαγωγών στους Έλληνες.
Το πιο άμεσο πρόβλημα απο όλα αυτά είναι η έλλειψη ρευστότητας. Οι τράπεζες δεν δίνουν δάνεια σε επιχειρήσεις και σε ιδιώτες με αποτέλεσμα τα μετρητά να λιγοστεύουν. Είχαμε γράψει προ καιρού εδώ στο reporter οτι το μεγαλύτερο πρόβλημα θα είναι η εξαφάνιση των μετρητών. Αυτό θα βιώσουμε σύντομα. Και αυτό είναι που μετατρέπει τη φτώχεια σε πείνα. Οι εξελίξεις δεν θα είναι καθόλου ευχάριστες τους επόμενους μήνες, η κυβέρνηση δεν μπορεί να λειτουργήσει, εναλλακτική λύση ορατή στα πολιτικά κόμματα δεν υπάρχει και οι πολιτικές εξελίξεις είναι ανησυχητικές. Η κυβερνητική πολιτική πρέπει να αλλάξει άμεσα και να προσαρμοστεί στις ανάγκες της οικονομίας. Η εφαρμογή του μνημονίου μπορεί να είναι απαραίτητη για να αποφύγουμε την πτώχευση όμως δεν επαρκεί για την επιβίωση μας. Χρειάζεται πιο ανοικτό μυαλό και περισσότερο πολιτικό θάρρος για να βγούμε απο αυτή την άθλια θέση στην οποία βρισκόμαστε.
Ο κύκλος των χαμένων
Tου Αλεξη Παπαχελα
Οπως πάνε τα πράγματα, κάποια στιγμή θα χρειασθεί να στοιχηθούμε, ως κοινωνία. Το μέλλον της χώρας για τα επόμενα 4-5 χρόνια θα είναι εξαιρετικά επίπονο και δύσκολο. Δεν υπάρχει καμία «μαγική λύση». Ακόμη κι αν σβήσουμε το σύνολο του χρέους μας, η επόμενη μέρα θα είναι φοβερά δύσκολη, με πολύ περισσότερο κόσμο να «ματώνει» σε σχέση με τα όσα ζούμε σήμερα. Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι ποιον δρόμο μπορούμε να ακολουθήσουμε για να μην πονέσουμε, γιατί τέτοιος δρόμος απλώς δεν υπάρχει.
Το κεντρικό δίλημμα γύρω από το οποίο θα χρειασθεί να πάρουμε όλοι μας θέση είναι αν μας ενδιαφέρει, έπειτα από όλο τον «πόνο» και την προσπάθεια, να εξευρωπαϊσθεί πραγματικά η χώρα ή όχι. Δεν είναι απλό ερώτημα και δεν επιδέχεται μονολεκτικές απαντήσεις.
Αυτή τη στιγμή διαπιστώνεται μια μεγάλη, δυναμική και ετερόκλητη συμμαχία όσων δεν θέλουν να αλλάξει τίποτα στη χώρα. Το κάθε κομμάτι αυτής της συμμαχίας το κάνει για δικούς του λόγους και για να υπερασπισθεί σημαντικά συμφέροντα που απορρέουν από τη διατήρηση του στάτους κβο. Υπάρχουν, για παράδειγμα, μεγάλοι επιχειρηματίες οι οποίοι είναι πρακτικώς χρεοκοπημένοι και τους οποίους δεν θα πείραζε καθόλου να χρεοκοπήσει και η χώρα έτσι ώστε να «έλθουν στα ίσια τους» με τους υπόλοιπους. Εχουμε επαγγέλματα, συντεχνίες και συνδικαλιστές που επίσης παλεύουν με νύχια και με δόντια για να μην αλλάξει τίποτα. Είναι βολεμένοι και θεωρούν ότι ο περαιτέρω εξευρωπαϊσμός θα τους λιώσει και θα τους στερήσει τα προνόμιά τους. Πιο κάτω στα μέλη της συμμαχίας, θα βρείτε, βεβαίως, την καθυστερημένη Αριστερά της χώρας και όσους με τη βία θέλουν να μην αφήσουν να γίνει τίποτα, πουθενά. Δεν θέλουν πάρκινγκ κάτω από δημόσια γη (Θεέ και κύριε...), θέλουν το Ελληνικό εγκαταλελειμμένο και βρώμικο, αρκεί να μη θίγει τις ιδεοληψίες τους. Στην ίδια συμμαχία θα βρείτε και Mέσα Eνημέρωσης, που για ιδιαίτερους... λόγους επενδύουν στη χρεοκοπία της χώρας.
Η συμμαχία που λέει «να μείνουμε όπως είμαστε» περιέχει κι ένα μεγάλο κομμάτι του ΠΑΣΟΚ, πολλούς βουλευτές και υπουργούς. Δίπλα τους στέκεται ένα μεγάλο κομμάτι της λαϊκής Δεξιάς, που αρχίζει να σιγοψιθυρίζει μάλιστα, μαζί με το παλιό ΠΑΣΟΚ, «βρε, μπας και είναι μια λύση να πάμε στη δραχμή;».
Εδώ είναι και το «ζουμί» της ιστορίας. Πρέπει να αποφασίσουμε, και ενδεχομένως να μην αργήσει η ώρα της απόφασης, τι θέλουμε. Ισως να μην αντέχουμε να αλλάξουμε τόσο όσο απαιτούν οι περιστάσεις και να επιλέξουμε να είμαστε μια χώρα στην περιφέρεια της Ευρώπης, ενδεχομένως εκτός ευρώ, με χωματερές, ένα τριτοκοσμικό κράτος, διαφθορά και ό,τι άλλο... καλό μας κάνει να διαφέρουμε από την υπόλοιπη Ευρώπη. Δεν μπορώ να φαντασθώ πώς θα μοιάζει αυτός ο δρόμος. Φαντάζει βολικός για τους βολεμένους, αλλά είναι πραγματικά ο δρόμος προς την κόλαση.
Ο άλλος δρόμος έχει και αυτός πόνο, κόπο, αλλά αν τον βαδίσουμε συντεταγμένα και με όραμα, μπορεί να ξετυλίξει την απίστευτη δημιουργικότητα και το επιχειρηματικό δαιμόνιο του Ελληνα. Χρειάζεται όμως μια ηγεσία, και δεν εννοώ μόνο πολιτική, που θα το πιστέψει, θα το εξηγήσει, δεν θα φοβηθεί και θα τολμήσει. Γύρω μου, όμως, βλέπω φοβισμένα ανθρωπάκια που το βάζουν στα πόδια μόλις αντικρίσουν το κτήνος του λαϊκισμού, υπουργούς που μας λένε πως «αν δεν δεχθείς την εφαρμογή του Mνημονίου, θα σε φάει η τρόικα» και μια κυβέρνηση που παραπαίει. Το κρίμα είναι πως αυτή η κοινωνία έχει δείξει ασύλληπτη ωριμότητα και αντοχή έως τώρα, πράγμα που δείχνει ότι ένα μεγάλο κομμάτι της καταλαβαίνει πως τα πάντα πρέπει να αλλάξουν. Για να γίνει, όμως, αυτό χρειάζεται ένας Καποδίστριας, ένας Eλευθέριος Βενιζέλος ή ένας Κωνσταντίνος Καραμανλής με ένα στρατό αποφασισμένων Tαλιμπάν τεχνοκρατών δίπλα τους. Δεν φαίνονται πουθενά στον ορίζοντα, αλλά ας μην ξεχνάμε ότι αυτή η χώρα πάντοτε στάθηκε τυχερή και βρήκε φωτισμένες, ιστορικές ηγεσίες σε κρίσιμες στιγμές. Καμιά φορά, βέβαια, χρειάστηκε και μια καταστροφή για να τις ανακαλύψει...
Οπως πάνε τα πράγματα, κάποια στιγμή θα χρειασθεί να στοιχηθούμε, ως κοινωνία. Το μέλλον της χώρας για τα επόμενα 4-5 χρόνια θα είναι εξαιρετικά επίπονο και δύσκολο. Δεν υπάρχει καμία «μαγική λύση». Ακόμη κι αν σβήσουμε το σύνολο του χρέους μας, η επόμενη μέρα θα είναι φοβερά δύσκολη, με πολύ περισσότερο κόσμο να «ματώνει» σε σχέση με τα όσα ζούμε σήμερα. Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι ποιον δρόμο μπορούμε να ακολουθήσουμε για να μην πονέσουμε, γιατί τέτοιος δρόμος απλώς δεν υπάρχει.
Το κεντρικό δίλημμα γύρω από το οποίο θα χρειασθεί να πάρουμε όλοι μας θέση είναι αν μας ενδιαφέρει, έπειτα από όλο τον «πόνο» και την προσπάθεια, να εξευρωπαϊσθεί πραγματικά η χώρα ή όχι. Δεν είναι απλό ερώτημα και δεν επιδέχεται μονολεκτικές απαντήσεις.
Αυτή τη στιγμή διαπιστώνεται μια μεγάλη, δυναμική και ετερόκλητη συμμαχία όσων δεν θέλουν να αλλάξει τίποτα στη χώρα. Το κάθε κομμάτι αυτής της συμμαχίας το κάνει για δικούς του λόγους και για να υπερασπισθεί σημαντικά συμφέροντα που απορρέουν από τη διατήρηση του στάτους κβο. Υπάρχουν, για παράδειγμα, μεγάλοι επιχειρηματίες οι οποίοι είναι πρακτικώς χρεοκοπημένοι και τους οποίους δεν θα πείραζε καθόλου να χρεοκοπήσει και η χώρα έτσι ώστε να «έλθουν στα ίσια τους» με τους υπόλοιπους. Εχουμε επαγγέλματα, συντεχνίες και συνδικαλιστές που επίσης παλεύουν με νύχια και με δόντια για να μην αλλάξει τίποτα. Είναι βολεμένοι και θεωρούν ότι ο περαιτέρω εξευρωπαϊσμός θα τους λιώσει και θα τους στερήσει τα προνόμιά τους. Πιο κάτω στα μέλη της συμμαχίας, θα βρείτε, βεβαίως, την καθυστερημένη Αριστερά της χώρας και όσους με τη βία θέλουν να μην αφήσουν να γίνει τίποτα, πουθενά. Δεν θέλουν πάρκινγκ κάτω από δημόσια γη (Θεέ και κύριε...), θέλουν το Ελληνικό εγκαταλελειμμένο και βρώμικο, αρκεί να μη θίγει τις ιδεοληψίες τους. Στην ίδια συμμαχία θα βρείτε και Mέσα Eνημέρωσης, που για ιδιαίτερους... λόγους επενδύουν στη χρεοκοπία της χώρας.
Η συμμαχία που λέει «να μείνουμε όπως είμαστε» περιέχει κι ένα μεγάλο κομμάτι του ΠΑΣΟΚ, πολλούς βουλευτές και υπουργούς. Δίπλα τους στέκεται ένα μεγάλο κομμάτι της λαϊκής Δεξιάς, που αρχίζει να σιγοψιθυρίζει μάλιστα, μαζί με το παλιό ΠΑΣΟΚ, «βρε, μπας και είναι μια λύση να πάμε στη δραχμή;».
Εδώ είναι και το «ζουμί» της ιστορίας. Πρέπει να αποφασίσουμε, και ενδεχομένως να μην αργήσει η ώρα της απόφασης, τι θέλουμε. Ισως να μην αντέχουμε να αλλάξουμε τόσο όσο απαιτούν οι περιστάσεις και να επιλέξουμε να είμαστε μια χώρα στην περιφέρεια της Ευρώπης, ενδεχομένως εκτός ευρώ, με χωματερές, ένα τριτοκοσμικό κράτος, διαφθορά και ό,τι άλλο... καλό μας κάνει να διαφέρουμε από την υπόλοιπη Ευρώπη. Δεν μπορώ να φαντασθώ πώς θα μοιάζει αυτός ο δρόμος. Φαντάζει βολικός για τους βολεμένους, αλλά είναι πραγματικά ο δρόμος προς την κόλαση.
Ο άλλος δρόμος έχει και αυτός πόνο, κόπο, αλλά αν τον βαδίσουμε συντεταγμένα και με όραμα, μπορεί να ξετυλίξει την απίστευτη δημιουργικότητα και το επιχειρηματικό δαιμόνιο του Ελληνα. Χρειάζεται όμως μια ηγεσία, και δεν εννοώ μόνο πολιτική, που θα το πιστέψει, θα το εξηγήσει, δεν θα φοβηθεί και θα τολμήσει. Γύρω μου, όμως, βλέπω φοβισμένα ανθρωπάκια που το βάζουν στα πόδια μόλις αντικρίσουν το κτήνος του λαϊκισμού, υπουργούς που μας λένε πως «αν δεν δεχθείς την εφαρμογή του Mνημονίου, θα σε φάει η τρόικα» και μια κυβέρνηση που παραπαίει. Το κρίμα είναι πως αυτή η κοινωνία έχει δείξει ασύλληπτη ωριμότητα και αντοχή έως τώρα, πράγμα που δείχνει ότι ένα μεγάλο κομμάτι της καταλαβαίνει πως τα πάντα πρέπει να αλλάξουν. Για να γίνει, όμως, αυτό χρειάζεται ένας Καποδίστριας, ένας Eλευθέριος Βενιζέλος ή ένας Κωνσταντίνος Καραμανλής με ένα στρατό αποφασισμένων Tαλιμπάν τεχνοκρατών δίπλα τους. Δεν φαίνονται πουθενά στον ορίζοντα, αλλά ας μην ξεχνάμε ότι αυτή η χώρα πάντοτε στάθηκε τυχερή και βρήκε φωτισμένες, ιστορικές ηγεσίες σε κρίσιμες στιγμές. Καμιά φορά, βέβαια, χρειάστηκε και μια καταστροφή για να τις ανακαλύψει...
Κυριακή 27 Μαρτίου 2011
Οι 15 ωφέλιμες τροφές που συνήθως αποφεύγουμε…
Οι παρακάτω τροφές υπάρχουν εν αφθονία στα ράφια κάθε super market και έχει αποδειχθεί, πως ωφελούν ιδιαίτερα τον οργανισμό μας. Τότε, γιατί τις αποφεύγουμε;
Πέμπτη, 24 Μαρτίου 2011
Ρόδια: τέλος στα αρτηριακά προβλήματα
Δεν χρειάζεται να γυρίσετε τον κόσμο, για να βρείτε φρέσκα ρόδια. Έρευνες ισραηλιτών επιστημόνων, απέδειξαν, πως οι άνδρες, που έπιναν χυμό ροδιού κάθε μέρα για έναν χρόνο, αντιμετώπισαν δραστικά ορισμένα χρόνια αρτηριακά προβλήματα, που τους βασάνιζαν. Αυτό, οφείλεται στο θαυματουργό συστατικό «παραοξονάση», που καταπολεμά την χοληστερόλη
Πράσινο τσάι: για τον πονόδοντο-και όχι μόνο…
Εξαιρετικά πλούσιο σε πολυφαινόλες, το πράσινο τσάι, έχει αποδειχθεί, πως παίζει αντιβακτηριδιακό και αντιθρομβωτικό ρόλο και ενισχύει το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Αλλά, πέρα από όσα προαναφέρθηκαν, το πράσινο τσάι, αποτελεί και ένα πρώτης τάξεως αντίδοτο στον πονόδοντο… Ωστόσο, ενώ οι περισσότεροι από εμάς, γνωρίζουμε τις ευεργετικές του ιδιότητες, σπάνια το προτιμούμε έναντι του καφέ…
Μήλο: μια τροφή –δυναμίτης
Πάνω από 150 βιταμίνες, θρεπτικά συστατικά και ιχνοστοιχεία, βρίσκονται σε κάθε μήλο, που καταναλώνουμε! Πλούσιο επίσης και σε κερκετίνη, μια αντιοξειδωτική ουσία, που καταπολεμά τον έρπη και τα κρυώματα, το μήλο, αποτελεί μια σούπερ τροφή, που δυστυχώς δεν έχει εκτιμηθεί όσο θα έπρεπε.
Λιπαρά ψάρια: τα φυσικά γιατρικά
Ο λόγος κυρίως για τα λεγόμενα «λιπαρά» ψάρια, όπως είναι ο σολομός, οι αντσούγιες και οι σαρδέλες, τα οποία και είναι πλούσια σε Ω3 λιπαρά οξέα και θωρακίζουν την καρδιά. Ωστόσο και αυτά, λίγοι τα προτιμούν, παρόλο, που επιστημονικές έρευνες, έχουν αποδείξει, πως αποτελούν φυσικά «γιατρικά» για τον ανθρώπινο οργανισμό.
Γκρέιπφρουτ: για φαγητό με λιγότερες θερμίδες
Οι έρευνες, έχουν αποδείξει, πως η κατανάλωση ενός γκρέιπφρουτ, πριν από κάθε γεύμα, μειώνει τις θερμίδες, που προσλαμβάνουμε από το φαγητό μας καθώς μειώνει το σάκχαρο του αίματος και μας κάνει να νιώθουμε πιο χορτασμένοι. Το γκρέιπφρουτ, επίσης, ενεργοποιεί το γλυκερικό οξύ στον οργανισμό μας, ένα συστατικό, που λέγεται, πως μειώνει την κακή χοληστερίνη.
Μαϊντανός: ενάντια στην κακοσμία
Μετά από κάθε γεύμα, μασήστε λίγο φρέσκο μαϊντανό και πείτε αντίο στην ενοχλητική κακοσμία του στόματος ή στις έντονες μυρωδιές (π.χ. από σκόρδο ή κρεμμύδι). Ο μαϊντανός, είναι επίσης γνωστός και για την πλούσια περιεκτικότητά του σε βιταμίνη C, ένα φυσικό αντιοξειδωτικό, που ενισχύει το σπέρμα.
Βραστά αυγά: για τη μνήμη και τις θερμίδες…
Τα αυγά, μας παρέχουν τη γνωστή λεκιθίνη, η οποία μόλις καταναλωθεί μετατρέπεται σε χολίνη, ένα βασικό συστατικό, που ενισχύει τη μνήμη μας. Αυτή η θαυματουργή για τον εγκέφαλο τροφή, έχει την ιδιότητα και να μας χορταίνει και για τον λόγο αυτό, συνίσταται για κατανάλωση με το πρωινό μας. Έρευνες έχουν αποδείξει, πως η κατανάλωση δύο βραστών αυγών το πρωί, θα μας βοηθήσει να καταναλώσουμε περίπου 400 λιγότερες θερμίδες από το συνηθισμένο.
Τομάτες: ενάντια στον καρκίνο του προστάτη
Πλούσιες σε λυκοπένιο, οι τομάτες λέγεται, πως καταπολεμούν τον καρκίνο του προστάτη. Έρευνες, έχουν αποδείξει, πως οι άνδρες, που τρώνε τομάτες ή προϊόντα τους για 10 ή παραπάνω φορές την εβδομάδα, έχουν κατά 35% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη.
Μαύρη σοκολάτα: η φυσική «ασπιρίνη»
Οι σοκολάτες εκείνες, που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε κακάο (πάνω από 70%) είναι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά. Έρευνες, έχουν αποδείξει, πως οι μαύρες σοκολάτες (υγείας), λειτουργούν ως φυσικές «ασπιρίνες» για τον οργανισμό καθώς εμποδίζουν στο αίμα τη δημιουργία θρόμβων.
Πατάτα: για έλεγχο της όρεξης
Η ψητή πατάτα, απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες ενέργειας στον οργανισμό και αποτελεί μια τροφή κατάλληλη για την επαναφορά και το «γέμισμα» των μυών μετά από άσκηση. Οι πατάτες, αποτελούν και μια καλή λύση για έλεγχο της όρεξης ανάμεσα στα γεύματα καθώς κρατούν χαμηλά τα επίπεδα του σακχάρου.
Ελιές: το κλειδί της μακροζωίας
Απαραίτητες για την επίτευξη μακροζωίας και για την ομαλή λειτουργία της καρδιάς, οι ελιές, μπορούν να καταναλωθούν είτε ως σνακ είτε ως συστατικό του γεύματός μας. Μην ξεχνάτε, να τις καταναλώνετε μαζί με τη σαλάτα σας.
Βρώμη: για νεανικό δέρμα…
Είτε την καταναλώσετε στο μούσλι είτε στο κλασσικό «πόριτζ», η βρώμη, θα ευεργετήσει πολλαπλώς τον οργανισμό σας. Πλούσια σε μικροίνες, που μειώνουν την κακή χοληστερίνη, η βρώμη, ευεργετεί και το δέρμα μας, χαρίζοντάς του λάμψη και νεότητα…
Αμύγδαλα: το ιδανικό σνακ
Ξεχάστε τα μπισκότα και τα κέικ και αντικαταστήστε τα με μια χούφτα αμύγδαλα. Έρευνες, έχουν αποδείξει, πως όχι μόνο θα σας κάνουν να νιώσετε χορτάτοι αλλά και θα αποβάλλετε ευκολότερα τα λίπη, που φράζουν τις αρτηρίες.
Δαμάσκηνα: κατά του καρκίνου του εντέρου
Αναμείξτε τα με γάλα και γιαούρτι, και θα δημιουργήσετε ένα ποτό πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και λοιπά θρεπτικά συστατικά. Τα σάκχαρα, που εμπεριέχονται στα δαμάσκηνα, διευκολύνουν τις λειτουργίες του εντέρου ενώ η συχνή κατανάλωσή τους καταπολεμά και τον καρκίνο του εντέρου.
Τσίλι: όσο πιο καυτό τόσο πιο δραστικό…Πρόκειται για μια τροφή, που σίγουρα, θα ενεργοποιήσει τον μεταβολισμό σας: όσο πιο καυτό το τσίλι, τόσο πιο γρήγορα τα αποτελέσματα…
Πέμπτη, 24 Μαρτίου 2011
Ρόδια: τέλος στα αρτηριακά προβλήματα
Δεν χρειάζεται να γυρίσετε τον κόσμο, για να βρείτε φρέσκα ρόδια. Έρευνες ισραηλιτών επιστημόνων, απέδειξαν, πως οι άνδρες, που έπιναν χυμό ροδιού κάθε μέρα για έναν χρόνο, αντιμετώπισαν δραστικά ορισμένα χρόνια αρτηριακά προβλήματα, που τους βασάνιζαν. Αυτό, οφείλεται στο θαυματουργό συστατικό «παραοξονάση», που καταπολεμά την χοληστερόλη
Πράσινο τσάι: για τον πονόδοντο-και όχι μόνο…
Εξαιρετικά πλούσιο σε πολυφαινόλες, το πράσινο τσάι, έχει αποδειχθεί, πως παίζει αντιβακτηριδιακό και αντιθρομβωτικό ρόλο και ενισχύει το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Αλλά, πέρα από όσα προαναφέρθηκαν, το πράσινο τσάι, αποτελεί και ένα πρώτης τάξεως αντίδοτο στον πονόδοντο… Ωστόσο, ενώ οι περισσότεροι από εμάς, γνωρίζουμε τις ευεργετικές του ιδιότητες, σπάνια το προτιμούμε έναντι του καφέ…
Μήλο: μια τροφή –δυναμίτης
Πάνω από 150 βιταμίνες, θρεπτικά συστατικά και ιχνοστοιχεία, βρίσκονται σε κάθε μήλο, που καταναλώνουμε! Πλούσιο επίσης και σε κερκετίνη, μια αντιοξειδωτική ουσία, που καταπολεμά τον έρπη και τα κρυώματα, το μήλο, αποτελεί μια σούπερ τροφή, που δυστυχώς δεν έχει εκτιμηθεί όσο θα έπρεπε.
Λιπαρά ψάρια: τα φυσικά γιατρικά
Ο λόγος κυρίως για τα λεγόμενα «λιπαρά» ψάρια, όπως είναι ο σολομός, οι αντσούγιες και οι σαρδέλες, τα οποία και είναι πλούσια σε Ω3 λιπαρά οξέα και θωρακίζουν την καρδιά. Ωστόσο και αυτά, λίγοι τα προτιμούν, παρόλο, που επιστημονικές έρευνες, έχουν αποδείξει, πως αποτελούν φυσικά «γιατρικά» για τον ανθρώπινο οργανισμό.
Γκρέιπφρουτ: για φαγητό με λιγότερες θερμίδες
Οι έρευνες, έχουν αποδείξει, πως η κατανάλωση ενός γκρέιπφρουτ, πριν από κάθε γεύμα, μειώνει τις θερμίδες, που προσλαμβάνουμε από το φαγητό μας καθώς μειώνει το σάκχαρο του αίματος και μας κάνει να νιώθουμε πιο χορτασμένοι. Το γκρέιπφρουτ, επίσης, ενεργοποιεί το γλυκερικό οξύ στον οργανισμό μας, ένα συστατικό, που λέγεται, πως μειώνει την κακή χοληστερίνη.
Μαϊντανός: ενάντια στην κακοσμία
Μετά από κάθε γεύμα, μασήστε λίγο φρέσκο μαϊντανό και πείτε αντίο στην ενοχλητική κακοσμία του στόματος ή στις έντονες μυρωδιές (π.χ. από σκόρδο ή κρεμμύδι). Ο μαϊντανός, είναι επίσης γνωστός και για την πλούσια περιεκτικότητά του σε βιταμίνη C, ένα φυσικό αντιοξειδωτικό, που ενισχύει το σπέρμα.
Βραστά αυγά: για τη μνήμη και τις θερμίδες…
Τα αυγά, μας παρέχουν τη γνωστή λεκιθίνη, η οποία μόλις καταναλωθεί μετατρέπεται σε χολίνη, ένα βασικό συστατικό, που ενισχύει τη μνήμη μας. Αυτή η θαυματουργή για τον εγκέφαλο τροφή, έχει την ιδιότητα και να μας χορταίνει και για τον λόγο αυτό, συνίσταται για κατανάλωση με το πρωινό μας. Έρευνες έχουν αποδείξει, πως η κατανάλωση δύο βραστών αυγών το πρωί, θα μας βοηθήσει να καταναλώσουμε περίπου 400 λιγότερες θερμίδες από το συνηθισμένο.
Τομάτες: ενάντια στον καρκίνο του προστάτη
Πλούσιες σε λυκοπένιο, οι τομάτες λέγεται, πως καταπολεμούν τον καρκίνο του προστάτη. Έρευνες, έχουν αποδείξει, πως οι άνδρες, που τρώνε τομάτες ή προϊόντα τους για 10 ή παραπάνω φορές την εβδομάδα, έχουν κατά 35% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη.
Μαύρη σοκολάτα: η φυσική «ασπιρίνη»
Οι σοκολάτες εκείνες, που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε κακάο (πάνω από 70%) είναι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά. Έρευνες, έχουν αποδείξει, πως οι μαύρες σοκολάτες (υγείας), λειτουργούν ως φυσικές «ασπιρίνες» για τον οργανισμό καθώς εμποδίζουν στο αίμα τη δημιουργία θρόμβων.
Πατάτα: για έλεγχο της όρεξης
Η ψητή πατάτα, απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες ενέργειας στον οργανισμό και αποτελεί μια τροφή κατάλληλη για την επαναφορά και το «γέμισμα» των μυών μετά από άσκηση. Οι πατάτες, αποτελούν και μια καλή λύση για έλεγχο της όρεξης ανάμεσα στα γεύματα καθώς κρατούν χαμηλά τα επίπεδα του σακχάρου.
Ελιές: το κλειδί της μακροζωίας
Απαραίτητες για την επίτευξη μακροζωίας και για την ομαλή λειτουργία της καρδιάς, οι ελιές, μπορούν να καταναλωθούν είτε ως σνακ είτε ως συστατικό του γεύματός μας. Μην ξεχνάτε, να τις καταναλώνετε μαζί με τη σαλάτα σας.
Βρώμη: για νεανικό δέρμα…
Είτε την καταναλώσετε στο μούσλι είτε στο κλασσικό «πόριτζ», η βρώμη, θα ευεργετήσει πολλαπλώς τον οργανισμό σας. Πλούσια σε μικροίνες, που μειώνουν την κακή χοληστερίνη, η βρώμη, ευεργετεί και το δέρμα μας, χαρίζοντάς του λάμψη και νεότητα…
Αμύγδαλα: το ιδανικό σνακ
Ξεχάστε τα μπισκότα και τα κέικ και αντικαταστήστε τα με μια χούφτα αμύγδαλα. Έρευνες, έχουν αποδείξει, πως όχι μόνο θα σας κάνουν να νιώσετε χορτάτοι αλλά και θα αποβάλλετε ευκολότερα τα λίπη, που φράζουν τις αρτηρίες.
Δαμάσκηνα: κατά του καρκίνου του εντέρου
Αναμείξτε τα με γάλα και γιαούρτι, και θα δημιουργήσετε ένα ποτό πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και λοιπά θρεπτικά συστατικά. Τα σάκχαρα, που εμπεριέχονται στα δαμάσκηνα, διευκολύνουν τις λειτουργίες του εντέρου ενώ η συχνή κατανάλωσή τους καταπολεμά και τον καρκίνο του εντέρου.
Τσίλι: όσο πιο καυτό τόσο πιο δραστικό…Πρόκειται για μια τροφή, που σίγουρα, θα ενεργοποιήσει τον μεταβολισμό σας: όσο πιο καυτό το τσίλι, τόσο πιο γρήγορα τα αποτελέσματα…
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)