> Έχω βουλιάξει κι εγώ μές τη
> συλλογική κατήφεια, μες την
> κατάθλιψη...
> Φοβάμαι, ανησυχώ, θλίβομαι,
> αναρωτιέμαι για το μέλλον των
> παιδιών μου, για το γκρέμισμα των
> ονείρων μου και των μακροχρόνιων
> προσπαθειών μου...
>
> Αλλά ακόμα και αυτά καλύπτονται
> από την βαθιά μου οργή...
> Πού ήμουν όλα αυτά τα χρόνια
> εγώ;
> Πού ήσουν όλα αυτά τα χρόνια εσύ,
> εαυτέ μου;
>
> Πού ήσουν όταν μας κορόιδευαν,
> μας ξεπουλούσαν, μας πέταγαν τα
> πλαστικά όνειρα στη μούρη κι εσύ
> τα κυνηγούσες;
>
> Πού ήσουν όταν ο γιατρός σού
> ζητούσε το φακελάκι για να σε
> κάνει καλά και αντί να τον
> καταγγείλεις τον πούστη, τον
> πλήρωνες αποκαλώντας τον "γιατρέ
> μου"
>
> Πού ήσουν όταν έβλεπες τους
> μεγαλοδικηγόρους να γίνονται
> μοντελάκια ζωής στην τηλεόραση
> και να κόπτονται για το κοινό
> καλό και το δίκαιο, δηλώνοντας
> 10,000 ευρώ εισόδημα... "Πόσο καλά τα
> λέει ο πούστης..." έλεγες
>
> Πού ήσουν όταν έδινες το μπαξίσι
> στην πολεοδομία αντί να του
> δώσεις γροθιά στη μούρη του
> καργιόλη αλλά μετά δεν θα
> έβγαινε η άδεια της πολυπόθητης
> οικοδομής, μικρό λαμόγιο
> ελληνάρα...
>
> Το σάλιο σου γαργάρα και έδινες
> τη μιζούλα στον πολεοδόμο, στον
> ΙΚΑτζή που σου έκανε τον έλεγχο
> στην επιχειρησούλα σου, στον
> εφοριακό που ανακάλυψε τις δικές
> σου λαμογιές... Κάλλιο να
> πληρώσεις 10 σε αυτόν παρά 50 στο
> κράτος.
>
> Πού ήσουν όταν έτρεχες στα
> γραφεία των βουλευτών για να
> τους παρακαλέσεις να βολέψουν το
> σπλάχνο σου, το άχρηστο σπλάχνο
> σου, που δεν κατάφερε να κάνει
> τίποτα περισσότερο στη ζωούλα
> του από το να γλύφει
> κατουρημένες ποδιές και
> βρώμικους κώλους...
>
> Πού ήσουν όταν ανταγωνιζόσουν
> στις συγκεντρώσεις των προβάτων
> (ωπ! κομμάτων ήθελα να πω), με τους
> λοιπούς "συντρόφους" για το ποιος
> θα σηκώσει τη μεγαλύτερη
> σημαία...
>
> Πού ήσουν όταν
> ξελαρυγγιαζόσουν, λαμόγιο, για
> το δίκαιο του λαού, πηδώντας πάνω
> κάτω μόλις έβλεπες φακό για να
> σιγουρευτείς ότι θα σε δει ο
> πολιτευτής που θα σε βάλει
> εποχιακό, συμβασιούχο στο δήμο...
> άλλος ένας στην πλάτη των
> υπολοίπων που θα καθαρίζει
> φασόλια στο οκτάωρό του (όχι ρε!!!
> Πλέον μπαίνεις στο φέισμπουκ,
> έχεις εξελιχθεί)
>
> Πού ήσουν μικρομέγαλε
> επιχειρηματία όταν μαγείρευες
> τα δικά σου βιβλία για να
> πληρώσεις λιγότερα, για να
> πάρεις το τέρας SUV που θα κάλυπτε
> τη μικροτσούτσουνη ύπαρξή σου με
> το μέγεθός του...
>
> Πού ήσουν μαντάμ Σουσού όταν
> γελούσες σαν ηλιθία στη δασκάλα
> του παιδιού σου, που μαλακίες
> έμαθε, μαλακίες το μαθαίνει, όταν
> αναγνώριζες τις μαλακίες που
> κάνουν στο παιδί, αλλά πού να
> τρέχεις τώρα έχεις κι άλλες
> δουλειές...
>
> 'Αλλωστε το παιδί θα το
> στείλουμε στο Λονδίνο να
> σπουδάσει... εκεί θα καλυφθούν
> όλες οι ανεπάρκειες του δικού
> μας εκπαιδευτικού συστήματος...
>
> Πού ήσουν συνδικαλιστή της
> πλάκας και του ελέους όταν με τη
> δύναμη που σου δίνει το ότι
> βολεύτηκες σε μια γαμημένη
> δημόσια επιχείρηση, κατέβαζες
> τους διακόπτες μιας ολόκληρης
> χώρας, δημιουργώντας τόσα
> προβλήματα, ίσα για να
> διαμαρτυρηθείς / εκβιάσεις για
> τα δικά σου μικροσυμφέροντα...
>
> Πού ήσουν όταν το ελληνικό
> όνειρο έσκασε μύτη; αγόραζες
> πορτοκαλιές εφημερίδες, λαμόγιο,
> και έπαιζες χρηματιστήριο λες
> και είναι λοτταρία...
>
> Πού ήσουν όταν εταιρείες
> ανύπαρκτες, με ένα γραφειάκι 2χ3
> και 1 άτομο προσωπικό, χτύπαγαν
> λίμιτ απ κάθε μέρα...
>
> Πού ήσουν όταν έπαιρνες
> μετοχοδάνεια και υποθήκευες τα
> χωραφάκια του παππού,
> πιστεύοντας ότι θα γίνεις
> πλούσιος σε ένα μήνα (και πολύ
> λέω)...
>
> Πού ήσουν όταν το χέρι σου
> πετάει τα σκουπίδια, δεξιά και
> αριστερά μέσα στο δάσος, όταν
> γεμίζεις τις παραλίες
> αποτσίγαρα και πλαστικά ποτήρια
> φραπέ (όχι φραπέ ρε πια, φρέντο
> έλεος, πού ζεις;)
>
> Πού ήσουν όταν το παιδί σου
> ουρλιάζει στο αυτί του διπλανού,
> αδιαφορώντας για την ύπαρξή του
> (όλοι να καούν ρε, εγώ θα φάω τα
> κεφτεδάκια μου και είμαι μια
> χαρά... γκρααααααου)
>
> Πού ήσουν όταν έβλεπες τα
> σκάνδαλα να σκάνε το ένα μετά το
> άλλο...όταν οι θρησκευτικοί
> "άρχοντες" αποδεικνύονταν
> κοσμικότεροι των κοσμικών
> απατεώνων σταμάτησες να
> παντρεύεσαι, να βαφτίζεις, να
> συμμετέχεις στα κοινά της
> εκκλησίας προς ένδειξη της
> αηδίας σου; σιγά ρε.. όπου γάμος
> και χαρά η Βασίλω πρώτη...
>
> Πού ήσουν όταν η χώρα σου
> καιγόταν απ' άκρη σε άκρη... πού
> ήσουν όταν λίγο έλειψε να χαθεί η
> Ολυμπία, πήρες το τριχίλιαρο,
> πρόβατο, και έσκασες...
> τουμπεκί ψιλοκομμένο... και ναι !
> τους ξαναψήφισες.. ξανά και ξανά
> και ξανά...
>
> Πού ήσουν όταν τα ροζ
> πλημμύρισαν τη ζωή σου... έσκυψες
> κι εσύ στην κλειδαρότρυπα αυτό
> έκανες.. τι είπε, τι έκανε, πήρε
> καλά την πίπα; και για το πάπλωμα
> κουβέντα κανείς... για την
> ταμπακέρα σιωπή...
>
> Όλοι βολεμένοι στον μικρόκοσμό
> τους.. .ποιος θα έχει την πιο
> μεγάλη τζιπούκλα, την πιο γαμάτη
> γκόμενα, την πιο σικ γυναίκα, τα
> πιο όμορφα παιδιά... τις πιο καλές
> σπουδές, το πιο γαμάτο σπίτι, το
> πιο μεγάλο τζάκι, το πιο άνετο
> σαλόνι, το πιο βαθύ καναπέ, την
> πιο μεγάλη πλασμα(τική)
> τηλεόραση, το πιο σύγχρονο
> ηχοσύστημα... τις πιο σικάτες
> διακοπές, τις πιο χλιδάτες
> αποδράσεις, τις πιο γκλαμουράτες
> εξόδους...
>
> Και δανειζόσουν λαμόγιο,
> δανειζόσουν... όχι χρήμα... χρόνο
> δανειζόσουν...
> Και απλά ο χρόνος τέλειωσε...
> κάποτε θα ερχόταν η ώρα...
> νομοτελειακό είναι....
>
> Τώρα μη φωνάζεις, λαμόγιο,
> απατεωνίσκε... αποδέξου το και μη
> φωνάζεις...
> Γιατί ΦΤΑΙΣ για ΟΛΑ...
> ΕΣΥ ΦΤΑΙΣ...
> ΕΓΩ ΦΤΑΙΩ...
> ΟΛΟΙ ΜΑΣ ΦΤΑΙΜΕ .
>
> Καιρός είναι να κάνουμε μια καλή
> αυτοκριτική... να πούμε εγώ φταίω
> και να δούμε πώς θα καθαρίσουμε .
> τα σκατά που ΕΜΕΙΣ
> ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΜΕ... που εμείς
> ΑΦΗΣΑΜΕ ΝΑ ΜΑΣ ΠΝΙΞΟΥΝ...
>
> Σταμάτα λοιπόν τις κορώνες,
> κατέβασε τους τόνους της
> "δίκαιης αγανάκτησής"
> σου & σκέψου τη δική σου
> συμμετοχή, τα δικά σου λάθη...
>
> Εσύ . εγώ . όλοι μας .
>
> ΕΛΛΗΝΑΡΑ ε ΕΛΛΗΝΑΡΑ!!!!!!!
Παρασκευή 8 Απριλίου 2011
Δευτέρα 4 Απριλίου 2011
Εμείς τι κάνουμε;
Εμείς τι κάνουμε;
του Γιάνη Βαρουφάκη 04/04/2011
Ένα χρόνο τώρα επιμένω από αυτές τις (ιστο)σελίδες ότι η Κρίση είναι ευρωπαϊκή και δεν επιδέχεται λύσης που να μην αντιμετωπίζει ταυτόχρονα, και σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο, την τριπλή κρίση: του τραπεζικού τομέα, του δημόσιου χρέους και της κατάρρευσης των παραγωγικών επενδύσεων στην ευρωζώνη. Πράγματι, σας έχω κουράσει με μια σχεδόν έμμονη ιδέα για το πως θα μπορούσε να μοιάζει μια τέτοια ευρωπαϊκή λύση, επιμένοντας (σαν χαλασμένος δίσκος βινυλίου) ότι χωρίς τέτοια συνολική λύση ούτε η Ελλάδα θα ανακάμψει ούτε η ευρωζώνη θα επιβιώσει.
Για μήνες τώρα, λέω αυτό το ποιηματάκι μου. Και κάθε φορά που το λέω, οι δημοσιογράφοι που μου παίρνουν συνέντευξη (αλλά και εσείς οι αναγνώστες του protagon.gr) επανέρχονται: "Ναι, αλλά δεδομένου ότι, όπως φαίνεται, οι ευρωπαίοι εθελοτυφλούν, εμείς τι μπορούμε να κάνουμε;" Η απάντηση που δίνω θεωρείται μοιρολατρική, για να μην πω εξοργιστική: Ό,τι και να κάνουμε εμείς, δεσμευμένοι όπως είμαστε στην ευρωζώνη, αν η ευρωζώνη δεν λύσει τα δομικά της προβλήματα, η μικρή Ελλαδίτσα, ο αδύναμος κρίκος της ευρωζώνης, όσο και να αυτο-μαστιγώνεται, δεν μπορεί να βγει από την Κρίση με τις δικές της δυνάμεις. Αντίθετα με αυτά που λέει ο πρωθυπουργός μετά την τελευταία Σύνοδο Κορυφής (εν συντομία, ότι η Ευρώπη έπραξε το καθήκον της απέναντί μας, τώρα η τύχη μας είναι στα δικά μας χέρια), θυμίζουμε έναν αδύναμο κολυμβητή που βλέπει το τσουνάμι να έρχεται: Ό,τι και να κάνει, όσο σκληρά και να προπονηθεί μέχρι να τον χτυπήσει το επερχόμενο τείχος του νερού, αν δεν γίνει κάτι για να κοπάσει το τσουνάμι, η τραγική τύχη του είναι προδιαγεγραμμένη.
Το ερώτημα όμως παραμένει: Την ώρα που παλεύουμε να πείσουμε τους υπόλοιπους ευρωπαίους για την ανάγκη μιας συνολικής λύσης, τί κάνουμε εδώ στα πάτρια; Τίποτα; Όχι βέβαια. Έχουμε πολλά, πάρα πολλά να κάνουμε. Το να κοπάσει το τσουνάμι είναι αναγκαία συνθήκη για να μην πνιγούμε. Δεν είναι όμως και ικανή: Αν δεν βελτιωθούν οι κολυμβητικές μας επιδόσεις θα πνιγούμε ακόμα κι αν ξεθυμάνει το τσουνάμι. Ακόμα κι αν μας διαγράψουν το χρέος ολόκληρο, κι αν συνεχίσουμε όπως οδεύουμε από το 1970, θα το ξαναχτίσουμε το βουνό χρέους σε μερικά χρόνια. Απλά, μην έχουμε αυταπάτες: Όσο και να βελτιωθούμε, όποιες μεταρρυθμίσεις και να κάνουμε, η ευρωπαϊκή λύση είναι sine qua non.
Στο ακριβώς προηγούμενο άρθρο μου είχα δεσμευτεί ότι στο επόμενο, δηλαδή σε αυτό, θα σκιαγραφούσα τις μεταρρυθμιστικές κινήσεις που προτείνω, ελπίζοντας στο μεταξύ σε μια θεαματική αλλαγή της ευρωπαϊκής πολιτικής εναντίον της Κρίσης. Οι ιδέες που καταθέτω παρακάτω κινούνται σε τρεις άξονες: Μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα, φορολογική μεταρρύθμιση, 5ετές πρόγραμμα ανάπτυξης της οικονομίας, ενεργοποίηση νέων μορφών συμμετοχικής επιχειρηματικότητας. (Κάποιες από αυτές τις ιδέες, τις παρουσίασα την περασμένη εβδομάδα στο πλαίσιο μελέτης που μου ανέθεσε το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, το ΕΒΕΑ, την οποία μπορείτε να διαβάσετε εδώ.)
1. Δημόσιος Τομέας
Ξεκινώ με το μέγα ζήτημα του δημόσιου τομέα και, συγκεκριμένα, με μια σκληρή παρατήρηση που εμπεριέχει την πεμπτουσία του παραδόξου της σκληρής σημερινή ελληνικής πραγματικότητας: Από την μία μεριά, είναι ξεκάθαρο ότι, ανέκαθεν, το ελληνικό δημόσιο ήταν ο υπ. αρ. 1 εχθρός του πολίτη, της κοινωνίας και της οικονομίας. Τώρα μάλιστα που βρισκόμαστε στην δίνη της Κρίσης, η ατελέσφορη προσπάθεια μείωσης των ελλειμμάτων μέσω οριζόντιων περικοπών μεγεθύνει την εχθρότητα του κράτους προς τους πολίτες τους οποίους (υποτίθεται ότι) εξυπηρετεί. Από την άλλη, η μείωση των δημόσιων δαπανών και η συρρίκνωση μισθών και θέσεων εργασίας στο δημόσιο (όπως προτείνουν σοβαροί άνθρωποι όπως ο Αλέκος Παπαδόπουλος, ο Στέφανος Μάνος κ.α.) θα ενέτεινε την Κρίση και θα ήταν καταστροφική τόσο για την κοινωνία όσο και για τον ιδιωτικό τομέα. Τί κάνουμε λοιπόν επ' αυτού; Η απάντηση που προτείνω είναι απλή: Αντί να εστιάζουμε στο λογιστικό κόστος του δημοσίου, να επικεντρωθούμε στην θεαματική αύξηση της παραγωγικότητας και αποτελεσματικότητάς του. Δύο προτάσεις θέλω να καταθέσω επ΄αυτού: Την πρώτη την ονοματίζω "Αυτο-πληροφόρηση του Δημοσίου" και την δεύτερη "Δημόσιο Δύο Ταχυτήτων" ή "Μοντέλο ΚΕΠ".
Αυτο-πληροφόρηση του Δημοσίου: Φανταστείτε έναν νόμο που, μετά από 12 ή 18 μήνες, απαγορεύει δια ροπάλου σε οποιαδήποτε δημόσια υπηρεσία να ζητήσει από πολίτη ή εκπρόσωπο επιχείρησης πιστοποιητικό το οποίο να πιστοποιεί κάποια πληροφορία που διαθέτει κάποια υπηρεσία του... Δημοσίου. Π.χ. να μην μπορεί το ΙΚΑ να ζητά από υποψήφιο συνταξιούχο να του προσκομίσει οποιαδήποτε πληροφορία διαθέτει η εφορία, να απαγορεύεται η απαίτηση της εφορίας από μια υπό ίδρυση επιχείρηση να προσκομίσει πιστοποιητικά από το ΙΚΑ, την πολεοδομία, τον ΟΑΕΔ κλπ. Με μία κίνηση, με μια μονοκονδυλιά, το Δημόσιο παύει να καταδυναστεύει τις ζωές μας, να επιβραδύνει την επιχειρηματική δραστηριότητα, να σπαταλά το παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας μας. Παράλληλα, το Δημόσιο εξαναγκάζεται να δημιουργήσει νέες καινοτόμες μορφές μηχανογράφησης αλλά και δίαυλους από τους οποίους θα ρέει, εντός των τειχών του δημόσιου τομέα, η πληροφορία.
"Δημόσιο Δύο Ταχυτήτων" ή "Μοντέλο ΚΕΠ": Αναμφισβήτητα, η πιο επιτυχημένη μεταρρύθμιση των τελευταίων δύο δεκαετιών ήταν η δημιουργία των ΚΕΠ. Ποια ήταν η ιδιοφυής ιδέα πίσω από αυτή την μεταρρύθμιση; Ότι το στρεβλό υπάρχον σύστημα δεν μεταρρυθμίζεται αλλά, σε αντιδιαστολή, αντιμετωπίζεται με bypass. Δεν έγινε προσπάθεια μεταρρύθμισης των ληξιαρχείων αλλά, αντίθετα, δημιουργείται μια νέα, σύγχρονη υπηρεσία, με νέους υπαλλήλους, έτσι ώστε να μην χρειαστεί να ξαναπάει ο πολίτης στο Ληξιαρχείο για να πάρει αντίγραφο ληξιαρχικής πράξης. Κάτι ανάλογο χρειάζεται να γίνει σε όλο τον δημόσιο τομέα. Δύο ταχύτητες παντού, με τους νέους και τους αξιολογότερους από τους παλαιούς υπάλληλους να μεταφέρονται στην δεύτερη ταχύτητα, στο αντίστοιχο ΚΕΠ, με εντολή την δημιουργία ενός εντελώς νέου μηχανισμού (σε νέα κτήρια αν γίνεται), με μηχανισμούς αξιολόγησης έργου, και ανάλογα κίνητρα πραγματικής εξατομικευμένης παραγωγικότητας. Όποιος από τους παλαιούς υπαλλήλους δεν αξιολογείται ως ικανός να περάσει στην νέα "ταχύτητα", παραμένει την παλαιά καθώς οι απολύσεις σε καιρό Κρίσης, όπως λέω και ξαναλέω, είναι καταστροφικές τόσο από οικονομικής όσο και από κοινωνικής άποψης. Όμως, και αυτό έχει σημασία, πρέπει να δίνονται συνεχώς ευκαιρίες σε όλους τους υπαλλήλους της πρώτης "ταχύτητας" να περάσουν στην δεύτερη, ίσως μέσω εθελοντικής μετεκπαίδευσης. Σιγά-σιγά, με το σωστό management, το κέντρο βάρους θα μετατοπίζεται από την πρώτη στην δεύτερη ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα του Δημοσίου θα αυξάνεται εκθετικά.
2. Φορολογικό σύστημα
Φορολογικοί συντελεστές: Κάποιοι φίλοι (αλλά και μη) παραξενεύτηκαν την περασμένη εβδομάδα όταν με άκουσαν να καταθέτω από κοινού με το ΕΒΕΑ πρόταση για την μείωση του φορολογικού συντελεστή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο 15% (βλ. εδώ και εδώ). Μάλιστα ερωτήθην: Αρκετά δεν φοροδιαφεύγουν οι επιχειρήσεις; Δεν τους φτάνει η μείωση μισθών και το ξεχαρβάλωμα των εργασιακών σχέσεων; Χρειάζονται και μείωση του φορολογικού συντελεστή; Η απάντησή μου, απλή: Στον καιρό της Κρίσης όλοι χάνουν. Επιχειρήσεις και εργαζόμενοι. Ιδιώτες και δημόσιο. Έχουμε ελεύθερη πτώση κυρίες και κύριοι. Εν μέσω μιας τέτοιας πτώσης, ένα είναι το ζητούμενο: Ένα αλεξίπτωτο που θα φρενάρει την πτώση. Αποτελεί ιερό καθήκον του κράτους, απέναντι στους πολίτες και απέναντι στον εαυτό του, να μειώσει άμεσα όλους τους φορολογικούς συντελεστές ώστε να αυξήσει τα δημόσια έσοδα. Στην Ελλάδα, το 99% των επιχειρήσεων πληρώνουν κατά μέσον όρο περί τα €6000. Μια μείωση του φορολογικού συντελεστή για τους μικρομεσαίους, καθώς και του ΦΠΑ για όλους, εφόσον συνδυαστεί με σωστή επικοινωνιακή πολιτική και βελτίωση της λειτουργίας των εφοριών, θα αποδώσει περισσότερα έσοδα - όχι λιγότερα. Προτείνω, πιο συγκεκριμένα, την μείωση του ΦΠΑ στο 15% αλλά και την δημιουργία μιας προοδευτικής κλίμακας φορολογικών συντελεστών για τις επιχειρήσεις (κατά το μοντέλο της Πορτογαλίας) όπου τα ετήσια εισοδήματα έως €10.000 φορολογούνται με 12,5%, από €10.000 έως €15.000 με 14,5%, κλπ μέχρι που ο συντελεστής να φτάνει στο 25% για ετήσια εισοδήματα άνω των €100.000 και στο 40% για εισοδήματα από €1εκ και πάνω (ώστε οι τράπεζες να συνεισφέρουν όσο και οι πλούσιοι). Φαντάζεστε την αλλαγή κλίματος στην αγορά και στην κοινωνία αν έβγαινε μια διαφήμιση στις τηλεοράσεις από το υπουργείο οικονομικών που, ουσιαστικά, να λέει στους πολίτες: "Σε μια δύσκολη στιγμή, το κράτος έκανε το καθήκον του απέναντί σου. Ήρθε η σειρά σου να κάνεις το δικό σου καθήκον απέναντι στους υπόλοιπους. Δήλωσε τα πραγματικά σου εισοδήματα!"
Φορολογικοί έλεγχοι: Όσο ζούσα σε αγγλοσαξονικές χώρες, για 23 χρόνια, σας διαβεβαιώ ότι δεν είχα δει ποτέ το κτήριο κάποιας εφορίας. Ούτε και μου ζητήθηκε να στέλνω σακούλες με αποδείξεις και άλλα δικαιολογητικά κάθε φορά που συμπλήρωνα την φορολογική μου δήλωση. Ποτέ! Αυτό που γνώριζα όμως ήταν ότι, αν ποτέ επιλεχθώ για τυχαίο δειγματοληπτικό έλεγχο, και δεν έχω τα απαραίτητα δικαιολογητικά και αποδείξεις έτοιμες (με τις οποίες θα δικαιολογείται και η τελευταία κίνηση στον τραπεζικό μου λογαριασμό), η ζωή μου (όπως την ήξερα) θα έληγε! Μία φορά μου έγινε τέτοιος έλεγχος. Το 1993. Ήταν δυσάρεστος. Όμως ήταν μικρό το κακό μπροστά στην αναξιοπρέπεια του να τρέχω στις εφορίες για δεκαετίες και να βρίσκομαι συνεχώς αντιμέτωπος με ένα κράτος το οποίο με αντιμετωπίζει ως ένοχο (καθώς η απόδειξη του εναντίου είναι φιλοσοφικά αδύνατη). Ο έφορος που μου τηλεφώνησε μου έδωσε την επιλογή να με επισκεφτεί στο γραφείο μου ή να πάω εγώ στο δικό του. Επέλεξα το γραφείο μου. Με επισκέφτηκαν δύο, ένας άνδρας εφοριακός και μία γυναίκα. Πριν αρχίσουμε, έβγαλαν από μια τσάντα ένα μαγνητόφωνο και με πληροφόρησαν ότι ό,τι πούμε πρέπει να καταγραφεί και στο τέλος να σφραγιστεί η κασέτα (τώρα χρησιμοποιούν dvd) μετά από υπογραφή και των δύο μερών. Μου είπαν μάλιστα ότι, σε περίπτωση που το ένα από τα δύο μέρη (εγώ ή εκείνοι) θέλουν να επικαλεστούν κάτι από αυτά που θα ειπωθούν στο δικαστήριο, έχει το δικαίωμα να το κάνει. Με αυτά τα λόγια έρχομαι στην απλή πρόταση: Αυστηροί δειγματοληπτικοί έλεγχοι, με δρακόντεια μέτρα εναντίον των παρανομούντων, μέγιστη προθεσμία στα δικαστήρια για την επιβολή κυρώσεων οι 6 μήνες, αλλά και παράλληλα νομική επιβολή υπηρεσιακής μαγνητοφώνησης όλων των συνομιλιών μεταξύ ελεγκτών και εκπροσώπων των επιχειρήσεων, με δικαίωμα του κάθε μέρους να επικαλεστούν τα μαγνητοφωνημένα αρχεία σε κάθε διοικητική/δικαστική εξέταση.
3. Πενταετής Οικονομικός Προγραμματισμός
Τα πενταετή αναπτυξιακά προγράμματα στην χώρα μια θλιβερή προϊστορία. Στα χαρτιά έμειναν. Σε συνδυασμό με την δεσπόζουσα νεοφιλελεύθερη άποψη ότι δεν είναι δουλειά του κράτους να αναδεικνύει τους εθνικούς πρωταθλητές στον χώρο των επιχειρήσεων, η πρότασή μου αυτή θα ξενίσει. Κι όμως. Αυτή την στιγμή απαιτείται ένας συντονισμός. Έτσι κι αλλιώς ο ιδιωτικός μας τομέας είναι εν πολλοίς, κακά τα ψέμματα, κρατικοδίαιτος (είτε λόγω της διαπλοκής του με το ελληνικό δημόσιο είτε λόγω της εξάρτησής του από τα ΕΣΠΑ). Σε αυτήν την κρίσιμη περίοδο, όπου καλούμαστε να απαντήσουμε στο αμείλικτο ερώτημα "Η Ελλάδα με τι αγαθά θα συμμετέχει στο ευρωπαϊκό και στο διεθνές εμπόριο;", δεν είναι δυνατόν το κράτος να μην προσπαθήσει να συντονίσει τις καλές προσπάθειες των ιδιωτών που δεν το βάζουν κάτω, να σταθεί αρωγός σε αυτές, και να τις εντάξει στον προγραμματισμό των δημοσίων επενδύσεων και μάλιστα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Ας επωμιστεί το Υπουργείο Ανάπτυξης το μέγα ερώτημα: Ποιοι κλάδοι πρέπει να ενισχυθούν τα επόμενα πέντε χρόνια; Ποιες επιχειρήσεις εντός αυτών μπορούν να προσφέρουν προτιθέμενη αξία; Ποια δίκτυα επιχειρήσεων υπάρχουν ή μπορούν να δημιουργηθούν προς αυτή την κατεύθυνση. Αυτή την στιγμή, τέτοιες προσπάθειες γίνονται από κάποια Υπουργεία και από οργανισμούς (π.χ. ΕΟΜΜΕΧ). Δεν συντονίζονται όμως μεταξύ τους. Επαφίονται στον πατριωτισμό κάποιων ανθρώπων. Αυτό που απαιτείται είναι ο συντονισμός τους στο πλαίσιο ενός συνολικού πενταετούς οικονομικού προγράμματος για όλη την χώρα και για όλους τους κλάδους - από τον τουρισμό και την μεταποίηση στις βιολογικές καλλιέργειες και την υψηλή τεχνολογία.
4. Ενεργοποίηση της συμμετοχικής οικονομίας
Το θυμάστε το σλόγκαν του Γιώργου Παπανδρέου περί συμμετοχικής δημοκρατίας, τότε που έκανε τα πρώτα βήματά του στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ; Εκείνη την εποχή, επιχειρηματολογούσα ότι η έννοια της συμμετοχικής δημοκρατίας θα παρέμενε κενή περιεχομένου αν δεν επεκτεινόταν στην έννοια της συμμετοχικής οικονομίας. Όπερ και εγένετο: Το σλόγκαν παρέμεινε σλόγκαν. Επειδή δεν είναι η ώρα τώρα να αναφερθούμε εκτενώς στα της συμμετοχικής οικονομίας, θα περιοριστώ σε μερικές σκέψεις. Μεταξύ του κρατικού μηχανισμού και των επιχειρήσεων υπάρχει μια γκρίζα ζώνη όπου κατοικούν άνθρωποι με καλές ιδέες, με μεγάλη ενέργεια, με δημιουργικότητα και με διάθεση για προσφορά που υπερβαίνει το καθαρά οικονομικό ενδιαφέρον. Αυτή η οικονομική και κοινωνική ενέργεια πάει, βασικά, χαμένη. Συμμετοχικές επιχειρηματικές πρωτοβουλίες θα την ενεργοποιούσαν με απρόβλεπτα, αλλά σίγουρα θετικά, αποτελέσματα για την χώρα. Υπό μια άποψη, τέτοιες πρωτοβουλίες θυμίζουν ένα είδος συνεταιρισμού. Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά: Δεν αφορούν απλά συμπράξεις παραγωγών με κοινά συμφέροντα (π.χ. παραγωγών λαδιού), τα οποία αντιπαρατίθενται (ως ένα καρτέλ) στην αγορά των συμφερόντων της υπόλοιπης κοινωνίας (π.χ. των καταναλωτών λαδιού, των υπόλοιπων κλάδων). Αντίθετα, διέπονται από μια ενδογενή «φυσική ισορροπία» από τη στιγμή που σε αυτές συμμετέχουν και παραγωγοί και χρήστες/καταναλωτές. Αυτή η ισορροπία αντίθετων και κοινών συμφερόντων, μαζί με την πρόβλεψη (μερικής) δημόσιας χρηματοδότησης στην βάση μετρήσιμων αποτελεσμάτων, είναι η εγγύηση ότι οι συμμετοχικές επιχειρήσεις δεν θα εκφυλιστούν σε παραδοσιακού τύπου συνεταιρισμούς (παρελθόντων ετών) ή σε ιδιωτικές κρατικοδίαιτες εταιρείες/συμπράξεις. Κλείνω με δύο παραδείγματα: (Α) Δίκτυο παραγωγών βιολογικών προϊόντων, καταναλωτών που αποκτούν προτεραιότητα στην κατανάλωση των προϊόντων αυτών (αλλά και έλεγχο επί της παραγωγικής διαδικασίας) και, τέλος, εξαγωγικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό με μια σειρά από σχετικά προϊόντα (π.χ. οινοπαραγωγούς). (Β) Ένα από τα σχολεία που κλείνει το υπουργείο κρατείται ανοικτό από τους καθηγητές και την τοπική κοινωνία. Οι μεν πληρώνονται τον μισθό τους κανονικά από το δημόσιο αλλά αναλαμβάνουν να εισάγουν κενά δαιμόνια στο πρόγραμμα σπουδών (π.χ. επί πλέον μαθήματα γλώσσας, θεάτρου κλπ. όπως κάνουν τα ακριβά σχολειά των Βορείων Αθηναϊκών Προαστίων) με την αρωγή της τοπικής κοινωνίας, του Δήμου κλπ.
Συμπέρασμα
Πολλά πρέπει και μπορούμε να κάνουμε για να βελτιώσουμε τις συλλογικές και ατομικές μας αποδόσεις. Όμως, τίποτα δεν θα πετύχουμε με περικοπές στις δημόσιες δαπάνες που αφορούν επενδύσεις, μισθούς και θέσεις εργασίας. Ζητούμενο είναι η θεαματική βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κράτους και του συντονισμού των επιχειρηματικών κινήσεων. Κι όλα αυτά την ώρα που πασχίζουμε να πείσουμε τους ηγέτες μας (τουλάχιστον) να προσπαθήσουν να βάλουν μυαλό στους ευρωπαίους συναδέλφους τους έτσι ώστε να μην πάνε χαμένες οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες και οι θυσίες όλων, βορείων και νοτίων κατοίκων μιας ηπείρου με λαμπρό παρελθόν, μεγάλες δυνατότητες αλλά και με ένα αποκαρδιωτικά αδύναμο πολιτικό προσωπικό.
του Γιάνη Βαρουφάκη 04/04/2011
Ένα χρόνο τώρα επιμένω από αυτές τις (ιστο)σελίδες ότι η Κρίση είναι ευρωπαϊκή και δεν επιδέχεται λύσης που να μην αντιμετωπίζει ταυτόχρονα, και σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο, την τριπλή κρίση: του τραπεζικού τομέα, του δημόσιου χρέους και της κατάρρευσης των παραγωγικών επενδύσεων στην ευρωζώνη. Πράγματι, σας έχω κουράσει με μια σχεδόν έμμονη ιδέα για το πως θα μπορούσε να μοιάζει μια τέτοια ευρωπαϊκή λύση, επιμένοντας (σαν χαλασμένος δίσκος βινυλίου) ότι χωρίς τέτοια συνολική λύση ούτε η Ελλάδα θα ανακάμψει ούτε η ευρωζώνη θα επιβιώσει.
Για μήνες τώρα, λέω αυτό το ποιηματάκι μου. Και κάθε φορά που το λέω, οι δημοσιογράφοι που μου παίρνουν συνέντευξη (αλλά και εσείς οι αναγνώστες του protagon.gr) επανέρχονται: "Ναι, αλλά δεδομένου ότι, όπως φαίνεται, οι ευρωπαίοι εθελοτυφλούν, εμείς τι μπορούμε να κάνουμε;" Η απάντηση που δίνω θεωρείται μοιρολατρική, για να μην πω εξοργιστική: Ό,τι και να κάνουμε εμείς, δεσμευμένοι όπως είμαστε στην ευρωζώνη, αν η ευρωζώνη δεν λύσει τα δομικά της προβλήματα, η μικρή Ελλαδίτσα, ο αδύναμος κρίκος της ευρωζώνης, όσο και να αυτο-μαστιγώνεται, δεν μπορεί να βγει από την Κρίση με τις δικές της δυνάμεις. Αντίθετα με αυτά που λέει ο πρωθυπουργός μετά την τελευταία Σύνοδο Κορυφής (εν συντομία, ότι η Ευρώπη έπραξε το καθήκον της απέναντί μας, τώρα η τύχη μας είναι στα δικά μας χέρια), θυμίζουμε έναν αδύναμο κολυμβητή που βλέπει το τσουνάμι να έρχεται: Ό,τι και να κάνει, όσο σκληρά και να προπονηθεί μέχρι να τον χτυπήσει το επερχόμενο τείχος του νερού, αν δεν γίνει κάτι για να κοπάσει το τσουνάμι, η τραγική τύχη του είναι προδιαγεγραμμένη.
Το ερώτημα όμως παραμένει: Την ώρα που παλεύουμε να πείσουμε τους υπόλοιπους ευρωπαίους για την ανάγκη μιας συνολικής λύσης, τί κάνουμε εδώ στα πάτρια; Τίποτα; Όχι βέβαια. Έχουμε πολλά, πάρα πολλά να κάνουμε. Το να κοπάσει το τσουνάμι είναι αναγκαία συνθήκη για να μην πνιγούμε. Δεν είναι όμως και ικανή: Αν δεν βελτιωθούν οι κολυμβητικές μας επιδόσεις θα πνιγούμε ακόμα κι αν ξεθυμάνει το τσουνάμι. Ακόμα κι αν μας διαγράψουν το χρέος ολόκληρο, κι αν συνεχίσουμε όπως οδεύουμε από το 1970, θα το ξαναχτίσουμε το βουνό χρέους σε μερικά χρόνια. Απλά, μην έχουμε αυταπάτες: Όσο και να βελτιωθούμε, όποιες μεταρρυθμίσεις και να κάνουμε, η ευρωπαϊκή λύση είναι sine qua non.
Στο ακριβώς προηγούμενο άρθρο μου είχα δεσμευτεί ότι στο επόμενο, δηλαδή σε αυτό, θα σκιαγραφούσα τις μεταρρυθμιστικές κινήσεις που προτείνω, ελπίζοντας στο μεταξύ σε μια θεαματική αλλαγή της ευρωπαϊκής πολιτικής εναντίον της Κρίσης. Οι ιδέες που καταθέτω παρακάτω κινούνται σε τρεις άξονες: Μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα, φορολογική μεταρρύθμιση, 5ετές πρόγραμμα ανάπτυξης της οικονομίας, ενεργοποίηση νέων μορφών συμμετοχικής επιχειρηματικότητας. (Κάποιες από αυτές τις ιδέες, τις παρουσίασα την περασμένη εβδομάδα στο πλαίσιο μελέτης που μου ανέθεσε το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, το ΕΒΕΑ, την οποία μπορείτε να διαβάσετε εδώ.)
1. Δημόσιος Τομέας
Ξεκινώ με το μέγα ζήτημα του δημόσιου τομέα και, συγκεκριμένα, με μια σκληρή παρατήρηση που εμπεριέχει την πεμπτουσία του παραδόξου της σκληρής σημερινή ελληνικής πραγματικότητας: Από την μία μεριά, είναι ξεκάθαρο ότι, ανέκαθεν, το ελληνικό δημόσιο ήταν ο υπ. αρ. 1 εχθρός του πολίτη, της κοινωνίας και της οικονομίας. Τώρα μάλιστα που βρισκόμαστε στην δίνη της Κρίσης, η ατελέσφορη προσπάθεια μείωσης των ελλειμμάτων μέσω οριζόντιων περικοπών μεγεθύνει την εχθρότητα του κράτους προς τους πολίτες τους οποίους (υποτίθεται ότι) εξυπηρετεί. Από την άλλη, η μείωση των δημόσιων δαπανών και η συρρίκνωση μισθών και θέσεων εργασίας στο δημόσιο (όπως προτείνουν σοβαροί άνθρωποι όπως ο Αλέκος Παπαδόπουλος, ο Στέφανος Μάνος κ.α.) θα ενέτεινε την Κρίση και θα ήταν καταστροφική τόσο για την κοινωνία όσο και για τον ιδιωτικό τομέα. Τί κάνουμε λοιπόν επ' αυτού; Η απάντηση που προτείνω είναι απλή: Αντί να εστιάζουμε στο λογιστικό κόστος του δημοσίου, να επικεντρωθούμε στην θεαματική αύξηση της παραγωγικότητας και αποτελεσματικότητάς του. Δύο προτάσεις θέλω να καταθέσω επ΄αυτού: Την πρώτη την ονοματίζω "Αυτο-πληροφόρηση του Δημοσίου" και την δεύτερη "Δημόσιο Δύο Ταχυτήτων" ή "Μοντέλο ΚΕΠ".
Αυτο-πληροφόρηση του Δημοσίου: Φανταστείτε έναν νόμο που, μετά από 12 ή 18 μήνες, απαγορεύει δια ροπάλου σε οποιαδήποτε δημόσια υπηρεσία να ζητήσει από πολίτη ή εκπρόσωπο επιχείρησης πιστοποιητικό το οποίο να πιστοποιεί κάποια πληροφορία που διαθέτει κάποια υπηρεσία του... Δημοσίου. Π.χ. να μην μπορεί το ΙΚΑ να ζητά από υποψήφιο συνταξιούχο να του προσκομίσει οποιαδήποτε πληροφορία διαθέτει η εφορία, να απαγορεύεται η απαίτηση της εφορίας από μια υπό ίδρυση επιχείρηση να προσκομίσει πιστοποιητικά από το ΙΚΑ, την πολεοδομία, τον ΟΑΕΔ κλπ. Με μία κίνηση, με μια μονοκονδυλιά, το Δημόσιο παύει να καταδυναστεύει τις ζωές μας, να επιβραδύνει την επιχειρηματική δραστηριότητα, να σπαταλά το παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας μας. Παράλληλα, το Δημόσιο εξαναγκάζεται να δημιουργήσει νέες καινοτόμες μορφές μηχανογράφησης αλλά και δίαυλους από τους οποίους θα ρέει, εντός των τειχών του δημόσιου τομέα, η πληροφορία.
"Δημόσιο Δύο Ταχυτήτων" ή "Μοντέλο ΚΕΠ": Αναμφισβήτητα, η πιο επιτυχημένη μεταρρύθμιση των τελευταίων δύο δεκαετιών ήταν η δημιουργία των ΚΕΠ. Ποια ήταν η ιδιοφυής ιδέα πίσω από αυτή την μεταρρύθμιση; Ότι το στρεβλό υπάρχον σύστημα δεν μεταρρυθμίζεται αλλά, σε αντιδιαστολή, αντιμετωπίζεται με bypass. Δεν έγινε προσπάθεια μεταρρύθμισης των ληξιαρχείων αλλά, αντίθετα, δημιουργείται μια νέα, σύγχρονη υπηρεσία, με νέους υπαλλήλους, έτσι ώστε να μην χρειαστεί να ξαναπάει ο πολίτης στο Ληξιαρχείο για να πάρει αντίγραφο ληξιαρχικής πράξης. Κάτι ανάλογο χρειάζεται να γίνει σε όλο τον δημόσιο τομέα. Δύο ταχύτητες παντού, με τους νέους και τους αξιολογότερους από τους παλαιούς υπάλληλους να μεταφέρονται στην δεύτερη ταχύτητα, στο αντίστοιχο ΚΕΠ, με εντολή την δημιουργία ενός εντελώς νέου μηχανισμού (σε νέα κτήρια αν γίνεται), με μηχανισμούς αξιολόγησης έργου, και ανάλογα κίνητρα πραγματικής εξατομικευμένης παραγωγικότητας. Όποιος από τους παλαιούς υπαλλήλους δεν αξιολογείται ως ικανός να περάσει στην νέα "ταχύτητα", παραμένει την παλαιά καθώς οι απολύσεις σε καιρό Κρίσης, όπως λέω και ξαναλέω, είναι καταστροφικές τόσο από οικονομικής όσο και από κοινωνικής άποψης. Όμως, και αυτό έχει σημασία, πρέπει να δίνονται συνεχώς ευκαιρίες σε όλους τους υπαλλήλους της πρώτης "ταχύτητας" να περάσουν στην δεύτερη, ίσως μέσω εθελοντικής μετεκπαίδευσης. Σιγά-σιγά, με το σωστό management, το κέντρο βάρους θα μετατοπίζεται από την πρώτη στην δεύτερη ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα του Δημοσίου θα αυξάνεται εκθετικά.
2. Φορολογικό σύστημα
Φορολογικοί συντελεστές: Κάποιοι φίλοι (αλλά και μη) παραξενεύτηκαν την περασμένη εβδομάδα όταν με άκουσαν να καταθέτω από κοινού με το ΕΒΕΑ πρόταση για την μείωση του φορολογικού συντελεστή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο 15% (βλ. εδώ και εδώ). Μάλιστα ερωτήθην: Αρκετά δεν φοροδιαφεύγουν οι επιχειρήσεις; Δεν τους φτάνει η μείωση μισθών και το ξεχαρβάλωμα των εργασιακών σχέσεων; Χρειάζονται και μείωση του φορολογικού συντελεστή; Η απάντησή μου, απλή: Στον καιρό της Κρίσης όλοι χάνουν. Επιχειρήσεις και εργαζόμενοι. Ιδιώτες και δημόσιο. Έχουμε ελεύθερη πτώση κυρίες και κύριοι. Εν μέσω μιας τέτοιας πτώσης, ένα είναι το ζητούμενο: Ένα αλεξίπτωτο που θα φρενάρει την πτώση. Αποτελεί ιερό καθήκον του κράτους, απέναντι στους πολίτες και απέναντι στον εαυτό του, να μειώσει άμεσα όλους τους φορολογικούς συντελεστές ώστε να αυξήσει τα δημόσια έσοδα. Στην Ελλάδα, το 99% των επιχειρήσεων πληρώνουν κατά μέσον όρο περί τα €6000. Μια μείωση του φορολογικού συντελεστή για τους μικρομεσαίους, καθώς και του ΦΠΑ για όλους, εφόσον συνδυαστεί με σωστή επικοινωνιακή πολιτική και βελτίωση της λειτουργίας των εφοριών, θα αποδώσει περισσότερα έσοδα - όχι λιγότερα. Προτείνω, πιο συγκεκριμένα, την μείωση του ΦΠΑ στο 15% αλλά και την δημιουργία μιας προοδευτικής κλίμακας φορολογικών συντελεστών για τις επιχειρήσεις (κατά το μοντέλο της Πορτογαλίας) όπου τα ετήσια εισοδήματα έως €10.000 φορολογούνται με 12,5%, από €10.000 έως €15.000 με 14,5%, κλπ μέχρι που ο συντελεστής να φτάνει στο 25% για ετήσια εισοδήματα άνω των €100.000 και στο 40% για εισοδήματα από €1εκ και πάνω (ώστε οι τράπεζες να συνεισφέρουν όσο και οι πλούσιοι). Φαντάζεστε την αλλαγή κλίματος στην αγορά και στην κοινωνία αν έβγαινε μια διαφήμιση στις τηλεοράσεις από το υπουργείο οικονομικών που, ουσιαστικά, να λέει στους πολίτες: "Σε μια δύσκολη στιγμή, το κράτος έκανε το καθήκον του απέναντί σου. Ήρθε η σειρά σου να κάνεις το δικό σου καθήκον απέναντι στους υπόλοιπους. Δήλωσε τα πραγματικά σου εισοδήματα!"
Φορολογικοί έλεγχοι: Όσο ζούσα σε αγγλοσαξονικές χώρες, για 23 χρόνια, σας διαβεβαιώ ότι δεν είχα δει ποτέ το κτήριο κάποιας εφορίας. Ούτε και μου ζητήθηκε να στέλνω σακούλες με αποδείξεις και άλλα δικαιολογητικά κάθε φορά που συμπλήρωνα την φορολογική μου δήλωση. Ποτέ! Αυτό που γνώριζα όμως ήταν ότι, αν ποτέ επιλεχθώ για τυχαίο δειγματοληπτικό έλεγχο, και δεν έχω τα απαραίτητα δικαιολογητικά και αποδείξεις έτοιμες (με τις οποίες θα δικαιολογείται και η τελευταία κίνηση στον τραπεζικό μου λογαριασμό), η ζωή μου (όπως την ήξερα) θα έληγε! Μία φορά μου έγινε τέτοιος έλεγχος. Το 1993. Ήταν δυσάρεστος. Όμως ήταν μικρό το κακό μπροστά στην αναξιοπρέπεια του να τρέχω στις εφορίες για δεκαετίες και να βρίσκομαι συνεχώς αντιμέτωπος με ένα κράτος το οποίο με αντιμετωπίζει ως ένοχο (καθώς η απόδειξη του εναντίου είναι φιλοσοφικά αδύνατη). Ο έφορος που μου τηλεφώνησε μου έδωσε την επιλογή να με επισκεφτεί στο γραφείο μου ή να πάω εγώ στο δικό του. Επέλεξα το γραφείο μου. Με επισκέφτηκαν δύο, ένας άνδρας εφοριακός και μία γυναίκα. Πριν αρχίσουμε, έβγαλαν από μια τσάντα ένα μαγνητόφωνο και με πληροφόρησαν ότι ό,τι πούμε πρέπει να καταγραφεί και στο τέλος να σφραγιστεί η κασέτα (τώρα χρησιμοποιούν dvd) μετά από υπογραφή και των δύο μερών. Μου είπαν μάλιστα ότι, σε περίπτωση που το ένα από τα δύο μέρη (εγώ ή εκείνοι) θέλουν να επικαλεστούν κάτι από αυτά που θα ειπωθούν στο δικαστήριο, έχει το δικαίωμα να το κάνει. Με αυτά τα λόγια έρχομαι στην απλή πρόταση: Αυστηροί δειγματοληπτικοί έλεγχοι, με δρακόντεια μέτρα εναντίον των παρανομούντων, μέγιστη προθεσμία στα δικαστήρια για την επιβολή κυρώσεων οι 6 μήνες, αλλά και παράλληλα νομική επιβολή υπηρεσιακής μαγνητοφώνησης όλων των συνομιλιών μεταξύ ελεγκτών και εκπροσώπων των επιχειρήσεων, με δικαίωμα του κάθε μέρους να επικαλεστούν τα μαγνητοφωνημένα αρχεία σε κάθε διοικητική/δικαστική εξέταση.
3. Πενταετής Οικονομικός Προγραμματισμός
Τα πενταετή αναπτυξιακά προγράμματα στην χώρα μια θλιβερή προϊστορία. Στα χαρτιά έμειναν. Σε συνδυασμό με την δεσπόζουσα νεοφιλελεύθερη άποψη ότι δεν είναι δουλειά του κράτους να αναδεικνύει τους εθνικούς πρωταθλητές στον χώρο των επιχειρήσεων, η πρότασή μου αυτή θα ξενίσει. Κι όμως. Αυτή την στιγμή απαιτείται ένας συντονισμός. Έτσι κι αλλιώς ο ιδιωτικός μας τομέας είναι εν πολλοίς, κακά τα ψέμματα, κρατικοδίαιτος (είτε λόγω της διαπλοκής του με το ελληνικό δημόσιο είτε λόγω της εξάρτησής του από τα ΕΣΠΑ). Σε αυτήν την κρίσιμη περίοδο, όπου καλούμαστε να απαντήσουμε στο αμείλικτο ερώτημα "Η Ελλάδα με τι αγαθά θα συμμετέχει στο ευρωπαϊκό και στο διεθνές εμπόριο;", δεν είναι δυνατόν το κράτος να μην προσπαθήσει να συντονίσει τις καλές προσπάθειες των ιδιωτών που δεν το βάζουν κάτω, να σταθεί αρωγός σε αυτές, και να τις εντάξει στον προγραμματισμό των δημοσίων επενδύσεων και μάλιστα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Ας επωμιστεί το Υπουργείο Ανάπτυξης το μέγα ερώτημα: Ποιοι κλάδοι πρέπει να ενισχυθούν τα επόμενα πέντε χρόνια; Ποιες επιχειρήσεις εντός αυτών μπορούν να προσφέρουν προτιθέμενη αξία; Ποια δίκτυα επιχειρήσεων υπάρχουν ή μπορούν να δημιουργηθούν προς αυτή την κατεύθυνση. Αυτή την στιγμή, τέτοιες προσπάθειες γίνονται από κάποια Υπουργεία και από οργανισμούς (π.χ. ΕΟΜΜΕΧ). Δεν συντονίζονται όμως μεταξύ τους. Επαφίονται στον πατριωτισμό κάποιων ανθρώπων. Αυτό που απαιτείται είναι ο συντονισμός τους στο πλαίσιο ενός συνολικού πενταετούς οικονομικού προγράμματος για όλη την χώρα και για όλους τους κλάδους - από τον τουρισμό και την μεταποίηση στις βιολογικές καλλιέργειες και την υψηλή τεχνολογία.
4. Ενεργοποίηση της συμμετοχικής οικονομίας
Το θυμάστε το σλόγκαν του Γιώργου Παπανδρέου περί συμμετοχικής δημοκρατίας, τότε που έκανε τα πρώτα βήματά του στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ; Εκείνη την εποχή, επιχειρηματολογούσα ότι η έννοια της συμμετοχικής δημοκρατίας θα παρέμενε κενή περιεχομένου αν δεν επεκτεινόταν στην έννοια της συμμετοχικής οικονομίας. Όπερ και εγένετο: Το σλόγκαν παρέμεινε σλόγκαν. Επειδή δεν είναι η ώρα τώρα να αναφερθούμε εκτενώς στα της συμμετοχικής οικονομίας, θα περιοριστώ σε μερικές σκέψεις. Μεταξύ του κρατικού μηχανισμού και των επιχειρήσεων υπάρχει μια γκρίζα ζώνη όπου κατοικούν άνθρωποι με καλές ιδέες, με μεγάλη ενέργεια, με δημιουργικότητα και με διάθεση για προσφορά που υπερβαίνει το καθαρά οικονομικό ενδιαφέρον. Αυτή η οικονομική και κοινωνική ενέργεια πάει, βασικά, χαμένη. Συμμετοχικές επιχειρηματικές πρωτοβουλίες θα την ενεργοποιούσαν με απρόβλεπτα, αλλά σίγουρα θετικά, αποτελέσματα για την χώρα. Υπό μια άποψη, τέτοιες πρωτοβουλίες θυμίζουν ένα είδος συνεταιρισμού. Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά: Δεν αφορούν απλά συμπράξεις παραγωγών με κοινά συμφέροντα (π.χ. παραγωγών λαδιού), τα οποία αντιπαρατίθενται (ως ένα καρτέλ) στην αγορά των συμφερόντων της υπόλοιπης κοινωνίας (π.χ. των καταναλωτών λαδιού, των υπόλοιπων κλάδων). Αντίθετα, διέπονται από μια ενδογενή «φυσική ισορροπία» από τη στιγμή που σε αυτές συμμετέχουν και παραγωγοί και χρήστες/καταναλωτές. Αυτή η ισορροπία αντίθετων και κοινών συμφερόντων, μαζί με την πρόβλεψη (μερικής) δημόσιας χρηματοδότησης στην βάση μετρήσιμων αποτελεσμάτων, είναι η εγγύηση ότι οι συμμετοχικές επιχειρήσεις δεν θα εκφυλιστούν σε παραδοσιακού τύπου συνεταιρισμούς (παρελθόντων ετών) ή σε ιδιωτικές κρατικοδίαιτες εταιρείες/συμπράξεις. Κλείνω με δύο παραδείγματα: (Α) Δίκτυο παραγωγών βιολογικών προϊόντων, καταναλωτών που αποκτούν προτεραιότητα στην κατανάλωση των προϊόντων αυτών (αλλά και έλεγχο επί της παραγωγικής διαδικασίας) και, τέλος, εξαγωγικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό με μια σειρά από σχετικά προϊόντα (π.χ. οινοπαραγωγούς). (Β) Ένα από τα σχολεία που κλείνει το υπουργείο κρατείται ανοικτό από τους καθηγητές και την τοπική κοινωνία. Οι μεν πληρώνονται τον μισθό τους κανονικά από το δημόσιο αλλά αναλαμβάνουν να εισάγουν κενά δαιμόνια στο πρόγραμμα σπουδών (π.χ. επί πλέον μαθήματα γλώσσας, θεάτρου κλπ. όπως κάνουν τα ακριβά σχολειά των Βορείων Αθηναϊκών Προαστίων) με την αρωγή της τοπικής κοινωνίας, του Δήμου κλπ.
Συμπέρασμα
Πολλά πρέπει και μπορούμε να κάνουμε για να βελτιώσουμε τις συλλογικές και ατομικές μας αποδόσεις. Όμως, τίποτα δεν θα πετύχουμε με περικοπές στις δημόσιες δαπάνες που αφορούν επενδύσεις, μισθούς και θέσεις εργασίας. Ζητούμενο είναι η θεαματική βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κράτους και του συντονισμού των επιχειρηματικών κινήσεων. Κι όλα αυτά την ώρα που πασχίζουμε να πείσουμε τους ηγέτες μας (τουλάχιστον) να προσπαθήσουν να βάλουν μυαλό στους ευρωπαίους συναδέλφους τους έτσι ώστε να μην πάνε χαμένες οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες και οι θυσίες όλων, βορείων και νοτίων κατοίκων μιας ηπείρου με λαμπρό παρελθόν, μεγάλες δυνατότητες αλλά και με ένα αποκαρδιωτικά αδύναμο πολιτικό προσωπικό.
Μπορούμε να κερδίσουμε τον πόλεμο;
Tου Κωστα Καλλιτση / kostas. kallitsis@yahoo. com
Το «New Deal» του Ρούζβελτ δεν θα είχε υλοποιηθεί αν ο Aμερικανός πρόεδρος δεν είχε τη γενναιότητα να καλέσει στην κυβέρνησή του στελέχη που αποδεδειγμένα γνώριζαν να διευθύνουν μεγάλες ομάδες ανθρώπων και να πετυχαίνουν την παραγωγή συγκεκριμένου έργου – όχι μόνον ικανούς πολιτικούς που συμφωνούσαν με την πολιτική του χωρίς να είναι «δικοί του», αλλά ακόμα και μεγάλους επιχειρηματίες της εποχής, που παράτησαν προσωρινά τις επιχειρήσεις τους και ανέλαβαν συγκεκριμένα καθήκοντα με συμβολική αμοιβή ένα δολάριο τον χρόνο.
Ο Βενιζέλος, όταν υποχρεώθηκε να αντιμετωπίσει τη σφοδρότατη οικονομική κρίση του μεσοπολέμου, στηρίχτηκε σε ένα κρατικό μηχανισμό που στελεχώθηκε (όχι, βεβαίως, με παρωδίες open-gov...) με ό, τι καλύτερο υπήρχε στον χώρο της Δημόσιας Διοίκησης και της εφαρμοσμένης οικονομικής πολιτικής, οργάνωσε την άσκηση της εξουσίας με ανθρώπους που δεν ήταν απαραίτητα επαγγελματίες της πολιτικής, αρκετοί εκ των οποίων στη συνέχεια έμειναν στην Iστορία του τόπου όχι μόνον ως δημόσιοι λειτουργοί υψηλού ήθους και ικανοτήτων, αλλά και ως διανοούμενοι, σκαπανείς της νεότερης Ελλάδας.
Oταν έχεις πόλεμο, δεν στηρίζεσαι σε κυλιόμενα επιτελεία αγχωμένων για τη θέση τους στην «επόμενη μέρα» – ποια, άραγε, επόμενη;..
Αναθέτεις καθήκοντα σε ομάδες δοκιμασμένων στελεχών που έχουν την ανιδιοτέλεια, τον πατριωτισμό και τις ικανότητες να κερδίσουν τον πόλεμο. Η Ελλάδα είναι σε πόλεμο. Ο εχθρός δεν είναι οι κακοί ξένοι, είναι εσωτερικός: το πλέγμα των κοινωνικών, επιχειρηματικών, πολιτικών και εκδοτικών συμφερόντων, που έμαθαν να πλουτίζουν σε συνθήκες διαφθοράς και σήμερα αντιμάχονται λυσσωδώς τις μεταρρυθμίσεις.
Συμβασιούχοι που είχαν «μπάρμπα στην Κορώνη» και λήγουν οι συμβάσεις τους θα κάνουν καταλήψεις για να εμποδίσουν τους ανέργους να βρουν μια θέση στον ήλιο. Σωματεία μονίμων υπαλλήλων θα διεκδικούν να απολυθούν οι συμβασιούχοι για να μη μοιραστεί το κόστος της κρίσης. Οι μπαταχτσήδες θα επιστρατεύουν πολιτευτές για να διεκδικήσουν το «δικαίωμα στο πλιάτσικο» των χρημάτων των καταθετών – στο όνομα της ανάπτυξης. Και μέσα στο σμήνος των αδιεξόδων, συμμορίες του εγκλήματος θα διεισδύουν στις Κερατέες, θα αλωνίζουν παντού, θα αναπαύονται για λίγο στις φυλακές απ’ όπου θα διευθύνουν το έγκλημα, θα τρομοκρατούν τη Δικαιοσύνη.
Η κατάσταση γίνεται ζοφερή. Η Iστορία διδάσκει ότι, όταν ουδείς φοβάται το δημοκρατικό κράτος, έρχεται η ώρα που η κοινωνία ρέπει προς το αυταρχικό κράτος. Η Ελλάδα μπορεί να γλιστρήσει από το χείλος στον γκρεμό αργόσυρτα ή (δοθείσης αφορμής) με ξαφνικό θάνατο. Αντιπολίτευση και μοιρολογίστρες ποτίζουν την κοινωνία με το δηλητήριο της απελπισίας, για να αποτρέψουν τη μεταρρύθμιση. Λοιπόν, η κεντρική πρωτοβουλία, εκ των πραγμάτων σήμερα, ανήκει στον κ. Γ. Παπανδρέου. Μια ολιγομελής «κυβέρνηση των αρίστων», απαλλαγμένη από τις συγχύσεις των συντονιστών, που θα πει όλη την αλήθεια και θα αναλάβει να εφαρμόσει ένα σαφές, στιβαρό 2ετές πρόγραμμα στηριγμένο στο Μνημόνιο, θα ήταν μια σημαντική πρώτη απόφαση. Δεν χωρούν αυταπάτες. Μόνο απροσδόκητα μεγάλου βεληνεκούς πρωτοβουλίες, που κυριολεκτικά θα ξαφνιάσουν θετικά την κοινωνία, είναι ικανές να προκαλέσουν τη δικτύωση των διάσπαρτων δυνάμεων της μεταρρύθμισης και να οδηγήσουν σε μια αναδιάταξη των πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων που θα επιτρέψει στην Ελλάδα να κερδίσει τον πόλεμο.
Το «New Deal» του Ρούζβελτ δεν θα είχε υλοποιηθεί αν ο Aμερικανός πρόεδρος δεν είχε τη γενναιότητα να καλέσει στην κυβέρνησή του στελέχη που αποδεδειγμένα γνώριζαν να διευθύνουν μεγάλες ομάδες ανθρώπων και να πετυχαίνουν την παραγωγή συγκεκριμένου έργου – όχι μόνον ικανούς πολιτικούς που συμφωνούσαν με την πολιτική του χωρίς να είναι «δικοί του», αλλά ακόμα και μεγάλους επιχειρηματίες της εποχής, που παράτησαν προσωρινά τις επιχειρήσεις τους και ανέλαβαν συγκεκριμένα καθήκοντα με συμβολική αμοιβή ένα δολάριο τον χρόνο.
Ο Βενιζέλος, όταν υποχρεώθηκε να αντιμετωπίσει τη σφοδρότατη οικονομική κρίση του μεσοπολέμου, στηρίχτηκε σε ένα κρατικό μηχανισμό που στελεχώθηκε (όχι, βεβαίως, με παρωδίες open-gov...) με ό, τι καλύτερο υπήρχε στον χώρο της Δημόσιας Διοίκησης και της εφαρμοσμένης οικονομικής πολιτικής, οργάνωσε την άσκηση της εξουσίας με ανθρώπους που δεν ήταν απαραίτητα επαγγελματίες της πολιτικής, αρκετοί εκ των οποίων στη συνέχεια έμειναν στην Iστορία του τόπου όχι μόνον ως δημόσιοι λειτουργοί υψηλού ήθους και ικανοτήτων, αλλά και ως διανοούμενοι, σκαπανείς της νεότερης Ελλάδας.
Oταν έχεις πόλεμο, δεν στηρίζεσαι σε κυλιόμενα επιτελεία αγχωμένων για τη θέση τους στην «επόμενη μέρα» – ποια, άραγε, επόμενη;..
Αναθέτεις καθήκοντα σε ομάδες δοκιμασμένων στελεχών που έχουν την ανιδιοτέλεια, τον πατριωτισμό και τις ικανότητες να κερδίσουν τον πόλεμο. Η Ελλάδα είναι σε πόλεμο. Ο εχθρός δεν είναι οι κακοί ξένοι, είναι εσωτερικός: το πλέγμα των κοινωνικών, επιχειρηματικών, πολιτικών και εκδοτικών συμφερόντων, που έμαθαν να πλουτίζουν σε συνθήκες διαφθοράς και σήμερα αντιμάχονται λυσσωδώς τις μεταρρυθμίσεις.
Συμβασιούχοι που είχαν «μπάρμπα στην Κορώνη» και λήγουν οι συμβάσεις τους θα κάνουν καταλήψεις για να εμποδίσουν τους ανέργους να βρουν μια θέση στον ήλιο. Σωματεία μονίμων υπαλλήλων θα διεκδικούν να απολυθούν οι συμβασιούχοι για να μη μοιραστεί το κόστος της κρίσης. Οι μπαταχτσήδες θα επιστρατεύουν πολιτευτές για να διεκδικήσουν το «δικαίωμα στο πλιάτσικο» των χρημάτων των καταθετών – στο όνομα της ανάπτυξης. Και μέσα στο σμήνος των αδιεξόδων, συμμορίες του εγκλήματος θα διεισδύουν στις Κερατέες, θα αλωνίζουν παντού, θα αναπαύονται για λίγο στις φυλακές απ’ όπου θα διευθύνουν το έγκλημα, θα τρομοκρατούν τη Δικαιοσύνη.
Η κατάσταση γίνεται ζοφερή. Η Iστορία διδάσκει ότι, όταν ουδείς φοβάται το δημοκρατικό κράτος, έρχεται η ώρα που η κοινωνία ρέπει προς το αυταρχικό κράτος. Η Ελλάδα μπορεί να γλιστρήσει από το χείλος στον γκρεμό αργόσυρτα ή (δοθείσης αφορμής) με ξαφνικό θάνατο. Αντιπολίτευση και μοιρολογίστρες ποτίζουν την κοινωνία με το δηλητήριο της απελπισίας, για να αποτρέψουν τη μεταρρύθμιση. Λοιπόν, η κεντρική πρωτοβουλία, εκ των πραγμάτων σήμερα, ανήκει στον κ. Γ. Παπανδρέου. Μια ολιγομελής «κυβέρνηση των αρίστων», απαλλαγμένη από τις συγχύσεις των συντονιστών, που θα πει όλη την αλήθεια και θα αναλάβει να εφαρμόσει ένα σαφές, στιβαρό 2ετές πρόγραμμα στηριγμένο στο Μνημόνιο, θα ήταν μια σημαντική πρώτη απόφαση. Δεν χωρούν αυταπάτες. Μόνο απροσδόκητα μεγάλου βεληνεκούς πρωτοβουλίες, που κυριολεκτικά θα ξαφνιάσουν θετικά την κοινωνία, είναι ικανές να προκαλέσουν τη δικτύωση των διάσπαρτων δυνάμεων της μεταρρύθμισης και να οδηγήσουν σε μια αναδιάταξη των πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων που θα επιτρέψει στην Ελλάδα να κερδίσει τον πόλεμο.
Τετάρτη 30 Μαρτίου 2011
Η ελληνικότητα των Ελλήνων
του Αλέκου Λασκαράτου 30/03/2011
Στα τέλη του 18ου, αρχές του 19ου αιώνα λαοί που βρίσκονταν κάτω από τη κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους μέσα από σειρά βίαιων επαναστάσεων. Πιο γνωστή και πιο ένδοξη αλλά και πιο αιματηρή απ΄ όλες η Ελληνική Επανάσταση. Οι επαναστάσεις αυτές οδήγησαν στη δημιουργία νέων εθνικών κρατών στην περιφέρεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία άρχισε μετά από πέντε περίπου αιώνες απόλυτης κυριαρχίας στα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Αραβία, να καταρρέει.
Η Ελλάδα, το πρώτο από τα νεοσύστατα αυτά εθνικά κράτη, έπρεπε μετά από πέντε αιώνες να (αυτο) προσδιοριστεί γεωγραφικά και εθνικά. Πρώτος γεωγραφικός χώρος η Πελοπόννησος. Ποιοί όμως θα ονοματίζονταν έλληνες και με πoιό κριτήριο; Μετά από τόσους αιώνες ήταν φυσικό να συνυπάρχουν στον ίδιο γεωγραφικό χώρο διαφορετικές εθνότητες και θρησκείες.
Έτσι ο νομοθέτης, πολύ σωστά κατά την άποψή μου, δίνει στο σύνταγμα που ακολούθησε την πρώτη εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, έναν χριστιανογενή ορισμό του Έλληνα: «Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της επικράτειας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν εισίν Έλληνες». Και λέω ότι έπραξε σωστά, γιατί δεν υπήρχε άλλος σαφής και απλός τρόπος προσδιορισμού της έννοιας Έλληνας. Η καταγωγή και η καθαρότητα προέλευσης, αδύνατο να τεκμηριωθεί. Η θρησκεία όμως ήταν όντως το πιο βασικό στοιχείο που ένωσε τους επαναστάτες κατά της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Μη ξεχνάμε την τεράστια συμβολή που είχαν στην επανάσταση οι Αρβανίτες όπως ο Μιαούλης, η Μπουμπουλίνα, ο Οδ. Ανδρούτσος, ο Κουντουριώτης, και άλλοι, αρκετοί από τους οποίους δεν μιλούσαν ελληνικά αλλά αρβανίτικα. Μη ξεχνάμε, επίσης, ότι οι Σουλιώτισσες ήσαν αρβανίτισες και όχι ελληνίδες. Η ελληνική επανάσταση ήταν ένα μείγμα εθνικής επανάστασης και θρησκευτικής εξέγερσης απέναντι στον «άπιστο» κατακτητή.
Στη συνέχεια τα παραπάνω ξεχάστηκαν και στήθηκε, από τα πάνω, ο μύθος της αδιάλειπτης ιστορικής συνέχειας και «καθαρότητας» του ελληνικού έθνους και της διαδρομής του μέσα στους αιώνες με την ιδεοληψία των «αρχαίων ημών προγόνων». Στόχος να λειτουργήσει ο μύθος αυτός σαν συγκολλητική ουσία σε έναν αρκετά ετερόκλητο κοινωνικό ιστό και ταυτόχρονα να του δοθεί μία «ευγενής» καταγωγή που και πάλι θα λειτουργήσει συγκολλητικά και θα δώσει ένα αίσθημα υπερηφάνειας. Η περίπτωση της Ελλάδας δεν είναι μοναδική. Οι σημερινοί Αιγύπτιοι θεωρούν τους εαυτούς τους απογόνους των αρχαίων Αιγυπτίων ξεχνώντας το γεγονός της αραβικής εισβολής και κατάκτησης, τον έβδομο αιώνα, της βόρειας Αφρικής καθώς και ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι δεν είχαν στάλα αίμα αραβικό. Το ίδιο και οι Εβραίοι οι οποίοι μετά από δύο χιλιάδες χρόνια διασποράς σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου θεωρούν τους εαυτούς τους απ΄ευθείας απόγονους των αρχαίων εβραίων. Στην περίπτωση όμως των Ελλήνων και των Εβραίων, υπάρχει ένα πολύ βασικό στοιχείο και αυτό δεν είναι άλλο από τη γλώσσα και τη γραφή. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις η διατήρηση μέσα στους αιώνες του ίδιου αλφάβητου, και τις ίδιας γλώσσας, έστω με τις αναπόφευκτες μεταβολές που επιβάλει ο χρόνος, είναι μια αδιαμφησβήτητη απόδειξη ότι «κάτι» υπάρχει.
Είναι λοιπόν η θεωρία των «αρχαίων ημών προγόνων» ένας αστήριχτος μύθος; Κατά την άποψή μου ναι. Σε ότι αφορά στη γενετική ταυτότητα και το DNA σίγουρα είναι μύθος. Αρβανίτες, Σλάβοι, Τούρκοι που εξελληνίστηκαν, Φράγκοι, Ενετοί κλπ., άφησαν, στο διάβα των αιώνων, το αποτύπωμά τους. Σε ότι αφορά στη γλώσσα και την πολιτισμική κληρονομιά και πάλι πιστεύω ότι αυτά δεν μας οδηγούν στην ελληνική αρχαιότητα αλλά αλλού. Η ελληνική γλώσσα διατηρήθηκε στον ελλαδικό χώρο, κατά τη γνώμη μου, χάρη σε δύο ιστορικές πραγματικότητες: Στην αυτοκρατορεία του Μεγαλέξαντρου και των επιγόνων του και στη συνέχεια χάρη στη Βυζαντινή αυτοκρατορία στην οποία τα ελληνικά ήταν η επίσημη γλώσσα. Χωρίς αυτές τις δύο αυτοκρατορίες, ιδίως τη Βυζαντινή που κράτησε και περισσότερο, είναι πιθανό η ελληνική γλώσσα να μην είχε αντέξει τα πεντακόσια χρόνια της τουρκοκρατίας.
Έτσι, πολιτισμικά, η συγγένεια των Ελλήνων της εποχής της επανάστασης παραπέμπει πολύ περισσότερο στο Βυζάντιο παρά στην ελληνική αρχαιότητα. Μη ξεχνάμε ότι ο χριστιανισμός πολέμησε άγρια, ως ειδωλολατρικό, κάθε τι το αρχαιοελληνικό, σβήνοντας από τη συλλογική μνήμη, την αρχαία φιλοσοφία, τους αρχαίους συγγραφείς και ότι άλλο λαμπρό είχε παράξει η ελληνική αρχαιότητα. Η επιστροφή στη μελέτη των αρχαίων ήρθε από τα δυτικά, από τους άραβες, οι οποίοι πρώτοι ανακάλυψαν και μελέτησαν την αρχαία φιλοσοφία, ειδικά τον Αριστοτέλη, και μέσω της Ισπανίας, την οποία είχαν κατακτήσει, πέρασε, τον 11ο αιώνα, το ρεύμα αυτό στη δυτική Ευρώπη.
Αν τα παραπάνω είναι σωστά, τότε ο όρος «οι αρχαίοι ημών πρόγονοι» είναι λανθασμένος. Ίσως ο όρος «οι βυζαντινοί ημών πρόγονοι» να είναι σωστότερος, αν και δεν θέλω στο σημείο αυτό να ανοίξω ένα νέο κεφάλαιο που χωράει πολύ συζήτηση.
Μπορεί λοιπόν, όπως εγώ τουλάχιστον πιστεύω, να μην είμαστε «απόγονοι» των αρχαίων Ελλήνων, όμως σε τελική ανάλυση δεν είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Έχουμε την ευλογία να ζούμε στον γεωγραφικό χώρο όπου άνθισε αυτός ο -και πάλι κατά τη γνώμη μου- σπουδαιότερος πολιτισμός όλων των εποχών. Ο πολιτισμός αυτός του ανθρώπου για τον άνθρωπο, που παρήγαγε φιλόσοφους όπως ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας και οι Προσωκρατικοί, θεατρικούς συγγραφείς όπως ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, ο Αισχύλος και ο Αριστοφάνης. Μαθηματικούς όπως ο Ευκλείδης και ο Πυθαγόρας. Αρχιτέκτονες όπως ο Καλλικράτης και γλύπτες όπως ο Φειδίας. Ναούς και χώρους λατρείας όπως ο Παρθενώνας και οι Δελφοί και θέατρα όπως εκείνο της Επιδαύρου. Ένας πολιτισμός του οποίου τα μνημεία, σε αντίθεση με εκείνα των άλλων μεγάλων πολιτισμών της αρχαιότητας, Αιγύπτιοι, Πέρσες, Ασσύριοι που είναι γιγαντιαία, για να υπενθυμίζουν τη μικρότητα του πολίτη μπροστά στον εκάστοτε θεο-αυτοκράτορα, εδώ είναι σε κλίμακα ανθρώπου, για να τον εξυψώσουν και όχι για να τον μηδενίσουν.
Αυτήν την σπουδαία, αυτήν την μοναδική ευλογία, είτε είναι κληρονομιά μας είτε όχι, θα έπρεπε εμείς οι σημερινοί έλληνες να τη σεβόμαστε, να την αγαπάμε, να την τιμούμε και να τη γνωρίσουμε για να γίνουμε αληθινοί της κληρονόμοι. Και να μην περιορίζουμε τη σχέση μας με τον πολιτισμό αυτόν στο γνωστό και κομπλεξικό «όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες, εσείς ακόμα τρεφόσασταν με ρίζες».
Στα τέλη του 18ου, αρχές του 19ου αιώνα λαοί που βρίσκονταν κάτω από τη κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους μέσα από σειρά βίαιων επαναστάσεων. Πιο γνωστή και πιο ένδοξη αλλά και πιο αιματηρή απ΄ όλες η Ελληνική Επανάσταση. Οι επαναστάσεις αυτές οδήγησαν στη δημιουργία νέων εθνικών κρατών στην περιφέρεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία άρχισε μετά από πέντε περίπου αιώνες απόλυτης κυριαρχίας στα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Αραβία, να καταρρέει.
Η Ελλάδα, το πρώτο από τα νεοσύστατα αυτά εθνικά κράτη, έπρεπε μετά από πέντε αιώνες να (αυτο) προσδιοριστεί γεωγραφικά και εθνικά. Πρώτος γεωγραφικός χώρος η Πελοπόννησος. Ποιοί όμως θα ονοματίζονταν έλληνες και με πoιό κριτήριο; Μετά από τόσους αιώνες ήταν φυσικό να συνυπάρχουν στον ίδιο γεωγραφικό χώρο διαφορετικές εθνότητες και θρησκείες.
Έτσι ο νομοθέτης, πολύ σωστά κατά την άποψή μου, δίνει στο σύνταγμα που ακολούθησε την πρώτη εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, έναν χριστιανογενή ορισμό του Έλληνα: «Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της επικράτειας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν εισίν Έλληνες». Και λέω ότι έπραξε σωστά, γιατί δεν υπήρχε άλλος σαφής και απλός τρόπος προσδιορισμού της έννοιας Έλληνας. Η καταγωγή και η καθαρότητα προέλευσης, αδύνατο να τεκμηριωθεί. Η θρησκεία όμως ήταν όντως το πιο βασικό στοιχείο που ένωσε τους επαναστάτες κατά της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Μη ξεχνάμε την τεράστια συμβολή που είχαν στην επανάσταση οι Αρβανίτες όπως ο Μιαούλης, η Μπουμπουλίνα, ο Οδ. Ανδρούτσος, ο Κουντουριώτης, και άλλοι, αρκετοί από τους οποίους δεν μιλούσαν ελληνικά αλλά αρβανίτικα. Μη ξεχνάμε, επίσης, ότι οι Σουλιώτισσες ήσαν αρβανίτισες και όχι ελληνίδες. Η ελληνική επανάσταση ήταν ένα μείγμα εθνικής επανάστασης και θρησκευτικής εξέγερσης απέναντι στον «άπιστο» κατακτητή.
Στη συνέχεια τα παραπάνω ξεχάστηκαν και στήθηκε, από τα πάνω, ο μύθος της αδιάλειπτης ιστορικής συνέχειας και «καθαρότητας» του ελληνικού έθνους και της διαδρομής του μέσα στους αιώνες με την ιδεοληψία των «αρχαίων ημών προγόνων». Στόχος να λειτουργήσει ο μύθος αυτός σαν συγκολλητική ουσία σε έναν αρκετά ετερόκλητο κοινωνικό ιστό και ταυτόχρονα να του δοθεί μία «ευγενής» καταγωγή που και πάλι θα λειτουργήσει συγκολλητικά και θα δώσει ένα αίσθημα υπερηφάνειας. Η περίπτωση της Ελλάδας δεν είναι μοναδική. Οι σημερινοί Αιγύπτιοι θεωρούν τους εαυτούς τους απογόνους των αρχαίων Αιγυπτίων ξεχνώντας το γεγονός της αραβικής εισβολής και κατάκτησης, τον έβδομο αιώνα, της βόρειας Αφρικής καθώς και ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι δεν είχαν στάλα αίμα αραβικό. Το ίδιο και οι Εβραίοι οι οποίοι μετά από δύο χιλιάδες χρόνια διασποράς σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου θεωρούν τους εαυτούς τους απ΄ευθείας απόγονους των αρχαίων εβραίων. Στην περίπτωση όμως των Ελλήνων και των Εβραίων, υπάρχει ένα πολύ βασικό στοιχείο και αυτό δεν είναι άλλο από τη γλώσσα και τη γραφή. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις η διατήρηση μέσα στους αιώνες του ίδιου αλφάβητου, και τις ίδιας γλώσσας, έστω με τις αναπόφευκτες μεταβολές που επιβάλει ο χρόνος, είναι μια αδιαμφησβήτητη απόδειξη ότι «κάτι» υπάρχει.
Είναι λοιπόν η θεωρία των «αρχαίων ημών προγόνων» ένας αστήριχτος μύθος; Κατά την άποψή μου ναι. Σε ότι αφορά στη γενετική ταυτότητα και το DNA σίγουρα είναι μύθος. Αρβανίτες, Σλάβοι, Τούρκοι που εξελληνίστηκαν, Φράγκοι, Ενετοί κλπ., άφησαν, στο διάβα των αιώνων, το αποτύπωμά τους. Σε ότι αφορά στη γλώσσα και την πολιτισμική κληρονομιά και πάλι πιστεύω ότι αυτά δεν μας οδηγούν στην ελληνική αρχαιότητα αλλά αλλού. Η ελληνική γλώσσα διατηρήθηκε στον ελλαδικό χώρο, κατά τη γνώμη μου, χάρη σε δύο ιστορικές πραγματικότητες: Στην αυτοκρατορεία του Μεγαλέξαντρου και των επιγόνων του και στη συνέχεια χάρη στη Βυζαντινή αυτοκρατορία στην οποία τα ελληνικά ήταν η επίσημη γλώσσα. Χωρίς αυτές τις δύο αυτοκρατορίες, ιδίως τη Βυζαντινή που κράτησε και περισσότερο, είναι πιθανό η ελληνική γλώσσα να μην είχε αντέξει τα πεντακόσια χρόνια της τουρκοκρατίας.
Έτσι, πολιτισμικά, η συγγένεια των Ελλήνων της εποχής της επανάστασης παραπέμπει πολύ περισσότερο στο Βυζάντιο παρά στην ελληνική αρχαιότητα. Μη ξεχνάμε ότι ο χριστιανισμός πολέμησε άγρια, ως ειδωλολατρικό, κάθε τι το αρχαιοελληνικό, σβήνοντας από τη συλλογική μνήμη, την αρχαία φιλοσοφία, τους αρχαίους συγγραφείς και ότι άλλο λαμπρό είχε παράξει η ελληνική αρχαιότητα. Η επιστροφή στη μελέτη των αρχαίων ήρθε από τα δυτικά, από τους άραβες, οι οποίοι πρώτοι ανακάλυψαν και μελέτησαν την αρχαία φιλοσοφία, ειδικά τον Αριστοτέλη, και μέσω της Ισπανίας, την οποία είχαν κατακτήσει, πέρασε, τον 11ο αιώνα, το ρεύμα αυτό στη δυτική Ευρώπη.
Αν τα παραπάνω είναι σωστά, τότε ο όρος «οι αρχαίοι ημών πρόγονοι» είναι λανθασμένος. Ίσως ο όρος «οι βυζαντινοί ημών πρόγονοι» να είναι σωστότερος, αν και δεν θέλω στο σημείο αυτό να ανοίξω ένα νέο κεφάλαιο που χωράει πολύ συζήτηση.
Μπορεί λοιπόν, όπως εγώ τουλάχιστον πιστεύω, να μην είμαστε «απόγονοι» των αρχαίων Ελλήνων, όμως σε τελική ανάλυση δεν είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Έχουμε την ευλογία να ζούμε στον γεωγραφικό χώρο όπου άνθισε αυτός ο -και πάλι κατά τη γνώμη μου- σπουδαιότερος πολιτισμός όλων των εποχών. Ο πολιτισμός αυτός του ανθρώπου για τον άνθρωπο, που παρήγαγε φιλόσοφους όπως ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας και οι Προσωκρατικοί, θεατρικούς συγγραφείς όπως ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, ο Αισχύλος και ο Αριστοφάνης. Μαθηματικούς όπως ο Ευκλείδης και ο Πυθαγόρας. Αρχιτέκτονες όπως ο Καλλικράτης και γλύπτες όπως ο Φειδίας. Ναούς και χώρους λατρείας όπως ο Παρθενώνας και οι Δελφοί και θέατρα όπως εκείνο της Επιδαύρου. Ένας πολιτισμός του οποίου τα μνημεία, σε αντίθεση με εκείνα των άλλων μεγάλων πολιτισμών της αρχαιότητας, Αιγύπτιοι, Πέρσες, Ασσύριοι που είναι γιγαντιαία, για να υπενθυμίζουν τη μικρότητα του πολίτη μπροστά στον εκάστοτε θεο-αυτοκράτορα, εδώ είναι σε κλίμακα ανθρώπου, για να τον εξυψώσουν και όχι για να τον μηδενίσουν.
Αυτήν την σπουδαία, αυτήν την μοναδική ευλογία, είτε είναι κληρονομιά μας είτε όχι, θα έπρεπε εμείς οι σημερινοί έλληνες να τη σεβόμαστε, να την αγαπάμε, να την τιμούμε και να τη γνωρίσουμε για να γίνουμε αληθινοί της κληρονόμοι. Και να μην περιορίζουμε τη σχέση μας με τον πολιτισμό αυτόν στο γνωστό και κομπλεξικό «όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες, εσείς ακόμα τρεφόσασταν με ρίζες».
Θέλω να ξυπνήσω, να θυμηθώ, να πιστέψω.
Χάρις Αλεξίου
Πρώτα σε κόβουν από την δουλειά, ύστερα σε ρίχνουν σε ένα καναπέ, σου δίνουν ένα τηλεκοντρόλ και σε πλακώνουν σε ένα ατέλειωτο τίποτα.
Ναι, η χώρα μου είναι σε κρίση, το λένε και οι Θεοί του κράτους οι καημένοι, και αυτό φαίνεται πρώτα όχι από τα άδεια πορτοφόλια αλλά από τους λόγους που αδειάζουν τα πορτοφόλια για αγαθά που δεν είναι Αγαθά.
Πώς θα σε στείλουν αλλού από το «Εδώ» που «δεν λέει»;
Πώς θα σε πάρουν από το «Τώρα» που μυρίζει;
Αυτοί ξέρουν τι είναι καλό για μένα και τα έχουν κανονίσει όλα.
Λέω «για να δω τι παίζει στον κόσμο»; Ανοίγω την τηλεόραση και βλέπω τον αχταρμά.
Φωτιές, καταστροφή, πείνα, απελπισία, θάνατος, κάμερες παντού, έγκλημα, έγκλημα, έγκλημα, Βουλή με ατάκες, Παρλιάρος με μους λεμονιού, Στρος-Καν με σκατά, τραπεζοδάνεια-μούφας, Τυχαίο; Δεν νομίζω. Το νέο κινητό που δίνει πίσω χρήμα, γιαούρτι για κάθε είδους έντερο, έναν με μπλε καπέλο (που έχει χρυσό σκούφο) να βρίζει κάποιον πως είναι ανεπρόκοπος γι’ αυτό δεν πάει καλά το μαγαζί, μία όμορφη να σκάει στο κλάμα (μάλλον από την χαρά της γιατί της πέτυχε το «Πακέτο») και διάφορους «τίποτες» από κανάλια που δεν τα βλέπει κανείς, να τους κάνουν διάσημους άλλοι διάσημοι «κάτιδες».
Όλα, για μια ψυχαγωγία που δεν σου αφήνει τίποτα, που δεν σε πάει πουθενά, που όταν κλείνεις και πας για ύπνο είσαι πιο χάλια από πριν.
Κι εκεί που πετυχαίνεις κάτι για σένα , ώπα σε κόβει πάλι ένας ηλίθιος φουσκωτός που στρώνει κοιλιακούς, κι αν τηλεφωνήσεις «Τώρα» θα γίνεις κι εσύ ηλίθιος.
Η τηλεόραση χάλασε, λεω. Πρέπει να πάρω άλλη. Μια 3D. (δεν είμαι καλά). Χρειάζομαι ό,τι μου προτείνει το τελεμαρκετινγκ.
Είναι ανάγκη να έχω μαλλιά Μενεγάκη …δεν υπάρχει!
Είναι ανάγκη για πολύ ψηλά τακούνια …μιλάμε, δεν υπάρχει!
Είναι ανάγκη να ξέρω να φτιάχνω μους λεμονιού …δεν έχει!
Είναι ανάγκη να ξέρω ποιος επώνυμος χορεύει καλύτερα tango …τέλειο;
Είναι ανάγκη να ξέρω πόσους κόμπους έχει ένα καλό χαλί …καλό;
Να μάθω τι πρέπει να κάνει ένα μοντέλο για να γίνει next top …δεν λεει!
Λεω κι άλλα Να…να, να, να…
και μετά…
Θέλω να πάω στο θέατρο – Υπάρχει
Θέλω να ακούσω μουσική που δεν παίζει η τηλεόραση – Υπάρχει
Θέλω ραδιόφωνο που δεν παίζει από λίστα - Υπάρχει
Θέλω να γνωρίσω τους νέους ποιητές – Υπάρχουν
Θέλω να δω 25ρηδες να λένε τις ειδήσεις – Υπάρχουν
Θέλω να ξυπνήσω!
Θέλω να θυμηθώ!
Θέλω να πιστέψω κάποιον απ’ αυτούς που δεν χαμογελούν ποτέ! Γίνεται;
Κάποιον από αυτούς που γελάνε με το παραμικρό. Γίνεται;
Θέλω να Ξυπνήσω…
Ο κόσμος δεν είναι αυτός…
Αυτό είναι η φόρμα του κέικ της Εξουσίας, το Κράτος, το Αλλού και το Κάπου, δεν είναι η αλήθεια…
Δεν νυστάζω πάλι, παρ’ όλη την κούραση…
Μου ζητήσατε να γράψω κάτι, δεν ξέρω γιατί μου βγήκε αυτό…
Λέτε να φταίει και λίγο το μπέρδεμα μου για το Zeitgeist;
Άργησα λίγο, αλλά το έζησα κι αυτό!
Αυτά για σήμερα…
Πρώτα σε κόβουν από την δουλειά, ύστερα σε ρίχνουν σε ένα καναπέ, σου δίνουν ένα τηλεκοντρόλ και σε πλακώνουν σε ένα ατέλειωτο τίποτα.
Ναι, η χώρα μου είναι σε κρίση, το λένε και οι Θεοί του κράτους οι καημένοι, και αυτό φαίνεται πρώτα όχι από τα άδεια πορτοφόλια αλλά από τους λόγους που αδειάζουν τα πορτοφόλια για αγαθά που δεν είναι Αγαθά.
Πώς θα σε στείλουν αλλού από το «Εδώ» που «δεν λέει»;
Πώς θα σε πάρουν από το «Τώρα» που μυρίζει;
Αυτοί ξέρουν τι είναι καλό για μένα και τα έχουν κανονίσει όλα.
Λέω «για να δω τι παίζει στον κόσμο»; Ανοίγω την τηλεόραση και βλέπω τον αχταρμά.
Φωτιές, καταστροφή, πείνα, απελπισία, θάνατος, κάμερες παντού, έγκλημα, έγκλημα, έγκλημα, Βουλή με ατάκες, Παρλιάρος με μους λεμονιού, Στρος-Καν με σκατά, τραπεζοδάνεια-μούφας, Τυχαίο; Δεν νομίζω. Το νέο κινητό που δίνει πίσω χρήμα, γιαούρτι για κάθε είδους έντερο, έναν με μπλε καπέλο (που έχει χρυσό σκούφο) να βρίζει κάποιον πως είναι ανεπρόκοπος γι’ αυτό δεν πάει καλά το μαγαζί, μία όμορφη να σκάει στο κλάμα (μάλλον από την χαρά της γιατί της πέτυχε το «Πακέτο») και διάφορους «τίποτες» από κανάλια που δεν τα βλέπει κανείς, να τους κάνουν διάσημους άλλοι διάσημοι «κάτιδες».
Όλα, για μια ψυχαγωγία που δεν σου αφήνει τίποτα, που δεν σε πάει πουθενά, που όταν κλείνεις και πας για ύπνο είσαι πιο χάλια από πριν.
Κι εκεί που πετυχαίνεις κάτι για σένα , ώπα σε κόβει πάλι ένας ηλίθιος φουσκωτός που στρώνει κοιλιακούς, κι αν τηλεφωνήσεις «Τώρα» θα γίνεις κι εσύ ηλίθιος.
Η τηλεόραση χάλασε, λεω. Πρέπει να πάρω άλλη. Μια 3D. (δεν είμαι καλά). Χρειάζομαι ό,τι μου προτείνει το τελεμαρκετινγκ.
Είναι ανάγκη να έχω μαλλιά Μενεγάκη …δεν υπάρχει!
Είναι ανάγκη για πολύ ψηλά τακούνια …μιλάμε, δεν υπάρχει!
Είναι ανάγκη να ξέρω να φτιάχνω μους λεμονιού …δεν έχει!
Είναι ανάγκη να ξέρω ποιος επώνυμος χορεύει καλύτερα tango …τέλειο;
Είναι ανάγκη να ξέρω πόσους κόμπους έχει ένα καλό χαλί …καλό;
Να μάθω τι πρέπει να κάνει ένα μοντέλο για να γίνει next top …δεν λεει!
Λεω κι άλλα Να…να, να, να…
και μετά…
Θέλω να πάω στο θέατρο – Υπάρχει
Θέλω να ακούσω μουσική που δεν παίζει η τηλεόραση – Υπάρχει
Θέλω ραδιόφωνο που δεν παίζει από λίστα - Υπάρχει
Θέλω να γνωρίσω τους νέους ποιητές – Υπάρχουν
Θέλω να δω 25ρηδες να λένε τις ειδήσεις – Υπάρχουν
Θέλω να ξυπνήσω!
Θέλω να θυμηθώ!
Θέλω να πιστέψω κάποιον απ’ αυτούς που δεν χαμογελούν ποτέ! Γίνεται;
Κάποιον από αυτούς που γελάνε με το παραμικρό. Γίνεται;
Θέλω να Ξυπνήσω…
Ο κόσμος δεν είναι αυτός…
Αυτό είναι η φόρμα του κέικ της Εξουσίας, το Κράτος, το Αλλού και το Κάπου, δεν είναι η αλήθεια…
Δεν νυστάζω πάλι, παρ’ όλη την κούραση…
Μου ζητήσατε να γράψω κάτι, δεν ξέρω γιατί μου βγήκε αυτό…
Λέτε να φταίει και λίγο το μπέρδεμα μου για το Zeitgeist;
Άργησα λίγο, αλλά το έζησα κι αυτό!
Αυτά για σήμερα…
Δευτέρα 28 Μαρτίου 2011
Φεύγεις;
του Σταύρου Θεοδωράκη
Είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες. Επιστήμονας, σπουδαίος. Κάποια στιγμή μάλιστα πέρασε από την πολιτική, δεν τους άντεξε βέβαια και τα παράτησε. Σάββατο βράδυ τα βήματα μας διασταυρώθηκαν. Ανταλλάξαμε αυτά τα στενοχωρημένα λόγια που ανταλλάσουν όλο και πιο συχνά οι Έλληνες. Μετά τον ρώτησα για τον γιo. Πίστεψα ότι η ερώτηση μου θα τον χαροποιήσει. Θα αφήναμε για λίγο στην άκρη τα γκρίζα σενάρια και θα συζητούσαμε για τις νέες προοπτικές που ανοίχτηκαν ξαφνικά στη οικογένεια του.
Ο γιός του, επιστήμονας και αυτός, έφυγε πριν μερικές εβδομάδες για την Αυστραλία. Να συνεχίσει εκεί την καριέρα του. Είχε βαρεθεί να στριμώχνεται στις λίστες της αναξιοκρατίας. Και εκεί που περίμενα να μου πει «ναι, ξέφυγε, περνάει καλά», άρχισε να μου λέει πόσο αποκαρδιωτική είναι για τη χώρα η επιλογή της φυγής. «Και ποιοι θα μείνουν πίσω;» με ρώτησε χωρίς να περιμένει απάντηση. «Οι συνταξιούχοι, τα λαμόγια και οι ανήμποροι»; Θέλω να προσπαθήσετε να τον καταλάβετε. Δεν εννοούσε ότι ο γιός του ήταν ο μόνος ικανός στην επιστήμη του. Ούτε διαφωνούσε τελικά με την επιλογή του να φύγει. Είχε όμως την πίκρα του ανθρώπου που συνειδητοποιεί, ότι κάθε μέρα άλλος ένας νέος άνθρωπος σκέφτεται τη φυγή ως τη μόνη διέξοδο. Άρχισε να μου αριθμεί συγκεκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων που έφυγαν και άλλων που συζητούν να φύγουν. Ο ένας δέχτηκε μια έδρα στην Αγγλία, ο άλλος στήνει επιχείρηση στο Βερολίνο, ο τρίτος πέρασε απέναντι στη Τουρκία, στην Πόλη.
«Και ποιοι θα μείνουν», ξαναρώτησε. «Εκτός αν βρεθούν τίποτε Αλβανάκια που αγάπησαν τη χώρα και μας σώσουν». Θέλω ξανά, να μην αντιδράσετε. Δεν το είπε ούτε υποτιμητικά, ούτε για να με τρομοκρατήσει. Άλλωστε ήξερε την άποψη μου για τους Αλβανούς. Τα είχαμε παλιότερα συζητήσει. Πόσο συνέβαλαν στην ανάπτυξη της οικονομίας, πόσα χωριά ανέστησαν, πόσα νησιά ξανάχτισαν, πόσες σημαίες σήκωσαν επειδή αρίστευσαν. Το είπε λοιπόν σαν ένα υπαρκτό ενδεχόμενο. Και πυροδότησε σκέψεις που όλοι θα έπρεπε να είχαμε κάνει. Ποιοι θα έρθουν στα πράγματα όταν η σημερινή ηγετική τάξη αποχωρήσει ή την αποχωρήσουν; Ποιοι πολιτικοί; Ποιοι επιχειρηματίες; Ποιοι άνθρωποι του πνεύματος, θα τους διαδεχθούν; Έτσι μελαγχολικά τελείωσε η κουβέντα μας. Και έτσι μελαγχολικά θα στέκομαι από εδώ και στο εξής μπροστά σε κάθε αναγγελία αποχώρησης.
Είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες. Επιστήμονας, σπουδαίος. Κάποια στιγμή μάλιστα πέρασε από την πολιτική, δεν τους άντεξε βέβαια και τα παράτησε. Σάββατο βράδυ τα βήματα μας διασταυρώθηκαν. Ανταλλάξαμε αυτά τα στενοχωρημένα λόγια που ανταλλάσουν όλο και πιο συχνά οι Έλληνες. Μετά τον ρώτησα για τον γιo. Πίστεψα ότι η ερώτηση μου θα τον χαροποιήσει. Θα αφήναμε για λίγο στην άκρη τα γκρίζα σενάρια και θα συζητούσαμε για τις νέες προοπτικές που ανοίχτηκαν ξαφνικά στη οικογένεια του.
Ο γιός του, επιστήμονας και αυτός, έφυγε πριν μερικές εβδομάδες για την Αυστραλία. Να συνεχίσει εκεί την καριέρα του. Είχε βαρεθεί να στριμώχνεται στις λίστες της αναξιοκρατίας. Και εκεί που περίμενα να μου πει «ναι, ξέφυγε, περνάει καλά», άρχισε να μου λέει πόσο αποκαρδιωτική είναι για τη χώρα η επιλογή της φυγής. «Και ποιοι θα μείνουν πίσω;» με ρώτησε χωρίς να περιμένει απάντηση. «Οι συνταξιούχοι, τα λαμόγια και οι ανήμποροι»; Θέλω να προσπαθήσετε να τον καταλάβετε. Δεν εννοούσε ότι ο γιός του ήταν ο μόνος ικανός στην επιστήμη του. Ούτε διαφωνούσε τελικά με την επιλογή του να φύγει. Είχε όμως την πίκρα του ανθρώπου που συνειδητοποιεί, ότι κάθε μέρα άλλος ένας νέος άνθρωπος σκέφτεται τη φυγή ως τη μόνη διέξοδο. Άρχισε να μου αριθμεί συγκεκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων που έφυγαν και άλλων που συζητούν να φύγουν. Ο ένας δέχτηκε μια έδρα στην Αγγλία, ο άλλος στήνει επιχείρηση στο Βερολίνο, ο τρίτος πέρασε απέναντι στη Τουρκία, στην Πόλη.
«Και ποιοι θα μείνουν», ξαναρώτησε. «Εκτός αν βρεθούν τίποτε Αλβανάκια που αγάπησαν τη χώρα και μας σώσουν». Θέλω ξανά, να μην αντιδράσετε. Δεν το είπε ούτε υποτιμητικά, ούτε για να με τρομοκρατήσει. Άλλωστε ήξερε την άποψη μου για τους Αλβανούς. Τα είχαμε παλιότερα συζητήσει. Πόσο συνέβαλαν στην ανάπτυξη της οικονομίας, πόσα χωριά ανέστησαν, πόσα νησιά ξανάχτισαν, πόσες σημαίες σήκωσαν επειδή αρίστευσαν. Το είπε λοιπόν σαν ένα υπαρκτό ενδεχόμενο. Και πυροδότησε σκέψεις που όλοι θα έπρεπε να είχαμε κάνει. Ποιοι θα έρθουν στα πράγματα όταν η σημερινή ηγετική τάξη αποχωρήσει ή την αποχωρήσουν; Ποιοι πολιτικοί; Ποιοι επιχειρηματίες; Ποιοι άνθρωποι του πνεύματος, θα τους διαδεχθούν; Έτσι μελαγχολικά τελείωσε η κουβέντα μας. Και έτσι μελαγχολικά θα στέκομαι από εδώ και στο εξής μπροστά σε κάθε αναγγελία αποχώρησης.
Το φιάσκο, η πρόταση και οι ενστάσεις
του Γιάνη Βαρουφάκη 28/03/2011
Ημιτελή, μετέωρη, αμήχανη, μη πειστική. Αυτά ήταν τα επίθετα με τα οποία χαρακτήρισε ο διεθνής τύπος (π.χ. εδώ) την απόφαση της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ. Στην ουσία η Σύνοδος κατέληξε σε ένα απερίγραπτο φιάσκο. Για να είμαι δίκαιος, η συγκεκριμένη Σύνοδος δεν ήταν περισσότερο αποτυχημένη από τις προηγούμενες. Όμως, μην ξεχνάμε ότι επρόκειτο για την Σύνοδο που εδώ και μήνες προαναγγέλλεται διαφορετική από τις άλλες. Για την Σύνοδο που, αντίθετα με τις παλινωδίες της προηγούμενης χρονιάς, θα κατέληγε σε λύση-πακέτο για την Κρίση της ευρωζώνης.
Ερώτηση υποθετική: Αν ένας πανούργος δαίμονας έσπαγε το κεφάλι του για να σκεφτεί πως θα μπορούσε να βαθύνει και παράλληλα να μεγεθύνει την Κρίση της ευρωζώνης, τι θα σκεφτόταν; Κατ' αρχάς, θα ξεκινούσε με την σκέψη ότι η Κρίση αυτή εξελίσσεται σε τρία πεδία ταυτόχρονα: δημόσιο χρέος, τραπεζικό σύστημα, κατάρρευση παραγωγικών επενδύσεων. Εστιάζοντας στο δημόσιο χρέος, θα έβλεπε ότι αν και μεγάλο συνολικά, το βασικό πρόβλημα είναι ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του δημόσιου χρέους βαραίνει τις πιο αδύναμες πλάτες, δηλαδή τα πτωχευμένα (ή υπό πτώχευση) κράτη της περιφέρειας που τείνουν να έχουν και μεγάλο εμπορικό έλλειμμα. Κατόπιν, η ματιά του δαίμονα θα έπεφτε στις τράπεζες, ιδίως τις γερμανο-ολλανδικο-γαλλικές οι οποίες, από την μία στηρίζουν την ρευστότητα της βαριάς ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά από την άλλη βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης, γεμάτες με άχρηστους τίτλους ιδιωτικούς (βασικά τοξικούς) και δημόσιους (τα ομόλογα των πτωχευμένων κρατών).
Έχοντας συνειδητοποιήσει την δομή της Κρίσης, ο δαίμονας, εφόσον ήταν τόσο έξυπνος όσο και σατανικός, θα σκαρφιζόταν το εξής σχέδιο μεγέθυνσης και εμβάθυνσης της Κρίσης: "Να τι θα κάνω", θα σκεφτόταν. "Πρώτα, θα έβαζα τους φορολογούμενους των πλεονασματικών χωρών, που έχουν σχετικά μικρά ελλείμματα και χρέη, να δανείζονται (και να εγγυώνται δάνεια) τα οποία μετά θα τα έστελνα στα πτωχευμένα κράτη. Κατόπιν, θα έβαζα τα πτωχευμένα κράτη να κάνουν δύο πράγματα. Πρώτον, αντί να χρησιμοποιούν αυτά τα δάνεια για να κάνουν επενδύσεις ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα των οικονομιών τους (είτε μέσω φορολογικών απαλλαγών των επιχειρήσεων είτε μέσω δημοσίων επενδύσεων), θα τους επέβαλα να προβούν σε αύξηση των φόρων τους στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά την ώρα που ήδη μειώνουν τις επενδύσεις και τις αποταμιεύσεις τους αντίστοιχα. Δεύτερον, τα δάνεια που θα τους έστελνα, θα τους επέβαλα να τα δίνουν στις τράπεζες ως μερική αποπληρωμή προηγούμενων δανείων. Γνωρίζοντας ότι οι τράπεζες είναι μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, μπορώ να κοιμάμαι σίγουρος ότι ούτε ένα μικρό μέρος αυτών των χρημάτων τα οποία πήρα από τους γερμανούς και ολλανδούς φορολογούμενους, δεν θα μετατρέπονταν σε επενδυτικά δάνεια επιχειρήσεων από τις τράπεζες. Αντίθετα, οι τράπεζες θα λειτουργούσαν ως μαύρες τρύπες και όλη αυτή η οικονομική ενέργεια των φορολογούμενων των πλεονασματικών κρατών θα εξαφανιζόταν ως δια μαύρης μαγείας. Έτσι, στις ελλειμματικές χώρες η ύφεση θα επιταχυνόταν, τα δημόσια έσοδα θα κατέρρεαν, τα χρέη θα αυξάνονταν και, στο τέλος, οι πλεονασματικοί φορολογούμενοι θα αντιμετώπιζαν νέο εκβιασμό: Σκάστε κι άλλο χρήμα αλλιώς το κοινό νόμισμά σας θα καταρρεύσει! Κι όλα αυτά σε μια εποχή που η δική τους ευημερία πλήττεται από το γεγονός ότι η εγχώρια ζήτηση συγκρατείται, με προοπτικές μείωσης, εξ αιτίας της δυστοκίας των ελλειμματικών χωρών που, σε κανονικές συνθήκες, απορροφούσαν το 75% των εμπορικών τους πλεονασμάτων."
Αυτές οι σκέψεις θα ενθουσίαζαν τον δαίμονα της ιστορίας μας. Αμέσως θα του ερχόταν κι άλλη μια ιδέα: "Η όξυνση της Κρίσης που εξασφαλίζει αυτή η διαδικασία" σκέφτεται ο υποθετικός βελζεβούλης, "θα έστρεφε αποτελεσματικά τους πολίτες-φορολογούμενους των πλεονασματικών χωρών εναντίον των πολιτών των ελλειμματικών χωρών. Θα τους κατηγορούσαν ως εκμεταλλευτές της δικής τους σκληρής δουλειάς. Θα σκεφτόντουσαν για αυτούς τα χειρότερα. Παράσιτα, βαρίδια, ανεπρόκοποι θα ήταν το λιγότερο που θα τους χαρακτήριζαν. Όταν θα έπεφταν πάνω τους θα τους έλεγαν: 'Αρκετά μας ξεζουμίσατε εσείς οι ελλειμματικοί, πεισματικά αποτυγχάνοντας να βάλετε τα δημοσιονομικά του κράτους σας σε μια σειρά.' Και θα είχαν δίκιο! Από την άλλη, οι πολίτες των ελλειμματικών, κι αυτοί δίκιο θα είχαν: Κάθε μέρα που περνάει, θα χάνουν τις δουλειές τους, θα μειώνεται το εισόδημά τους, θα βλέπουν τα παιδιά τους να χάνουν κάθε ελπίδα για το μέλλον. Ό,τι δραστηριότητα επενδυτική και να προσπαθήσουν, εν μέσω Κρίσης, όσο σκληρά και να δουλέψουν, όσο καταρρέουν όλα γύρω τους, καμία βελτίωση. Και σαν να μην έφτανε αυτή η δίνη της δυστυχίας, θα τους κατηγορούσαν κιόλας ότι είναι τεμπέληδες και χαραμοφάηδες."
Σε αυτό το σημείο, ο δαίμονας θα χαμογελούσε και θριαμβευτικά θα συμπέρανε ότι το σχέδιο του μόνο ιδιοφυές μπορεί να χαρακτηριστεί. "Όλοι θα έχουν δίκιο και όλοι θα μισούν τους πάντες!" Με αυτή την σκέψη, θα έβαζε το σχέδιο σε εφαρμογή, π.χ. βάζοντας στο μυαλό των Ευρωπαίων ηγετών μας την ιδέα ότι το ζητούμενο είναι να ιδρύσουν ένα προσωρινό μηχανισμό δανειοδότησης των πτωχευμένων κρατών από τους φορολογούμενους των πλεονασματικών, ο οποίος μάλιστα θα εξέδιδε τοξικά ευρωομόλογα για να συντηρηθεί και που το 2013 θα γινόταν... μόνιμος. Κι αν ήθελε να προσδώσει και μια ιλαρότητα στην όλη υπόθεση, ο δαίμονάς μας θα έβαζε την ουρίτσα του ώστε, στην Σύνοδο Κορυφής που θα ανακοινωνόντουσαν οι λεπτομέρειες αυτή της παλινωδίας (την οποία θα παρουσίαζαν ως 'λύση-πακέτο'), οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα αποτύγχαναν ακόμα και να συμφωνήσουν για τον ακριβή τρόπο και χρόνο που οι φορολογούμενοι των πλεονασματικών θα έδιναν αυτά τα δάνεια στους ελλειμματικούς! Γιατί; Έτσι, επειδή ο δαίμονας κρίνει πως μια ακόμα δόση άγνοιας επιταχύνει την αβεβαιότητα η οποία, με την σειρά της, δίνει και νέα ώθηση στην Κρίση.
Φίλες και φίλοι, όπως καταλαβαίνετε, δεν χρειάστηκε δαίμονας. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες μας τα σκέφτηκαν όλα αυτά τα σπουδαία μόνοι τους. Χωρίς την βοήθεια της σατανικής ουρίτσας, με μοναδικό γνώμονα την παντελή έλλειψη κοινού νου και δημοκρατικού διαλόγου μεταξύ τους. Το φιάσκο της τελευταίας Συνόδου είναι κατάκτησή τους. Εμείς το μόνο που μπορούμε, και πρέπει να κάνουμε, είναι να το αγνοήσουμε. Έτσι κι αλλιώς, τις επόμενες εβδομάδες, όλοι μας θα κληθούμε να γυρίσουμε σελίδα. Ακριβώς όπως σταματήσαμε να μιλάμε για την επικείμενη έξοδό μας στις αγορές (για τις οποίες να μιλούσαν συνεχώς από τον Μάιο) και την επαναγορά του χρέους μας από το EFSF (αλήθεια, θυμάστε πόσο είχα στενοχωρήσει κάποιους από εσάς όταν είχα πει ότι πρόκειται περί ανοησίας;).
Ο βασικός λόγος που απαιτείται να προσπεράσουμε τους ηγέτες μας είναι ότι σύντομα θα αρχίσουν τα πραγματικά δύσκολα. Το σχέδιο των 'βορείων' για εμάς τους Νοτιο-Ιρλανδούς είναι απλό: Μια παράταση της αναδιάρθρωσης του χρέους μας για ένα χρονικό διάστημα τέτοιο που να επιτρέπει στις τράπεζες να μην βουλιάξουν όταν γίνει η αναδιάρθρωση. Μην σας φοβίζει η αναδιάρθρωση. Θα γίνει και πρέπει να γίνει. Αυτό που πρέπει να σας φοβίζει είναι μια δεκαετία (έως ότου γίνει) ραγδαίας ύφεσης. (Ή, χειρότερα, μια κατάρρευση του ευρώ πριν φτάσουμε εκεί!) Και γιατί ήταν κακό πράγμα μια τέτοια δεκαετία φθίνοντος ΑΕΠ; Μήπως το αξίζουμε; Να σας πω γιατί: Επειδή σε περίοδο μακρόχρονης ύφεσης σοβαρές μεταρρυθμίσεις με παραγωγική προοπτική απλά δεν γίνονται. Αν σας κουράζω συνεχώς με νέες εκδόσεις της πρότασής μας για την ευρωπαϊκή έξοδο από την Κρίση δεν είναι επειδή θεωρώ ότι οι ξένοι πρέπει να βγάλουν το φίδι από την τρύπα αλλά επειδή οι δικές μας προσπάθειες, αν και απαραίτητες, θα πάνε χαμένες, θα πέσουν στη μαύρη τρύπα της Κρίσης, αν δεν υπάρξει μια πραγματική λύση-πακέτο στην ευρωζώνη, εντός της οποίας είμαστε αναγκασμένοι να λειτουργούμε.
Η κοινή πρόταση με τον Stuart Holland, από τότε που την παρουσίασα εδώ, έχει αναβαθμιστεί άλλη μία φορά (πατήστε εδώ για την τελευταία έκδοση. που διατίθεται μόνο στα αγγλικά). Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες αυτή την στιγμή. Σε επόμενο άρθρο.
Ημιτελή, μετέωρη, αμήχανη, μη πειστική. Αυτά ήταν τα επίθετα με τα οποία χαρακτήρισε ο διεθνής τύπος (π.χ. εδώ) την απόφαση της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ. Στην ουσία η Σύνοδος κατέληξε σε ένα απερίγραπτο φιάσκο. Για να είμαι δίκαιος, η συγκεκριμένη Σύνοδος δεν ήταν περισσότερο αποτυχημένη από τις προηγούμενες. Όμως, μην ξεχνάμε ότι επρόκειτο για την Σύνοδο που εδώ και μήνες προαναγγέλλεται διαφορετική από τις άλλες. Για την Σύνοδο που, αντίθετα με τις παλινωδίες της προηγούμενης χρονιάς, θα κατέληγε σε λύση-πακέτο για την Κρίση της ευρωζώνης.
Ερώτηση υποθετική: Αν ένας πανούργος δαίμονας έσπαγε το κεφάλι του για να σκεφτεί πως θα μπορούσε να βαθύνει και παράλληλα να μεγεθύνει την Κρίση της ευρωζώνης, τι θα σκεφτόταν; Κατ' αρχάς, θα ξεκινούσε με την σκέψη ότι η Κρίση αυτή εξελίσσεται σε τρία πεδία ταυτόχρονα: δημόσιο χρέος, τραπεζικό σύστημα, κατάρρευση παραγωγικών επενδύσεων. Εστιάζοντας στο δημόσιο χρέος, θα έβλεπε ότι αν και μεγάλο συνολικά, το βασικό πρόβλημα είναι ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του δημόσιου χρέους βαραίνει τις πιο αδύναμες πλάτες, δηλαδή τα πτωχευμένα (ή υπό πτώχευση) κράτη της περιφέρειας που τείνουν να έχουν και μεγάλο εμπορικό έλλειμμα. Κατόπιν, η ματιά του δαίμονα θα έπεφτε στις τράπεζες, ιδίως τις γερμανο-ολλανδικο-γαλλικές οι οποίες, από την μία στηρίζουν την ρευστότητα της βαριάς ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά από την άλλη βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης, γεμάτες με άχρηστους τίτλους ιδιωτικούς (βασικά τοξικούς) και δημόσιους (τα ομόλογα των πτωχευμένων κρατών).
Έχοντας συνειδητοποιήσει την δομή της Κρίσης, ο δαίμονας, εφόσον ήταν τόσο έξυπνος όσο και σατανικός, θα σκαρφιζόταν το εξής σχέδιο μεγέθυνσης και εμβάθυνσης της Κρίσης: "Να τι θα κάνω", θα σκεφτόταν. "Πρώτα, θα έβαζα τους φορολογούμενους των πλεονασματικών χωρών, που έχουν σχετικά μικρά ελλείμματα και χρέη, να δανείζονται (και να εγγυώνται δάνεια) τα οποία μετά θα τα έστελνα στα πτωχευμένα κράτη. Κατόπιν, θα έβαζα τα πτωχευμένα κράτη να κάνουν δύο πράγματα. Πρώτον, αντί να χρησιμοποιούν αυτά τα δάνεια για να κάνουν επενδύσεις ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα των οικονομιών τους (είτε μέσω φορολογικών απαλλαγών των επιχειρήσεων είτε μέσω δημοσίων επενδύσεων), θα τους επέβαλα να προβούν σε αύξηση των φόρων τους στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά την ώρα που ήδη μειώνουν τις επενδύσεις και τις αποταμιεύσεις τους αντίστοιχα. Δεύτερον, τα δάνεια που θα τους έστελνα, θα τους επέβαλα να τα δίνουν στις τράπεζες ως μερική αποπληρωμή προηγούμενων δανείων. Γνωρίζοντας ότι οι τράπεζες είναι μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, μπορώ να κοιμάμαι σίγουρος ότι ούτε ένα μικρό μέρος αυτών των χρημάτων τα οποία πήρα από τους γερμανούς και ολλανδούς φορολογούμενους, δεν θα μετατρέπονταν σε επενδυτικά δάνεια επιχειρήσεων από τις τράπεζες. Αντίθετα, οι τράπεζες θα λειτουργούσαν ως μαύρες τρύπες και όλη αυτή η οικονομική ενέργεια των φορολογούμενων των πλεονασματικών κρατών θα εξαφανιζόταν ως δια μαύρης μαγείας. Έτσι, στις ελλειμματικές χώρες η ύφεση θα επιταχυνόταν, τα δημόσια έσοδα θα κατέρρεαν, τα χρέη θα αυξάνονταν και, στο τέλος, οι πλεονασματικοί φορολογούμενοι θα αντιμετώπιζαν νέο εκβιασμό: Σκάστε κι άλλο χρήμα αλλιώς το κοινό νόμισμά σας θα καταρρεύσει! Κι όλα αυτά σε μια εποχή που η δική τους ευημερία πλήττεται από το γεγονός ότι η εγχώρια ζήτηση συγκρατείται, με προοπτικές μείωσης, εξ αιτίας της δυστοκίας των ελλειμματικών χωρών που, σε κανονικές συνθήκες, απορροφούσαν το 75% των εμπορικών τους πλεονασμάτων."
Αυτές οι σκέψεις θα ενθουσίαζαν τον δαίμονα της ιστορίας μας. Αμέσως θα του ερχόταν κι άλλη μια ιδέα: "Η όξυνση της Κρίσης που εξασφαλίζει αυτή η διαδικασία" σκέφτεται ο υποθετικός βελζεβούλης, "θα έστρεφε αποτελεσματικά τους πολίτες-φορολογούμενους των πλεονασματικών χωρών εναντίον των πολιτών των ελλειμματικών χωρών. Θα τους κατηγορούσαν ως εκμεταλλευτές της δικής τους σκληρής δουλειάς. Θα σκεφτόντουσαν για αυτούς τα χειρότερα. Παράσιτα, βαρίδια, ανεπρόκοποι θα ήταν το λιγότερο που θα τους χαρακτήριζαν. Όταν θα έπεφταν πάνω τους θα τους έλεγαν: 'Αρκετά μας ξεζουμίσατε εσείς οι ελλειμματικοί, πεισματικά αποτυγχάνοντας να βάλετε τα δημοσιονομικά του κράτους σας σε μια σειρά.' Και θα είχαν δίκιο! Από την άλλη, οι πολίτες των ελλειμματικών, κι αυτοί δίκιο θα είχαν: Κάθε μέρα που περνάει, θα χάνουν τις δουλειές τους, θα μειώνεται το εισόδημά τους, θα βλέπουν τα παιδιά τους να χάνουν κάθε ελπίδα για το μέλλον. Ό,τι δραστηριότητα επενδυτική και να προσπαθήσουν, εν μέσω Κρίσης, όσο σκληρά και να δουλέψουν, όσο καταρρέουν όλα γύρω τους, καμία βελτίωση. Και σαν να μην έφτανε αυτή η δίνη της δυστυχίας, θα τους κατηγορούσαν κιόλας ότι είναι τεμπέληδες και χαραμοφάηδες."
Σε αυτό το σημείο, ο δαίμονας θα χαμογελούσε και θριαμβευτικά θα συμπέρανε ότι το σχέδιο του μόνο ιδιοφυές μπορεί να χαρακτηριστεί. "Όλοι θα έχουν δίκιο και όλοι θα μισούν τους πάντες!" Με αυτή την σκέψη, θα έβαζε το σχέδιο σε εφαρμογή, π.χ. βάζοντας στο μυαλό των Ευρωπαίων ηγετών μας την ιδέα ότι το ζητούμενο είναι να ιδρύσουν ένα προσωρινό μηχανισμό δανειοδότησης των πτωχευμένων κρατών από τους φορολογούμενους των πλεονασματικών, ο οποίος μάλιστα θα εξέδιδε τοξικά ευρωομόλογα για να συντηρηθεί και που το 2013 θα γινόταν... μόνιμος. Κι αν ήθελε να προσδώσει και μια ιλαρότητα στην όλη υπόθεση, ο δαίμονάς μας θα έβαζε την ουρίτσα του ώστε, στην Σύνοδο Κορυφής που θα ανακοινωνόντουσαν οι λεπτομέρειες αυτή της παλινωδίας (την οποία θα παρουσίαζαν ως 'λύση-πακέτο'), οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα αποτύγχαναν ακόμα και να συμφωνήσουν για τον ακριβή τρόπο και χρόνο που οι φορολογούμενοι των πλεονασματικών θα έδιναν αυτά τα δάνεια στους ελλειμματικούς! Γιατί; Έτσι, επειδή ο δαίμονας κρίνει πως μια ακόμα δόση άγνοιας επιταχύνει την αβεβαιότητα η οποία, με την σειρά της, δίνει και νέα ώθηση στην Κρίση.
Φίλες και φίλοι, όπως καταλαβαίνετε, δεν χρειάστηκε δαίμονας. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες μας τα σκέφτηκαν όλα αυτά τα σπουδαία μόνοι τους. Χωρίς την βοήθεια της σατανικής ουρίτσας, με μοναδικό γνώμονα την παντελή έλλειψη κοινού νου και δημοκρατικού διαλόγου μεταξύ τους. Το φιάσκο της τελευταίας Συνόδου είναι κατάκτησή τους. Εμείς το μόνο που μπορούμε, και πρέπει να κάνουμε, είναι να το αγνοήσουμε. Έτσι κι αλλιώς, τις επόμενες εβδομάδες, όλοι μας θα κληθούμε να γυρίσουμε σελίδα. Ακριβώς όπως σταματήσαμε να μιλάμε για την επικείμενη έξοδό μας στις αγορές (για τις οποίες να μιλούσαν συνεχώς από τον Μάιο) και την επαναγορά του χρέους μας από το EFSF (αλήθεια, θυμάστε πόσο είχα στενοχωρήσει κάποιους από εσάς όταν είχα πει ότι πρόκειται περί ανοησίας;).
Ο βασικός λόγος που απαιτείται να προσπεράσουμε τους ηγέτες μας είναι ότι σύντομα θα αρχίσουν τα πραγματικά δύσκολα. Το σχέδιο των 'βορείων' για εμάς τους Νοτιο-Ιρλανδούς είναι απλό: Μια παράταση της αναδιάρθρωσης του χρέους μας για ένα χρονικό διάστημα τέτοιο που να επιτρέπει στις τράπεζες να μην βουλιάξουν όταν γίνει η αναδιάρθρωση. Μην σας φοβίζει η αναδιάρθρωση. Θα γίνει και πρέπει να γίνει. Αυτό που πρέπει να σας φοβίζει είναι μια δεκαετία (έως ότου γίνει) ραγδαίας ύφεσης. (Ή, χειρότερα, μια κατάρρευση του ευρώ πριν φτάσουμε εκεί!) Και γιατί ήταν κακό πράγμα μια τέτοια δεκαετία φθίνοντος ΑΕΠ; Μήπως το αξίζουμε; Να σας πω γιατί: Επειδή σε περίοδο μακρόχρονης ύφεσης σοβαρές μεταρρυθμίσεις με παραγωγική προοπτική απλά δεν γίνονται. Αν σας κουράζω συνεχώς με νέες εκδόσεις της πρότασής μας για την ευρωπαϊκή έξοδο από την Κρίση δεν είναι επειδή θεωρώ ότι οι ξένοι πρέπει να βγάλουν το φίδι από την τρύπα αλλά επειδή οι δικές μας προσπάθειες, αν και απαραίτητες, θα πάνε χαμένες, θα πέσουν στη μαύρη τρύπα της Κρίσης, αν δεν υπάρξει μια πραγματική λύση-πακέτο στην ευρωζώνη, εντός της οποίας είμαστε αναγκασμένοι να λειτουργούμε.
Η κοινή πρόταση με τον Stuart Holland, από τότε που την παρουσίασα εδώ, έχει αναβαθμιστεί άλλη μία φορά (πατήστε εδώ για την τελευταία έκδοση. που διατίθεται μόνο στα αγγλικά). Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες αυτή την στιγμή. Σε επόμενο άρθρο.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)