Η Ενστικτώδης Συμφωνία.

Γρηγόρης Νικολόπουλος

Υπάρχει μεταξύ των πολιτικών μια άτυπη συμφωνία. Μια συμφωνία που δεν έχει συζητηθεί, δεν έχει περιγραφεί, δεν έχει μπεί σε χαρτί. Η συμφωνία αυτή αφορά τη διατήρηση του κρατισμού στην οικονομία. Ο πολιτικός κόσμος θέλει να παραμείνει η οικονομία και η κοινωνία υπο τον ασφυκτικό έλεγχο της Βουλής και των κομμάτων. Ή μάλλον ανάποδα: Υπο τον έλεγχο των κομμάτων πρωτίστως και της Βουλής δευτερευόντως, αφού η Βουλή είναι υποχείριο των κομμάτων.

Η συμφωνία αυτή είναι μια «συμφωνία ενστίκτου». Επαναλαμβάνω οτι δεν έχει ποτέ συναφθεί επισήμως αλλά δεν χρειάζεται να συναφθεί. Δεν χρειάζεται συνωμοσία για να επιτευχθεί. Οι πολιτικοί, ενστικτωδώς λειτουργώντας, εναντιώνονται πάντα στη συρρίκνωση του δημοσίου τομέα, στην απελευθέρωση των αγορών, στις αποκρατικοποιήσεις, στον περιορισμό της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς. Εναντιώνονται διότι σε αυτά βασίζεται η δική τους ισχύς.

Σήμερα που το πράγμα έχει φτάσει στο απροχώρητο, επιμένουν να διαπληκτίζονται στη Βουλή και στα τηλεοπτικά παράθυρα αντί να συμφωνήσουν σε κάποια απαραίτητα μέτρα για να σωθεί η χώρα. Προτιμούν να διαλυθεί η μοναδική προοπτική που διαθέτει η χώρα – και που είναι η ανάπτυξη για πρώτη φορά ενός υγιούς και ισχυρού ιδιωτικού τομέα – παρά να απωλέσουν το «κεκτημένο δικαίωμα τους» στο μοίρασμα της πίττας.

Με απλά λόγια:

Απο το 1821 και μετά η Ελλάδα ζεί με δανεικά, στηρίγματα και επιδοτήσεις απο το εξωτερικό. Όλα τα λεφτά προέρχονται απο το εξωτερικό αφού η χώρα ποτέ δεν κατάφερε να παράγει, να δημιουργήσει αποδοτική γεωργία, ισχυρή βιομηχανία, να αξιοποιήσει τον φυσικό της πλούτο, να δημιουργήσει μια εθνική οικονομική και εμπορική ταυτότητα – με εξαίρεση τη ναυτιλία που επειδή δραστηριοποιείται εκτός Ελλάδος κατάφερε να ξεφύγει απο τον θανατηφόρο εναγκαλισμό του πολιτικού συστήματος.
Όσο είχαμε τη δραχμή τυπώναμε και πληρωνόμασταν μεταξύ μας με αποτέλεσμα να έχουμε ένα βιωτικό επίπεδο πολύ χαμηλότερο απο την Ευρώπη και τον υπόλοιπο δυτικό κόσμο. Με το ευρώ δεν μπορούμε πιά να τυπώνουμε ούτε να υποτιμούμε το νόμισμα μας. Αλλά τα ευρώ με τα οποία ανταλλάξαμε τις δραχμές μας τα ξοδέψαμε στο έλλειμμα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών (εισάγοντας δηλαδή για να ανεβάσουμε το επίπεδο μας, χωρίς να εξάγουμε αφού δεν παράγουμε). Επειδή τα επιτόκια ήταν χαμηλά και οι ξένοι πιστωτές μας είχαν εμπιστοσύνη – κυρίως λόγω του ότι ανήκαμε στην ΕΕ και υποτίθεται οτι ελεγχόμασταν – μας δάνειζαν. Με ομόλογα. Τα λεφτά απο τα ομόλογα όπως και όλα τα άλλα λεφτά των ενισχύσεων και των δανείων που έπαιρνε η χώρα, τα έπαιρνε ο δημόσιος τομέας και τα μοίραζε. Έδινε ενα κομμάτι σε ημέτερους επιχειρηματίες αλλά το περισσότερο το χρησιμοποιούσε για τη μεγέθυνση του. Ένα άλλο κομμάτι πήγαινε και σε αυξήσεις μισθών και συντάξεων ώστε να συνεχίζει ο λαός να ψηφίζει τους βουλευτές και να μην διαμαρτύρεται.

Σε κάθε περίπτωση πάντως το χρήμα ερχόταν απο το εξωτερικό και το μοίραζαν οι πολιτικοί σε συνεργασία με την δημόσια διοίκηση. Αποτέλεσμα ήταν η υπερμεγέθυνση του κράτους και η δημιουργία ενός κρατικοδίαιτου ιδιωτικού τομέα που είχε μόνο έναν πελάτη, το ελληνικό δημόσιο. Εξ ου και η διαπλοκή και η διαφθορά και η σημερινή μας κατάντια.

Και ενώ φτάσαμε εδώ που φτάσαμε και δεν μας δανείζουν πια, ο πολιτικός κόσμος επιμένει να μείνουμε στο ίδιο μοντέλο. Αντί οι πολιτικοί να περιορίσουν τον δημόσιο τομέα και να ενισχύσουν τον ιδιωτικό, διαλύουν τον ιδιωτικό και προστατεύουν τον δημόσιο. Θέλουν να συνεχίσουν να μοιράζουν οι ίδιοι την πίττα και να έχουν τους πάντες εξαρτημένους. Θέλουν να διατηρήσουν τις πελατειακές σχέσεις με την ελληνική κοινωνία και με τον επιχειρηματικό κόσμο. Δεν θέλουν να αλλάξει τίποτα.

Προκειμένου να το πετύχουν αυτό, οι μεν αντιπολιτευόμενοι φωνασκούν υπέρ των κεκτημένων οποιουδήποτε και αντιδρούν σε οποιαδήποτε μεταρρύθμιση, οι δε κυβερνώντες αδρανούν και δεν προωθούν τις μεταρρυθμίσεις. Προσποιούνται βέβαια οτι τις προωθούν για να εξασφαλίσουν τις δόσεις των δανείων ώστε να μην πτωχεύσει η χώρα στα χέρια τους και τους μείνει η ρετσινιά. Όμως με το ένα χέρι προωθούν τις αλλαγές και με το άλλο τις παίρνουν πίσω. Και ούτε για αστείο δεν σκέπτονται να περιορίσουν το μέγεθος και την ισχύ του δημοσίου και να αφήσουν ελεύθερο τον ιδιωτικό τομέα να αναπτυχθεί.

Η τρόικα όμως φαίνεται οτι πήρε το μάθημα απο το πρώτο έτος της (μη ) εφαρμογής του μνημονίου. Δεν εμπιστεύεται πλέον ούτε την κυβέρνηση ούτε τον υπόλοιπο πολιτικό κόσμο. Και καθώς η Ευρώπη είναι εγκλωβισμένη και δεν μπορεί να μας αφήσει να πτωχεύσουμε, θα αυξήσει ασφυκτικά την πίεση στην κυβέρνηση. Και μακάρι να το κάνει διότι αλλιώς θα καταστραφούμε ολοσχερώς. Στο πλαίσιο αυτό, αργά ή γρήγορα θα φτάσουμε στην τοποθέτηση επιτρόπων στα υπουργεία. Θα μπούν δηλαδή ξένοι επίτροποι στα υπουργεία και θα βλέπουν αν ο υπουργός έκανε αυτό που πρέπει, αν είναι εφαρμόσιμο, τι κόστος και τι αποτέλεσμα θα έχει κλπ. Θα αντικαταστήσουν δηλαδή τις υπηρεσίες των υπουργείων αλλά και τους ίδιους τους υπουργούς προκειμένου να διασφαλίσουν οτι θα γίνουν τα συμφωνημένα. Ούτε αυτό τους πειράζει τους Έλληνες πολιτικούς. Θα παριστάνουν οτι κάνουν "αντίσταση εκ των έσω". Ότι δεν παίρνουν εκείνοι τα μέτρα αλλά οι ξένοι επίτροποι. Αρκεί να παραμείνουν οι ίδιοι στο παιχνίδι και να φαίνονται αρεστοί.

Αυτός θα είναι και ο έσχατος εξευτελισμός που θα υποστεί η χώρα. Θα είμαστε η πρώτη χώρα που οχι μόνο μπήκε υπο την εποπτεία της ΕΕ αλλά και υπο την άμεση διοίκηση της. Εκεί μας οδηγεί σήμερα ο πολιτικός κόσμος με την ανευθυνότητα του και την μικροπολιτική πελατειακή λογική του. Ολόκληρος. Ουδενός εξαιρουμένου.

Ένα όνειρο φυγής .

του Μίμη Ανδρουλάκη -

Σήμερα η Κίνα ξεπέρασε σε διαθέσιμο συναλλαγματικό απόθεμα τα τρία τρισεκατομμύρια δολάρια! Ένα εντυπωσιακό σημάδι της μετακίνησης των τεκτονικών πλακών του παγκόσμιου καπιταλισμού. Αν άλλαζε η “ψυχική” επενδυτική της διάθεση κι αντί για αμερικάνικα ομόλογα στρέφονταν στο ευρώ θα μπορούσε με τα μισά να αγοράσει όλο το χρέος των τεσσάρων περιφερειακών χωρών της ευρωζώνης και να επιλύσει με το μαχαίρι την κρίση χρέους της! Αν αγόραζε μετοχές θα μπορούσε να κάνει μία χαψιά πολυεθνικούς κολοσσούς νέας τεχνολογίας όπως Apple, IBM, Microsoft, Google, Facebook, Amazon!

Αν αγόραζε πετρέλαιο θα είχε στη διάθεσή της το 90% της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής!

Αν αγόραζε ποδοσφαιρικές ομάδες όπως οι Ρώσοι ολιγάρχες θα μπορούσε με το 3% του αποθεματικού της να αγοράσει τις 100 πλουσιότερες ομάδες του κόσμου!

Αν αγόραζε τις μετοχές του ελληνικού δημοσίου στις εισηγμένες επιχειρήσεις στο Χρηματιστήριο και όλη την κατά φαντασία πιθανολογούμενη ακίνητη περιουσία επίσης του ελληνικού δημοσίου θα χρειαζόταν λιγότερο από το 1,5% του αποθεματικού της σε δολάρια!

Κι όμως οι Κινέζοι, παρά τις ελπίδες του φίλου μου του Μίκη, δεν θέλουν να μας “αγοράσουν”. Προτιμούν τα βαρετά αμερικανικά χαρτιά που κινδυνεύουν από την υποτίμηση του δολαρίου, τον πληθωρισμό ή ακόμη και από την κρυφή αναδιάρθρωση (δια του τυπογραφείου) του αμερικάνικου χρέους.

Μπορεί να αλλάξει η όρεξή τους; Ναι, αν βρεθούν μπροστά σε μια ενιαία, μεγάλη και ρευστή αγορά ευρωομολόγων.

Φύλαγε τα ρούχα σου

Στο κακό που μας βρήκε, όταν προσπαθείς για το καλύτερο εφικτό σενάριο, φρόντισε πάση θυσία να αποφύγεις το χειρότερο. Μη θεωρήσεις τίποτα οριστικά δεδομένο. Αν δεν μπορείς να μεταβάλεις ουσιαστικά τον “επίσημο χάρτη” της ευρωζώνης στη διαχείριση του χρέους, προσπάθησε κατ’ αρχήν να διατηρήσεις ότι θεωρείται κεκτημένο. Αν δεν καταφέρεις να βγεις στις αγορές το 2012 να εξασφαλίσεις σίγουρα ότι θα ξαναπάρεις νέα δάνεια και θα αποφύγεις οποιοδήποτε βέτο από το γερμανικό, ολλανδικό ή φιλανδικό κοινοβούλιο.

Καθώς αγωνίζεσαι να μπορεί το “Ταμείο Διάσωσης” να αγοράζει τα ομόλογα σου στη δευτερογενή αγορά, σιγούρεψε ότι η ΕΚΤ με τη νέα της διοίκηση θα συνεχίζει, κόντρα σε όλες τις πιέσεις, να δίνει ρευστότητα στις ελληνικές τράπεζες με ενέχυρο τα υποβαθμισμένα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου.

Εξασφάλισε στα stress test ότι τα ελληνικά ομόλογα στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών σου θα υπολογίζονται στην ονομαστική τους αξία.

Αν επικρατήσει οριστικά η στρατηγική της ευρωζώνης για τη μετάβαση της οριστικής επίλυσης της κρίσης του χρέους για μετά το 2013, στην περίπτωση αυτή παίξε κι εσύ -αν αντέχεις μέχρι τότε- επιθετικά το παιχνίδι της μετάθεσης μέχρι το σύνολο σχεδόν του χρέους σου να γίνει “επίσημο” ευρωπαϊκό. Τότε η “αναδιάρθρωση” του χρέους σου θα κάνει πολύ πιθανή την έκδοση κάποιας μορφής ευρωομολόγου.

Μην επιτρέψεις σε καμία περίπτωση έστω και με δόλωμα μια ψευδεπίγραφη “φιλική αναδιάρθρωση” να σε ξαποστείλουν ολομόναχο στις αγορές, να διαχωρίσουν τη μοίρα σου από τους άλλους, να σε απομονώσουν σε μια υγειονομική “ζώνη ασφαλείας” και ίσως στην πορεία να σου δείξουν και το δρόμο εξόδου από το ευρώ.

Αυτά τα συμβουλεύει κάποιος που διαφοροποιείται σταθερά από το επίσημο σενάριο της ευρωζώνης κι επίμονα τονίζει (βλέπε στο Ε! Πρόεδρε) ότι οι αγορές απεχθάνονται την αναμονή, προτιμούν το υπολογισμένο ρίσκο από την αβεβαιότητα και την ασάφεια στις προοπτικές.

Δυστυχώς δεν είναι έτσι κ. Πρωθυπουργέ.

Γρηγόρης Νικολόπουλος


«Επιμονή, καινοτόμα προσέγγιση, απόλυτη αφοσίωση στους στόχους και δουλειά είναι η συνταγή. Συνεχής και ειλικρινής εξήγηση στους συμπολίτες μας για την κατάσταση που επικρατεί, για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε και για κάθε μας επιλογή». Αυτά είπε ο Πρωθυπουργός στο υπουργικό συμβούλιο. Ας τα δούμε ένα ένα:

Επιμονή και απόλυτη αφοσίωση στους στόχους

Η κυβέρνηση έχει πάρει πίσω σχεδόν όλες τις εξαγγελίες της δεν έχει καταφέρει να περάσει καμία απο τις μεταρρυθμίσεις που εξήγγειλε και έχει ουσιαστικά παραιτηθεί απο την προσπάθεια λόγω των αντιδράσεων των υπουργών, των βουλευτών, του κόμματος και των συνδικαλιστών.

Καινοτόμα Προσέγγιση

Καμία καινοτομία δεν έχουμε δεί ώς τώρα. Αντίθετα ακολουθούμε πιστά την συνταγή της αυστηρής λιτότητας που περιγράφεται σε όλα τα εγχειρίδια οικονομικών του πρώτου έτους σπουδών. Και ενώ έχει αποδειχθεί αποτυχημένη, επιμένουμε να την ακολουθούμε ακόμη.

Συνεχείς εξήγησεις

Δεν έχει εξηγήσει κανείς ποτέ τι ακριβώς εξυπηρετεί το πρόγραμμα που εφαρμόζεται, το οποίο αποσκοπεί στην εσωτερική πτώχευση ώστε να αποφευχθεί η εξωτερική. Αυτό αποδεικνύεται απο την ύφεση, το κλείσιμο επιχειρήσεων, την ανεργία. Όσον αφορά στις επιλογές δεν έχει ανακοινωθεί – αλλά το βιώνουμε όλοι – οτι επιλογή της κυβέρνησης είναι η διατήρηση του δημόσιου τομέα και η μεταφορά του βάρους των ελλειμμάτων στους ιδιώτες.

Δουλειά

Όσον αφορά στη δουλειά, μερικοί υπουργοί, όπως ο Παπακωνσταντίνου και ο Λοβέρδος δουλεύουν υπερβολικά (χωρίς αποτέλεσμα φυσικά) ενώ οι περισσότεροι έχουν βαρεθεί να κάθονται (σχεδόν όλοι οι άλλοι). Όσο για τον ίδιο τον Πρωθυπουργό, αν η δουλειά του είναι τα συνεχή ταξίδια χωρίς εμφανή σκοπό, τότε μπορούμε να πούμε οτι σκίζεται.

Αν τα πράγματα ήταν όπως τα λέτε θα είχαν γίνει τα εξής:

- Αν είχατε επιμονή και προσήλωση στους στόχους, θα είχατε ανοίξει τα επαγγέλματα, θα είχατε απελευθερώσει τις αγορές, θα είχατε περιορίσει τον δημόσιο τομέα και τις υπηρεσίες του. Κάνατε σε όλα αυτά πίσω.

- Αν είσασταν καινοτόμοι ο στόχος σας θα ήταν να ενισχύσετε τον ιδιωτικό τομέα ώστε να απορροφά ανέργους απο το δημόσιο το οποίο θα περιορίζατε. Θα είχατε ακολουθήσει μια πιο ευφάνταση οικονομική πολιτική η οποία θα ευνοούσε τους εξαγωγικούς κλάδους και τον τουρισμό και θα βηθούσε την ανάπτυξη νέων επιχειρήσεων οποιουδήποτε μεγέθους. Θα απορροφούσατε όλα τα κονδύλια που διαθέτει η ΕΕ και θα περιορίζατε τον δημόσιο τομέα. Θα έπρεπε ήδη να έχουν προσδιορισθεί οι τομείς στους οποίους η χώρα διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα, θα έπρεπε ήδη να έχει προχωρήσει η πράσινη ανάπτυξη και θα έπρεπε ήδη όλοι μας να ξέρουμε τι πρέπει να παράγουμε και που να το πουλήσουμε.

- Αν θέλατε να εξηγήσετε κάτι στο λαό θα έπρεπε ήδη να έχετε εξηγήσει τις επιλογές που υπάρχουν και είναι μόνο μία δηλαδή η εξωστρέφεια ώστε να υποκαταστήσουμε τα δανεικά με έσοδα απο το διεθνές εμπόριο και τον τουρισμό, θα έπρεπε ήδη να έχετε εξηγήσει γιατί δεν καταφέρατε τίποτα στις διαπραγματεύσεις – που υποτίθεται οτι κάνατε με την ΕΕ - θα έπρεπε ήδη να έχετε εξηγήσει ποιοί και γιατί θέλουν την αναδιάρθρωση του χρέους μας και γιατί εμείς δεν τη θέλουμε αλλά και το πώς θα την αποφύγουμε. Θα έπρεπε επίσης να έχετε εξηγήσει γιατί ουδείς τιμωρείται, γιατί η Βουλή παραμένει πολυέξοδη, γιατί το δημόσιο δεν περιορίζεται, γιατί πρέπει οι ιδιώτες να πληρώσουν την καλοπέραση των πολιτικών και των δημοσίων υπαλλήλων.

- Αν η εργατικότητα είναι κριτήριο επιτυχίας, τότε θα έπρεπε να έχετε αλλάξει ολόκληρο το υπουργικό συμβούλιο, τουλάχιστον μια φορά έως σήμερα. Θα έπρεπε ο κάθε υπουργός σας να είναι όλα τα Σαββατοκύριακα στο γραφείο του, θα έπρεπε εκείνο το πινακάκι που κατήρτιζε ο κ. Θ. Πάγκαλος με τις επιδόσεις των υπουργείων να είναι καταπράσινο απο τις επιτυχίες και όχι κατακόκκινο απο τις αποτυχίες.

Και φυσικά κύριε Πρωθυπουργε, θα έπρεπε εσείς ο ίδιος, πρώτος και καλύτερος να μην πάτε διακοπές το Πάσχα στην Ύδρα, αλλά να μείνετε στο γραφείο σας και να υποχρεώσετε όλους τους υπουργούς να συμμετάσχουν σε υπουργικό συμβούλιο το Μεγάλο Σάββατο, ώστε να περάσετε το μήνυμα οτι είναι ώρα για δουλειά και στους υπουργούς και στους πολίτες. “Επικοινωνιακό τρίκ” θα μου πείτε; Το διοικείν δια του παραδείγματος θα σας απαντήσω.

Δυστυχώς αυτή είναι η πραγματικότητα κύριε Πρωθυπουργέ – ανεξάρτητα τι πιστεύετε εσείς ή τι λέτε οτι θέλετε να κάνετε.

Η Μοντέρνα Ζούγκλα του Παγκοσμιοποιημένου Κεφαλαίου

Dino Koutsolioutsos

Ο άνθρωπος πάλεψε χιλιάδες χρόνια να προστατέψει τον εαυτό του, την οικογένειά του και την κοινωνία του από τους κινδύνους του περιβάλλοντος, τα άγρια θηρία, τη φύση, ή άλλους ανθρώπους.
Στην προσπάθειά του αυτή έχτισε καταυλισμούς να κατοικήσει, φρούρια και τείχη εναντίον εχθρών, στρατιές και όπλα, έως και ατομική βόμβα. Την τελευταία γενεά, όμως, με τους νέους θεσμούς και τα νέα εργαλεία της παγκοσμιοποιημένης αγοράς κεφαλαίου, δημιούργησε μία μοντέρνα ζούγκλα κεφαλαιοκρατικών οικονομικών κινδύνων, οι οποίοι μπορούν να επιφέρουν αιφνίδια θανάσιμα πλήγματα οικονομικής μορφής, στα οποία είναι ευάλωτες εύθραυστες οικονομίες σαν την ελληνική, αλλά και κραταιές οικονομίες σαν αυτήν των Ηνωμένων Πολιτειών. Έτσι λοιπόν ο ιστορικός κύκλος έκλεισε, και η ανθρώπινη κοινωνία φαίνεται να έχει ξαναγυρίσει στην αρχή, αυτόχειρα θα μπορούσε να πει κανείς, σε μία μοντέρνα ζούγκλα όπου αγωνιούμε από στιγμή σε στιγμή ποιος κίνδυνος, οικονομικός, θα εμφανιστεί να μας χρεοκοπήσει, να μας πάρει το σπίτι, την εργασία, η την εθνική κυριαρχία.
Τα παραδείγματα τα βλέπουμε και τα ζούμε, τραγικά και άμεσα, στην πατρίδα μας, όπου η καθημερινή αναγκαία απασχόληση μας είναι να εξετάζουμε πως κινούνται τα spreads, για να δούμε εάν θα χρεοκοπήσουμε ή όχι, και τα οποία, φυσικά, δεν μπορούμε εμείς οι ίδιοι να τα ελέγξουμε άμεσα, ούτε φυσικά να αμυνθούμε εναντίον τους. Και βλέπουμε επίσης, ίσως λιγάκι χαιρέκακα, το κραταιότερο κράτος της οικουμένης, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, με στρατό και πυρηνικά όπλα αρκετά να συντρίψουν τον οποιοδήποτε εχθρό, και να ανατινάξουν τον πλανήτη μας στον αέρα, να υποβιβάζεται στην μοίρα της «Ψωροκώσταινας», για να θυμηθούμε και ένα παλιό παρατσούκλι, επειδή ένας κάποιος οίκος απεφάνθη ότι το δημόσιο χρέος του είναι υπερβολικό και «ανησυχεί» την κεφαλαιοκρατική αγορά.

Πως φτάσαμε έως εδώ?

Η αρχή έγινε με την έξοδο από τον «Παράδεισο» της εθνικής κυριαρχίας επί του εθνικού νομίσματος και επί του εθνικού κεφαλαίου. Και φυσικά σαν το πατροπαράδοτο Παράδεισο, δεν μας φαινότανε σαν παράδεισος, όταν ήμασταν όλοι κλεισμένοι μέσα του, σαν τον Αδάμ και την Εύα. Θυμάμαι το 1964, όταν πήγα φοιτητής στην Ελβετία, ότι ο πατέρας μου έπρεπε να πάρει ειδική άδεια εξαγωγής συναλλάγματος από το ελληνικό κράτος, με μεγάλη δυσκολία, για να μου στέλνει 500 ελβετικά φράγκα τον μήνα για να ζήσω, ποσό πού επέτρεπε το ελληνικό κράτος για φοιτητές του εξωτερικού. Στην δεκαετία του 70, η παγκόσμια συμφωνία για την προώθηση του ελεύθερου εμπορίου εξαφάνισε τα εθνικά σύνορα και τα εθνικά εμπόδια στην μετακίνηση του κεφαλαίου, δημιουργώντας το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο, το οποίο δεν γνωρίζει έκτοτε εθνικά σύνορα, εθνική ταυτότητα, και φυσικά ούτε και πατριωτική αφοσίωση.

Το δεύτερο βήμα ήρθε με την τεχνολογία των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του διαδικτύου, πού επέτρεψαν μία στιγμιαία επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων ή επιχειρήσεων και μία σχεδόν αυτόματη επικύρωση εμπορικών συμφωνιών, και φυσικά, και διεθνών μετακινήσεων κεφαλαίου. Αυτή η μεγάλη τεχνολογική πρόοδος επιτάχυνε, απλοποίησε και πολλαπλασίασε τα μέγιστα τις εμπορικές, αλλά ιδίως τις χρηματικές, συναλλαγές. Τα τελευταία μάλιστα χρόνια, ένα μεγάλο μέρος των χρηματικών συναλλαγών γίνεται αυτόματα, χωρίς την άμεση παρέμβαση ανθρώπου, από ηλεκτρονικούς υπολογιστές τεραστίων διαστάσεων και ταχυτήτων, οι οποίοι χρησιμοποιώντας αλγοριθμικά προγράμματα, είναι προγραμματισμένοι να πραγματοποιούν αυτόματες χρηματικές συναλλαγές δισεκατομμυρίων δολαρίων σε απειροελάχιστα κλάσματα του δευτερολέπτου. Αυτού του είδους οι σχεδόν αυτόματες συναλλαγές, αποκαλούμενες High Frequency Trading (HTF), Διαπραγματεύσεις Υψηλής Συχνότητας, αποτελούν ήδη, περίπου το 50% των χρηματοεμπορικών συναλλαγών στην υφήλιο.

Τα πρώτα δύο βήματα, λοιπόν, ελευθέρωσαν δια παντός την κίνηση του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου και πλημύρισαν την υφήλιο με έναν ωκεανό από ασταμάτητα κύματα τεραστίων, ποσοτικά, χρηματικών συναλλαγών, οι οποίες πραγματοποιούνται ακαριαία, θα έλεγε κανείς, από δευτερόλεπτο σε δευτερόλεπτο. Ο όγκος και η ταχύτητα αυτών των αυτομάτων συναλλαγών επιτρέπει στους τεράστιους επενδυτικούς οίκους να πραγματοποιούν σημαντικά επενδυτικά κέρδη μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, εκμεταλλευόμενοι μία μικρή, σχεδόν ασήμαντη αλλαγή στην αξία ενός νομίσματος, του ευρώ, λόγου χάριν.

Και έτσι φτάνουμε στο τρίτο και πιο δηλητηριώδες βήμα του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου. Αυτό το βήμα ξεκίνησε από ένα σωστό και συνηθισμένο θεσμό. Ένας επενδυτής, παραδείγματος χάριν, κάποιος που έχει αγοράσει ένα ελληνικό κρατικό ομόλογο αξίας 1,000 ευρώ, (τον παλιό εκείνο τον καιρό που πολύς κόσμος αγαπούσε τα ομόλογά μας), μαθαίνει ξαφνικά ότι η ελληνική οικονομία δεν πάει και τόσο καλά. Αποφασίζει λοιπόν να αγοράσει μία ασφάλεια για να προστατεύσει την επένδυσή του των 1,000 ευρώ. Πληρώνει λοιπόν ένα μικρό ποσό, 10 έως 100 ευρώ για να ασφαλίσει τα 1000. Το κόστος της ασφάλισης εξαρτάται από το πόσο ανασφαλής κρίνεται η επένδυση πού έχει κάνει, παρόμοια με το ανεβοκατέβασμα των επιτοκίων. Και πληρώνει στον οίκο πού εκδίδει την ασφάλεια, ένα ευρώ, περίπου, για προμήθεια. Έως εδώ όλα ωραία και καλά. Αυτή η ασφάλιση θεωρείται ότι παρήχθη από την πρωταρχική συναλλαγή της αγοράς του ελληνικού ομολόγου, για αυτό και ονομάζεται παράγωγο, derivative.

Αλλά μετά, η μοντέρνα παγκοσμιοποιημένη οικονομία, επέκτεινε αυτόν το θεσμό, επιτρέποντας στους επενδυτές να αγοράζουν παρόμοιες ασφάλειες για εμπορικές συναλλαγές, στις οποίες οι ίδιοι δεν είναι μέτοχοι. Δηλαδή ο οποιοσδήποτε μπορεί να αγοράσει μια ασφάλεια για ένα ελληνικό ομόλογο 1,000 ευρώ, χωρίς να έχει ο ίδιος αγοράσει το ομόλογο. Η ασφάλεια που αγοράζει έχει μία προθεσμία λήξης, έτσι ώστε, εάν η Ελλάδα χρεοκοπήσει εντός της τακτής προθεσμίας, ο επενδυτής κερδίζει το ποσό για το οποίο ασφαλίστηκε, εάν όχι, τότε χάνει το ποσό πού επένδυσε για να αγοράσει την ασφάλεια. Η αγορά, στην ατέρμονο εφευρετικότητά της, έχει θεσπίσει διάφορες παραλλαγές του βασικού μοντέλου, όλες παραγόμενες από άλλες πρωταρχικές, ποιο πατροπαράδοτες εμπορικές συναλλαγές.

Αυτή η επέκταση του ασφαλιστικού θεσμού δημιουργεί μια παγκόσμια επενδυτική οικονομία που είναι βασικά ένα τεράστιο καζίνο, όπου ο καθένας μπορεί να ποντάρει για κάθε μελλοντική εμπορική η χρηματοπιστωτική κατάσταση, σαν αμέτοχος παρατηρητής-τζογαδόρος. Αυτή η ελευθερία του τζόγου στον παγκόσμιο κεφάλαιο, έχει φυσικά, για λόγους καθαρά ψυχολογικούς, καταστεί τρομερά δημοφιλής, με αποτέλεσμα η συνολική παγκόσμια αγορά παραγώγων, να έχει υπερσκελίσει παγκοσμίως με το μέγεθός της την πατροπαράδοτη επενδυτική αγορά των υπόλοιπων εμπορικών συναλλαγών και βιομηχανικών και άλλων προϊόντων. Σαν ένα μικρό παράδειγμα, από την τελευταία στατιστική του Fed των ΗΠΑ, το 2010, μόνο στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, η αγορά παραγώγων κινήθηκε, ημερησίως, στο ύψος των 690 δισεκατομμυρίων δολαρίων, την στιγμή πού το ΑΕΠ των ΗΠΑ είναι περίπου 13 τρις δολάρια. Δηλαδή, εάν πολλαπλασιάσει κανείς την ημερήσια κίνηση της αγοράς παραγώγων με τις εργάσιμες μέρες του έτους, το ετήσιο μέγεθος της, μόνο στην Νέα Υόρκη, φτάνει το σεβαστό ποσό των 240 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, δηλαδή σχεδόν εικοσαπλάσιο του αμερικανικού ΑΕΠ.

Σαν τζογαδόρικο περιβάλλον, η αγορά παραγώγων, σύμφωνα με την New York Times, κοντρολάρεται από ένα μικρό κύκλο μεγάλων τραπεζιτικών οίκων, κυρίως αμερικανικών, στον οποίο συμμετέχει και η (δική μας) Deutsche Bank, και για να νοιώσουμε και λίγη πατριωτική υπερηφάνεια, στους εκλεκτούς αντιπροσώπους αυτού του ερμητικά κλειστού κύκλου τραπεζών, αναφέρονται από τους New York Times και δύο με ελληνικά ονοματεπώνυμα. Ο κλειστός αυτός επενδυτικός κύκλος, κατάφερε και παρέμεινε εκτός της τελευταίας προσπάθειας της αμερικανικής κυβέρνησης, το 2010, να επιβάλει ρυθμιστικούς κανονισμούς στην τραπεζική αγορά των ΗΠΑ, καθότι οι τεράστιοι τραπεζιτικοί οίκοι που τον αποτελούν, προσφέρουν πλουσιοπάροχες χρηματικές συνεισφορές και στα δύο αμερικανικά κόμματα της Αμερικής, συμπεριλαμβανομένου και του Προέδρου Ομπάμα.

Βλέπουμε λοιπόν, ότι η παγκόσμια αγορά κεφαλαίου, εμπεριέχει ένα χρηματικό καζίνο γιγαντιαίων διαστάσεων, το οποίο πολύ λίγη σχέση έχει με την αγορά προϊόντων, και η οποία αγορά ακολουθεί τους δικούς της κανόνες και ρυθμούς, καθαρά χρηματοκερδοσκοπικούς. Το κεφάλαιο, στον διαρκή αγώνα της αναπαραγωγής του, παρακάμπτει την λοιπή παραγωγικότητα της ανθρώπινης κοινωνίας.

Ωρα να πληρώσουν και οι φοροφυγάδες

Στη σύλληψη της φοροδιαφυγής ή καλύτερα ενός μικρού μέρους της εστιάζει τώρα το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, βάζοντας ως στόχο έσοδα 3,5 δισ. ευρώ σε βάθος τριετίας (όταν η φοροδιαφυγή υπολογίζεται σε 30 δισ. ευρώ ετησίως), ο οποίος είναι άκρως ρεαλιστικός.

Βεβαίως τα έως τώρα αποτελέσματα της κυβέρνησης στον τομέα αυτόν είναι πενιχρά. Και στο παρελθόν το ΣΔΟΕ έχει δώσει λίστες με ονόματα επιχειρηματιών, μεγαλογιατρών, μεγαλοδικηγόρων και άλλων που ελέγχονταν για φοροδιαφυγή, αλλά τίποτε δεν έχει γίνει. Οι περισσότερες περιπτώσειςόπως αυτή του κέντρου διασκέδασης στη Μύκονο Νammos, των γιατρών του Κολωνακίου ή εταιρειών εμπορίας καυσίμων- έχουν πάρει τον δρόμο της Δικαιοσύνης χωρίς αποτέλεσμα. Και τούτο διότι η δαιδαλώδης φορολογική νομοθεσία αφήνει δεκάδες παράθυρα και παραθυράκια για νομικούς ελιγμούς που οδηγούν στην παραγραφή ή στην επιβολή προστίμων υποπολλαπλάσιων των κερδών που αποφέρει η φοροδιαφυγή.

Επιπλέον, η ίδια νομοθεσία, η οποία επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες, καθιστά κάθε επιχείρηση ή ελεύθερο επιχειρηματία εν δυνάμει όμηρο στα χέρια κάποιου κακού δημοσίου υπαλλήλου. Η κακή οργάνωση, οι πελατειακές σχέσεις και η εκτεταμένη διαφθορά των δημοσίων υπαλλήλων στους οποίους έχει ανατεθεί το κυνήγι της φοροδιαφυγής είναι αναμφίβολα κάποιες από τις ρίζες του κακού.

Για να παταχθεί λοιπόν η φοροδιαφυγή θα πρέπει να γίνουν ορισμένα βασικά πράγματα.

Πρώτον, να απλοποιηθεί η φορολογική νομοθεσία και από τόμους που είναι σήμερα να περιοριστεί σε μερικές σελίδες. Αρκεί να αντιγράψουμε τις καλύτερες πρακτικές που εφαρμόζονται σε χώρες της ευρωζώνης.

Δεύτερον, οι φορολογούμενοι δεν θα πρέπει να έρχονται σε προσωπική επαφή με τους υπαλλήλους των ελεγκτικών μηχανισμών. Υπάρχουν το Ιnternet και τα ταχυδρομεία για τη διεκπεραίωση των πάσης φύσεως εργασιών.

Και, τρίτον, επιβολή αυστηρών ποινών σε κάθε φορολογούμενο που αποκρύπτει φορολογητέα ύλη. Αν κάθε επιχείρηση ή επαγγελματίας που παραβαίνει τον νόμο αντιμετωπίζει πρόστιμα μεγαλύτερα από το κέρδος της φοροδιαφυγής, είναι απλά θέμα χρόνου να πειθαρχήσει. Αν ξέρει ότι θα μπει λουκέτο στην επιχείρησή του ή ότι ο ίδιος θα πάει φυλακή, θα το ξανασκεφθεί.

Η κυβέρνηση είναι καταδικασμένη να πετύχει στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής. Διότι αν αποτύχει είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι στο άμεσο μέλλον θα υπάρξουν και άλλα μέτρα σε βάρος των γνωστών κορόιδων, των μισθωτών και των επιχειρήσεων. Οσων δηλαδή δεν μπορούν να ξεφύγουν και έχουν σηκώσει ως τώρα το κύριο βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής. Μια νέα επιβάρυνση θα είναι εξαιρετικά άδικη και δύσκολα θα γίνει αποδεκτή αν δεν έχουν πληρώσει και όσοι έκαναν περιουσίες φοροδιαφεύγοντας.

Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος αδιεξόδου

Του Σταυρου Λυγερου

Τα στοιχεία είναι καταλυτικά. Επιβεβαιώνουν όσους εξαρχής υποστήριζαν ότι η κυβερνητική πολιτική θα εγκλωβίσει την οικονομία στον φαύλο κύκλο της ύφεσης, χωρίς ταυτοχρόνως να εξυγιάνει τα δημόσια οικονομικά. Και, βεβαίως, διαψεύδουν τις ποικίλες «καθεστωτικές» φωνές που, λόγω της κυρίαρχης πρόσβασής τους στα ΜΜΕ, διαμόρφωναν σε μεγάλο βαθμό την κοινή γνώμη. Στην Ελλάδα, όμως, οι φορείς δημόσιου λόγου ούτε πιστώνονται την επιβεβαίωση ούτε χρεώνονται τη διάψευση με αντίστοιχες επιπτώσεις στην αξιοπιστία. Η δημόσια συζήτηση έχει μετατραπεί σ’ ένα είδος τσίρκου, όπου οι βασικοί πρωταγωνιστές αλλάζουν με ευκολία «κοστούμια», χωρίς να απολογούνται για όσα με την αυθεντία του τηλεοπτικού παραθύρου έλεγαν πριν από λίγο καιρό.

Αυτός είναι ο λόγος που σήμερα υποκύπτω στον πειρασμό να υπενθυμίσω παλιά δημοσιεύματα. Στις 13-12-09 έγραφα ότι «ο εύκολος δρόμος είναι η οριζόντια και αναλογική περικοπή των δαπανών. Ο δύσκολος δρόμος είναι η αναθεώρηση από μηδενική βάση των δαπανών... Οι δημόσιες δαπάνες έχουν πολύ χαμηλότερη απόδοση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σ’ όλους τους τομείς. Για ποιο λόγο να μην επανεξετασθούν μία προς μία; Για ποιο λόγο να μην επανεξετασθεί η δομή και η αποδοτικότητα των μονάδων του ευρύτερου δημόσιου τομέα; Είναι τόσο εκτεταμένος ο ανορθολογισμός και τόσο μεγάλη η σπατάλη και η λεηλασία του δημόσιου χρήματος, που μία συστηματική επιχείρηση νοικοκυρέματος θα οδηγήσει σε εντυπωσιακή εξοικονόμηση πόρων... Οι κυβερνήσεις, όμως, αποφεύγουν κατά κανόνα να συγκρουσθούν με τις ομάδες, που απομυζούν δημόσιο χρήμα. Υπάρχει χρόνιο έλλειμμα πολιτικής βούλησης... Το οικονομικό πρόβλημα είναι πρωτίστως πολιτικό... Εάν η κυβέρνηση ακολουθήσει την πεπατημένη και περιορισθεί σε δημοσιονομικές παρεμβάσεις, θα χάσει το παιχνίδι... Παραλλήλως, πρέπει να δρομολογηθεί αναπτυξιακή δυναμική με την αξιοποίηση συγκριτικών πλεονεκτημάτων και την απελευθέρωση παραγωγικών δυνάμεων. Αυτό θα συμβεί εάν δημιουργηθεί το περιβάλλον που διευκολύνει επιχειρηματικές πρωτοβουλίες. Στοιχείο αυτού του περιβάλλοντος είναι και η συρρίκνωση της διαπλοκής/διαφθοράς». Λίγο αργότερα (26-2-2010) έγραφα: «Το χειρότερο είναι ότι η ελληνική οικονομία θα κατρακυλήσει στην ύφεση με αποτέλεσμα να μειώνονται τα δημόσια έσοδα και να τίθεται θέμα λήψης ολοένα και περισσότερων μέτρων. Με άλλα λόγια, εισερχόμαστε σ’ ένα ανατροφοδοτούμενο καθοδικό σπιράλ. Για να σπάσει ο φαύλος κύκλος, η κυβέρνηση πρέπει να πάψει να ασκεί πολιτική με το γνωστό χρεοκοπημένο τρόπο. Η Ελλάδα έχει περιέλθει σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η χρήση των γνωστών πολιτικών εργαλείων δεν επαρκεί. Για να υπάρξει διέξοδος από την κρίση χρειαζόμαστε νέες ευφάνταστες προσεγγίσεις και αποτελεσματικές πρακτικές που θα αξιοποιήσουν τις λιμνάζουσες δυνατότητες σ’ όλα τα επίπεδα: για αύξηση των εσόδων, για μείωση των δαπανών, αλλά και για ανάπτυξη. Η κυβέρνηση Παπανδρέου, όμως, παραμένει εγκλωβισμένη στην πεπατημένη, στο ίδιο αγκυλωμένο πλαίσιο. Γι’ αυτό εμφανίζεται ανίκανη να θέσει υπό έλεγχο τη δημοσιονομική κρίση και να οικοδομήσει ένα νέο υγιές μοντέλο».

Έλλειμμα 98 δισ. σε τέσσερα χρόνια

Ζώης Τσώλης

Ο κατήφορος ξεκίνησε το 2007 και εκτοξεύθηκε στα 36 δισ. ευρώ το 2009 όταν η κυβέρνηση της ΝΔ οδήγησε δυό φορές τη χώρα σε εκλογές

Ελλειμμα "μαμούθ" ύψους 98 δισ. ευρώ δημιούργησε το ελληνικό δημόσιο τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία για την πορεία του δημοσιονομικού ελλείματος που ανακοίνωσε η Στατιστική αρχή ο κατήφορος για την ελληνική οικονομία ξεκίνησε το 2007, χρονιά κατά την οποία το έλλειμα της γενικής κυβέρνησης ανήλθε σε 14,5 δισ. ευρώ. Στη συνέχεια το 2008 το έλλειμα αυξήθηκε στα 23,1 δισ. ευρώ για να εκτοξευθεί στα 36 δισ. ευρώ το 2009 όταν η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας οδήγησε δυό φορές τη χώρα σε εκλογές εν μέσω βαθειάς ύφεσης.

Σύμφωνα με τα τελικά στοιχεία το 2010 το έλλειμα μειώθηκε στα 24,19 δισ. ευρώ ή 10,5% ως ποσοστό του ΑΕΠ καθώς πλέον αποτυπώθηκαν στα στοιχεία όλες οι "γκρίζες περιοχές" των στοιχείων της γενικής κυβέρνησης, δηλαδή των ΔΕΚΟ, των ΟΤΑ και των ασφαλιστικών ταμείων.

Οπως ανακοίνωσε η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) το ενοποιημένο χρέος της Γενικής Κυβέρνησης, στο τέλος του 2010 ανήλθε στα 328,6 δισ. Ευρώ, (142,8% επί του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος).

Η Στατιστική αρχή εξηγώντας τις διαφορές μεταξύ των στοιχείων της τελευταίας πρόβλεψης του περασμένου Νοεμβρίου με τη σημερινή, αναφέρει ότι οι αποκλίσεις οφείλονται κυρίως στις ακόλουθες αιτίες:

-Ως πρός το έλλειμμα: Η αναθεώρηση του ελλείμματος για το έτος 2008 οφείλεται μεταξύ των άλλων στην αύξηση των εγγεγραμμένων πληρωτέων υποχρεώσεων των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης και αναθεώρηση στοιχείων Δημοσίων Επιχειρήσεων.

-Ως πρός το δημόσιο Χρέος: Οι αναθεωρήσεις των ποσοστών του χρέους κατά κύριο λόγο οφείλονται στην ανάληψη από το Δημόσιο του χρέους της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ) και των Ολυμπιακών Αερογραμμών (ΟΑ) μετά από τρεις συνεχόμενες καταπτώσεις των εγγυήσεων των δανείων τους καθώς επίσης και από την ανάληψη του χρέους για τη χρηματοδοτική μίσθωση (financial leasing) τεσσάρων αεροσκαφών από την ΟΑ.