Η αρνητική εικόνα δεν οφείλεται μόνο στο έλλειμμα και στο χρέος

Άγγελος Στάγκος

Αν κάποιοι έχουν ευνοηθεί σ΄ αυτή τη ζωή από την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ τότε, στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση σήμερα, είναι οι αγρότες. Πακτωλός κονδυλίων έχει εισρεύσει στη Ελλάδα τα τελευταία 30 χρόνια για την ενίσχυσή τους, την προστασία της παραγωγής τους, την αποζημίωσή τους από πραγματικές ή ψεύτικες θεομηνίες, την επιμόρφωσή τους, την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών τους, την ανάπτυξη του αγροτουρισμού σε αρκετές περιοχές και γενικά τον πλουτισμό τους. Από κοντά τα φάρμακα, τα λιπάσματα και η σπατάλη των νερών για να αυγαταίνει η παραγωγή τους, συχνότατα σε βάρος του υδροφόρου ορίζοντα και της υγείας των καταναλωτών. Αφήστε τις αυξήσεις των συντάξεων χωρίς εισφορές, τις απαλλαγές από τους φόρους και τη φοροδιαφυγή, τα φτηνά καύσιμα, τις ενισχύσεις ακόμη και με το πρόσφατο επίδομα αλληλεγγύης που το τσέπωσαν χωρίς να ντρέπονται ακόμη και τσιφλικάδες.

Ας μη μπούμε σε λεπτομέρειες για το πώς χρησιμοποιήθηκαν όλα αυτά τα λεφτά, ούτε για το επίπεδο ζωής των ελλήνων αγροτών, που σίγουρα δεν είναι χειρότερο από εκείνο των κατοίκων των πόλεων σε μέσους όρους. Εκείνο όμως που διαπιστώνεται μόνιμα είναι ότι οι αγρότες έχουν ασυλία και αντιμετωπίζονται με δέος από την πολιτική εξουσία και από τα ηλεκτρονικά μήντια, όπως ακριβώς και το ΚΚΕ, που συνηθίζει να μπαίνει μπροστάρης όταν κατεβάζουν τις τεθωρακισμένες μεραρχίες των τρακτέρ για να κλείσουν τους δρόμους. Παραβιάζουν τους νόμους και τις γραφές, παρακωλύουν τις συγκοινωνίες και την διακίνηση, δημιουργούν προβλήματα στη ζωή όλων μας, απαιτούν και επαιτούν. Συνεχώς, κάθε χρόνο, χωρίς να επιβάλλεται ο νόμος από τα αρμόδια όργανα και τις κυβερνήσεις και με τη μεγαλύτερη δυνατή προβολή. Τα κανάλια στέλνουν δημοσιογράφους στα μπλόκα, τους καθιστούν ομήρους στα χέρια των μπλοκαδόρων και αν τολμήσουν να μεταδώσουν το παραμικρό που θα τους ενοχλεί μπορούμε να φανταστούμε όλοι τι θα πάθουν…

Αυτή η κατάσταση που ζούμε πάλι σήμερα με τους αγρότες είναι ακόμη μία από εκείνες που έχουν συμβάλει εδώ και χρόνια για να δημιουργηθεί η κακή εικόνα της χώρας μας. Γιατί η τόσο αρνητική αντιμετώπισή μας από τα ξένα μήντια και οι τρομερές πιέσεις που ασκούνται επάνω μας από τις Βρυξέλλες και τις κυβερνήσεις των εταίρων μας, δεν οφείλονται αποκλειστικά και μόνο στα ελλείμματα, τα χρέη και το δυσμενές ισοζύγιο πληρωμών. Πρόκειται για την έκφραση μας συσσωρευμένης οργής που οφείλεται στη συλλογική συμπεριφορά μας, σχεδόν σε όλα τα επίπεδα. Από την αγένεια και την αρπαχτική συμπεριφορά των ταξιτζήδων, μέχρι τις πανάκριβες και άθλιες υπηρεσίες που τους παρέχουμε όταν έρχονται για διακοπές. Από την έλλειψη σεβασμού προς το περιβάλλον μέχρι τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους που τα βρίσκουν κλειστά όταν τα επισκέπτονται. Από τις άθλιες και βρώμικες πόλεις μας, μέχρι την εύκολη ζωή και την επίδειξη του πλούτου με τα πανάκριβα αυτοκίνητα, που τόσα πολλά δεν βλέπουν στις πατρίδες τους. Από τη συμπεριφορά των οπαδών-χουλιγκάνων στα γήπεδα, μέχρι τις καθημερινές τρομοκρατικές ενέργειες και την αύξηση της εγκληματικότητας. Από τα άθλια πανεπιστήμια μέχρι την αφασία της αστυνομίας. Από τα ψευδή στατιστικά στοιχεία μέχρι τα πρόστιμα για τις χωματερές.

Όλα αυτά και άλλα πολλά έχουν επιδράσει αθροιστικά στη δημιουργία της αρνητικής εικόνας της Ελλάδας. Και τώρα που έφθασε το πλήρωμα του χρόνου, όλοι βαράνε, αφού μας πληρώνουν άλλωστε!

Δεν φτανουν "οι καλοι,τίμιοι,και εργατικοί.

θα ήθελα να σταθώ στις επισημάνσεις του ΙΟΒΕ [βλεπε Ι.Στουρναρης - απο τους ανθρωπους "κλειδια" για την εισοδο της χώρας στην ΟΝΕ και στενος συνεργατης του Σιμητη στο παρελθόν] οι οποιες ελαβαν απο τα ΜΜΕ μονο τα 5 λεπτα δημοσιότητας που δικαίούταν [?] κατα τον Andy. Ζηταει λοιπον ο ΙΟΒΕ απο τον πρωθυπουργό "να επιβάλει ο ίδιος αμέσως τα μέτρα οικονομικής πολιτικής και τους κανόνες διοίκησης που απαιτούνται,χωρις αμφιταλαντεύσεις και καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων,ούτε για διαδικασίες διαβούλευσης που ταιριάζουν και είναι θεμιτές σε περιόδους ομαλότητας,γιατί μπορεί κάτω από συνθήκες εκτάκτου ανάγκης, που έχει δημιουργήσει η οικονομική κρίση,να έχουν υπέρμετρο και μη αναστρέψιμο κόστος".Tο IOBE προτάσσει ως άμεσο στόχο τη σταθεροποίηση της οικονομίας και την ανάκτηση της αξιοπιστίας στις διεθνείς αγορές και προτείνει δύο παράλληλες προσαρμογές,στα δημοσιοοικονομικά και στην ανταγωνιστικότητα. Επισημαινει οτι ενδεχόμενη αποτυχία στους δύο αυτούς τομείς θα οδηγήσει την οικονομία σε βαθιά ύφεση και μεγάλη ανεργία. Διατυπώνει επίσης αιχμές για την κ.Κατσελη και τα μέτρα κατα των τραπεζων κατα την γνώμη σωστα αφού οταν έχεις μια καρεκλα πανω στην οποια καθεσαι δεν προσπαθεις πρώτα να πριονισεις το μοναδικό γερό ποδάρι που έχει,αλλα να σταθεροποιησεις τα υπόλοιπα τρια. Ο δρόμος για την σωτηρία της ελληνικης οικονομιας περναει μέσα απο τον εκσυγχρονισμό του κρατους [μειωση αριθμού υπαλλήλων, περικοπές των επιδομάτων,αναβάθμιση και επαναξιολογηση των παρεχομενων υπηρεσιων],τον επανασχεδιασμό του ασφαλιστικού συστηματος,τον περιορισμό της φοροδιαφυγης και φυσικά την βελτιωση της ανταγωνιστικότητας [άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων - κυριως αυτων που έχουν άμεση σχέση με το κόστος παραγωγής και διακίνησης προϊόντων και υπηρεσιών,άνοιγμα των αγορών,την διευκόλυνση της επιχειρηματικότητας με τον περιορισμό της γραφειοκρατιας,κλπ]. Ολα αυτά πρεπει να εντασονται σε ενα μακροπροθεσμο αναπτυξιακο σχεδιο. Ομως πρεπει να γινει κατανοητό οτι σ'αυτη την φαση το μονο δημιουργικο που μπορουμε να κανουμε ειναι το θεσουμε τις βασεις για την μελλοντική αναπτυξη. Πρεπει "να κρατησουμε το κεφαλι εξω απο το νερο" που λεει κι ο Μιμης. Νομιζω οτι η κυβερνηση [η οποια - συμφωνώ με τον Στελιο - εχει διαθεση αλλα στερείται ξεκαθαρου σχεδιου και αποφασιστικοτητας] περναει το λαθος μύνημα οτι διαπραγματευομαστε για όλα και με ολους. Οι καταστασεις ομως ειναι κρίσιμες για μας και πολυ περισσοτερο για τα παιδια μας. Ο Γ.Α.Π και η κυβερνηση του πρεπει να ξεκαθαρισει οτι για καποια πραγματα δεν υπάρχει περιθωριο διαπραγματευσης και υπαναχωρησης. Ορισμενα πραγματα πρεπει να γινουν τωρα και με συγκεκριμενο τροπο! Οταν γινει ξεκαθαρη η θεληση της κυβερνησης να προχωρήσει αμεσα σε αποφασεις και λύσεις ανεξαρτητου κόστους και αντιδρασεων,το "καρο" θα ξεκολλησει απο την λάσπη,θα αρχισει να κινείται και τα αποτελεσματα των προσπαθειων θα φανούν αργα ή γρήγορα.Οσο καθυστερει τοσο θα δυσκολευουν τα πραγματα. Χρειαζεται αληθινη "επανασταση" στην δημοσια διοικηση και την οικονομια.Στις επαναστασεις παντα "χύνεται αίμα" αδίκων και δικαιων. Χρειαζεται η χώρα σήμερα ηγεσία αξια και αποφασιστική,με συναισθηση της αποστολης και των ευθυνων της. Δεν φτανουν "οι καλοι,τίμιοι,και εργατικοί" ανθρωποι! Προσωπικά θεωρώ "επικινδυνο" υπο της παρουσες συνθηκες τον μειλίχιο και ευγενικό Γ.Παπανδρεου. Τον θέλω "αγριο" και αποφασιστικό. Αλλιως τον επόμενο πρωθυπουργο της χώρας θα τον λένε "Fritz","Frutz","Frautz" που λεει κι ο Τραγκας ...

"Αστική συνείδηση" στην Ελλάδα

Ή "Αστική Τάξη" και η "Αστική συνείδηση" στην Ελλάδα!

Πολλές φορές προσπαθώ να σκεφτώ για ποιο λόγο το Ελληνικό κράτος, η κοινωνία μας, αλλά και ο καθένας προσωπικά, έχουμε μείνει κοινωνικά, επαγγελματικά και πνευματικά στάσιμοι σε ένα πολύ χαμηλό επίπεδο και χωλένουμε πραγματικά ώστε να μπορέσουμε να ακολουθήσουμε τους ρυθμούς ανάπτυξης των Ευρωπαίων εταίρων μας. Πιστεύω ότι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο η ελληνική κοινωνία προχωράει με τόσο αργά βήματα είναι η ανυπαρξία -στην πραγματικότητα γιατί θεωρητικά υπάρχει- της αστικής τάξης.

Εξ αρχής, αν θα μπορούσα να δώσω έναν ορισμό για το τι είναι η ¨Αστική Τάξη", θα έλεγα ότι πρόκειται για ένα σύνολο ανθρώπων οι οποίοι βρίσκονται κοινωνικά και οικονομικά στα ενδιάμεσα στρώματα -γι' αυτό χαρακτηρίζεται και ως "μεσαία τάξη"- της καπιταλιστικής κοινωνίας, ενώ παράλληλα έχουν αυξημένο μορφωτικό επίπεδο. Επαγγελματικά, μιλάμε για την μερίδα των εμπόρων, των μεσαίιων και μεγάλων επιχηρηματιών και των βιοτεχνών οι οποίοι κοινωνιολογικά εντάσονται ενδιάμεσα της εργατικής και την ανώτερης κοινωνικής τάξης και που κατέχουν τα μέσα παραγωγής σε ένα καπιταλιστικό σύστημα.

Παρόλο, όμως, που τα χαρακτηριστικά της Ελληνικής κοινωνίας (καπιταλιστικό σύστημα, δημοκρατία, παιδεία, αστικά κέντρα, οικονομική δραστηριότητα) φανερώνουν ότι πρόκειται για μια αστική κοινωνία, στην ουσία δεν υπάρχει ούτε κατά διάνοια.

Ενώ στην κεντρική Ευρώπη η αστική τάξη δημιουργήθηκε έπειτα από ζημώσεις αιώνων και επαναστάσεις και επιρεάστηκε από πνευματικά ρεύματα, στην Ελλάδα άρχισε να δημιουργείται μεταπολεμικά και μάλιστα με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Χιλιάδες πολίτες μέσα σε λίγες δεκαετίες άφησαν τις επαρχιακές πόλεις και τα χωριά, την ηρεμία και ησυχία της αγροτικής ζωής, καθώς και τον κλειστό κοινωνικό περίγυρο και άρχισαν μαζικά να συσορεύονται στα αστικά κέντρα ώστε να γίνουν μέλη, πλέον, μιας αστικής κοινωνίας.

Μιας κοινωνίας που διέφερε κατά πολύ από αυτή που είχαν μάθει να ζούνε μέχρι τότε. Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, οι γρήγοροι ρυθμοί των μεγαλουπόλεων και ο έντονος ανταγωνισμός είναι κάποια χαρακτηριστικά που συντέλεσαν στο να είναι αδύνατη την ομαλή προσαρμογή των ανθρώπων σε αυτά τα καινούρια δεδομένα. Ξαφνικά βρέθηκαν σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον ανάμεσα σε χιλιάδες άλλους ανθρώπους οι οποίοι διεκδικούσαν με τη σειρά τους μια σταθερή θέση εργασίας, μια μόνιμη στέγη και γενικότερα αποδοχή και διάκριση.

Έτσι, στην αρχή μιας και όλα ήταν άγνωστα, και όπως κάνουν σχεδόν όλοι οι άνθρωποι μπρος το άγνωστο, αισθάνθηκαν ότι έπρεπε να αμυνθούν. Έβλεπαν τους συνανθρώπους τους σαν αντιπάλους και με το ένστικτο της αυτοσυντήρησης να τους καθοδηγεί μετά από λίγο καιρό πέρασαν στην επίθεση. Έγιναν, το αντίθετο από αυτό που θα περίμενε κανείς, αντικοινωνικοί. Και αυτή η αντικοινωνικότητα και η επιθετικότητα είναι που έγινε κανόνας. Κανόνες και νόμοι προσωπικοί που βρίσκονται πάνω ακόμα και από τους κανόνες λειτουργίας του κράτους. -Όταν κάποιος βάζει το αυτοκίνητό του στο πεζοδρόμιο και το κλείνει, πρώτα σκέφτεται την προσωπική του επιβίωση, το πως θα βολέψει το αμάξι του, και μετά το δίκαιο και το ότι στερεί από κάποιον το δικαίωμα να περπατάει στα πεζοδρόμια.-

Από τη μια, λοιπόν, έχουμε τον Έλληνα αστό που ποτέ δεν απέκτησε ταξική συνείδηση και ενώ δεν δέχτηκε, ουσιαστικά, ποτέ τον κομμουνισμό, δεν ασπάστηκε ποτέ πλήρως και το καπιταλιστικό σύστημα. Η εργασία και η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα ταυτίστηκε ουσιαστικά με το δημόσιο. Η οικονομία μας έγινε κρατικοδίαιτη και οι πολίτες εξαρτώμενοι από το κράτος. Το όνειρο του κάθε Έλληνα να έχει όσο γίνεται λιγότερες ευθύνες χωρίς να μοχθεί πολύ έγινε πραγματικότητα. Μια κατάσταση που, όμως, συντηρούσε την στασιμότητα και όχι την ανάπτυξη.

Αντίθετα, από την άλλη πλευρά, στην Ευρώπη, η ανάπτυξη του εμπορίου, της βιοτεχνίας, της βιομηχανίας, της επιχειρηματικότητας, τις τεχνολογίας και των επιστημών, είχαν πάρει το "δρόμο" τους και οι άνθρωποι της αστικής τάξης είχαν αναπτύξει μια σχέση συνεργασίας αλλά και αντιπαλότητας με τους κρατικούς μηχανισμούς. Εμείς κυριολεκτικά ταυτιστήκαμε, γίναμε ένα, κράτος και πολίτες. Το αποτέλεσμα ήταν να μπούμε σε ένα φαύλο κύκλο. Η ανάπτυξη και η πρόοδος να προχωράνε με πολύ αργά βήματα. Βολεμένοι οι περισσότεροι στις θέσεις τους από τη μια ζητάνε μεγάλες αλλαγές, διαφάνεια, καλύτερες συνθήκες για επιχειρηματικότητα και από την άλλη να φοβούνται να σηκώσουν ανάστημα τους μήπως και χαλάσουν τη "συνεργασία" τους με το κράτος.

Η δημιουργία, λοιπόν, της αστικής τάξης και κατά προέκταση αστικής συνείδησης, κανονικά, θα προϋποθέτει σύγκρουση με το κράτος, την Εκκλησία και την ανώτερη τάξη. Θα έφερνε νέες ιδέες, καινούριες αντιλήψεις, ανοικτά μυαλά, μακρυά από εθνικιστικές ιδεολογίες και θρησκείες. Δυστυχώς, όμως, σήμερα μπορούμε να μιλάμε μόνο για μικροαστούς που δεν λειτουργούν βάση κανόνων και νόμων που οι ίδιοι απαίτησαν και ακολουθούν, αλλά στο "περίπου", με βάση την προσωπική τους κρίση.

Το αγροτικό έξω από τα δόντια.

Το αγροτικό πρόβλημα έξω από τα δόντια
Συντάκτης: GREEK RIDER

Θέλω να αναφέρω κάποια στοιχεία του αγροτικού θέματος χωρίς όμως να παραπέμψω σε έγγραφα, κείμενα, αποφάσεις της ΕΕ κτλ και χωρίς να έχω θεωρητική γνώση του θέματος. Απλά θα πω εν τάχει και ρεαλιστικά πώς έχουν τα πράγματα από ό,τι έχω καταλάβει και από ό,τι μου λένε κάποιοι καλοί φίλοι οι οποίοι είναι σοβαροί αγρότες, αν κάνω λάθος διορθώστε με:

Η Ευρωπαική Ένωση θέλει να μειωθεί ο αγροτικός πληθυσμός στην Ελλάδα γιατί άλλες οικονομικές δραστηριότητες είναι πολύ πιο επικερδής και παραγωγικές. Το 1980 είχαμε πάνω από 30% αγροτικό πληθυσμό, το 1995 περίπου 20% και 1 εκ αγρότες ενώ σήμερα έχουμε πέσει κοντά στο 10,5% και 500,000 αγρότες. Ο στόχος της ΕΕ είναι να πέσει ο αγροτικός μας πληθυσμός κάτω από 5% ενώ ακόμη και τότε θα θεωρεί ότι έχουμε πολλούς αγρότες. Όταν λέμε να πέσει ο αγροτικός πληθυσμός - για να καταλαβαινόμαστε - σημαίνει να φύγουν οι άνθρωποι από τις εστίες τους και να πάνε σε μεγάλα αστικά κέντρα όπου θα εργαστούν ως υπάλληλοι σε επιχειρήσεις ή ως εργατικό κτλ δυναμικό.

Το Ελληνικό κράτος, στα πλαίσια της ΕΕ, δεν μπορεί πλέον ούτε να έχει δασμούς ώστε να κάνει με τεχνητό τρόπο πιο ακριβά τα ξένα προϊόντα, ούτε μπορεί να επιδοτεί τα ελληνικά προϊόντα επιτρέποντας αυτά να είναι πιο φτηνά. Αν οι αγρότες πιέσουν για να πάρουν κάποιες επιχορηγήσεις από το κράτος τότε η ΕΕ έρχεται και μας τιμωρεί ζητώντας να πληρώσουμε πρόστιμα γιατί αυτό θεωρείται κάτι σαν ντάμπινγκ. Συνεπώς στα πλαίσια της ΕΕ το κράτος είναι υποχρεωμένο να απέχει.

Οι επιδοτήσεις που δίνονται σήμερα, ας πούμε χοντρικά ότι δίνονται στα πλαίσια μιας μεταβατικής φάσης μεταξύ της περιόδου προ ΕΕ και της περιόδου μετά το 2013 όταν οι αγρότες θα αφεθούν 100% στο ό,τι κάνουν μόνοι τους στην ελεύθερη αγορά. Και βέβαια τα αγροτικά προϊόντα που παράγονται στις λεγόμενες τρίτες χώρες εκτός ΕΕ είναι πάμφθηνα και έτσι οι αγρότες μας δεν θα έχουν καμία ελπίδα επιβίωσης εκ των πραγμάτων. Όπως λέει ο Ανδρουλάκης είναι δυνατόν να θεωρείται σοσιαλιστικό να βάζουμε δασμούς σε προϊόντα φτωχών αφρικανικών χωρών για να ζήσουν οι δικοί μας αγρότες; Εγώ δεν συμφωνώ με αυτή τη λογική αλλά την αναφέρω για να γίνει κατανοητό το θέμα.

Ίσως επιβιώσουν μόνο κάποιοι που έχουν τεράστιες εκτάσεις με αποτέλεσμα να μπορούν να χρησιμοποιούν μεγάλα και πολλά μηχανήματα που ελαχιστοποιούν τα κόστη εργασίας ή αν επίσης λόγω μεγάλων εκτάσεων μπορούν να προμηθεύονται λιπάσματα και άλλα υλικά πάμφθηνα. Επίσης, ίσως θα μπορέσουν να επιβιώσουν και κάποιοι άλλοι με πρωτοποριακές καλλιέργειες. Φαντάζομαι ότι όποιες εξαιρέσεις υπάρξουν θα επιβιώσουν με πάρα, πάρα πολλή δουλειά, σοβαρότητα, γνώσεις, εμπειρία και λίγα κέρδη. Κάθε περιοχή βέβαια και κάθε προϊόν έχει τις ιδιαιτερότητές του.

Συνεπώς οι αγρότες, για να το πούμε ξερά κοφτά, οδηγούνται σε κυριολεκτικό αφανισμό. Για μένα δεν έχει καμία σημασία να πω αν φταίνε οι αγρότες ή δεν φταίνε, αν πήγαιναν στα κλαρίνα για να φάνε τις επιδοτήσεις ή αν τα έστελναν στο π.χ. ΤΕΙ αγροτικής παραγωγής που σπούδαζε ο γιος τους. Σήμερα όμως, γιατί κάποιος υπεύθυνος πολιτικός δεν βγαίνει στην τηλεόραση ανακοινώνοντας ότι σε 10 χρόνια από σήμερα το 80% των σημερινών αγροτών θα είναι χρεοκοπημένοι, πάμφτωχοι ή υπάλληλοι 3ης κατηγορίες στις γειτονικές πόλεις; Να ξέρει έτσι ο κάθε ένας το τι τον περιμένει. Δεν θα ήταν αυτό το πιο τίμιο;

Αυτό που ξέρω, μέσω αυτών που βλέπω, είναι ότι ο αγροτικός πληθυσμός δεν είναι καθόλου ενημερωμένος για το τι θα γίνει σε πολύ λίγα χρόνια, και μπορεί πολλοί αγρότες να έφαγαν τις επιδοτήσεις σε διπλοκάμπινα Hi-Lux Toyota 3000 κυβικών καθώς και στα κλαρίνα αλλά υπάρχουν και πολλοί άλλοι ευσυνείδητοι και συγκρατημένοι που είναι επίσης στην ίδια μοίρα. Νομίζω κανείς υπεύθυνος πολιτικός δεν βγήκε ποτέ να πει το τι έχει αποφασιστεί από τις Βρυξέλλες. Τολμάει έστω και τώρα κανείς να βγει και να ανακοινώσει την πραγματικότητα;

Σημαντική Σημείωση
Αυτό που μπορεί να προσφέρει ο αγροτικός τομέας στα άτομα που θα ασχοληθούν με αυτόν , είναι η σχετική αυτονομία και αυτάρκεια που μπορεί να τους προσφέρει. Κάτι που δεν έχει αξιολογηθεί σωστά από όσους εγκαταλείπουν την ύπαιθρο για να πάνε να γίνουν υπάλληλοι 3ης διαλογής διαμένοντας σε μικρά διαμερίσματα στις πόλεις. Δεν μπορούν όμως τα άτομα που ασχολούνται με την γη να έχουν μεγάλες απαιτήσεις. Η γη μπορεί να θρέψει όταν οι απαιτήσεις είναι μικρές και τα άτομα δεν είναι υπερκαταναλωτικά. Μπορεί κάποιος που έχει σήμερα γη να φτιάξει ένα ενεργειακά αυτόνομο σπίτι, να έχει δική του παραγωγή για να καταναλώνει (συν κότες κτλ αν θέλει) και να πουλάει και κάτι ίσα, ίσα για να μπορεί να αγοράσει κάποια λίγα πράγματα που δεν θα παράγει αυτός με την σκληρή δουλειά του.

Αυτή η τίμια ζωή νομίζω ότι είναι ακόμη εφικτή στην ύπαιθρο. Την θέλει όμως κανείς ή όλοι φαντάζονται ότι μπορούν να δανείζονται άτοκα και να πριμοδοτούνται τσάμπα; Η ενασχόληση με την γεωργία και η ζωή κοντά στην γη είναι εφικτή αλλά απαιτεί άλλη στάση ζωής και πολύ περιορισμένο καταναλωτικό προφίλ. Εγώ προσωπικά, μια τέτοια ζωή θα ήθελα να κάνω και ας σηκωνόμουν κάθε μέρα στις 05.00 το πρωί για να ποτίζω τα ζώα και να σκάβω το χωράφι με τα χέρια μου μέχρι εξαντλήσεως. Θα είχα όμως το προνόμιο της αυτονομίας και της αυτάρκειας. Αν μπορούσα θα συνδεόμουν με την ΔΕΗ μόνο για να της πουλάω ρεύμα....

Πανταχού παρούσα η διαφθορά

«Πανταχού παρούσα η διαφθορά στην ελληνική κοινωνία» (Κ.Στεφανόπουλος)

Άγγελος Στάγκος

Τις προάλλες έγινε η παρουσίαση του βιβλίου του εξαίρετου συνάδελφου Τάσου Τέλλογλου, που πραγματεύεται την υπόθεση Siemens και έχει τίτλο «Το Δίκτυο». Η συζήτηση που ακολούθησε είχε επίκεντρο την διαφθορά του πολιτικού κόσμου και κυρίως τα μέτρα αυτοπροστασίας που έχουν φροντίσει να θεσμοθετήσουν οι πολιτικοί για να αποφεύγουν την τσιμπίδα της Δικαιοσύνης. Της Δικαιοσύνης βέβαια που έχει προ πολλού παύσει να είναι «τυφλή», είναι σε μεγάλο βαθμό ποδηγετημένη και σε εξίσου μεγάλο βαθμό ανίκανη και διεφθαρμένη.
Φυσικά, αυτό δεν απαλλάσσει τις ευθύνες της πολιτικής τάξης, ούτε σημαίνει ότι πρέπει να δεχόμαστε τις μεθοδεύσεις της για να μένει στο απυρόβλητο. Ακόμη περισσότερο, κανείς δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι δεν υπάρχει διαφθορά στον πολιτικό κόσμο. Οι πολιτικοί, ως ταγοί, είναι υποχρεωμένοι να δίνουν το παράδειγμα και να κινούνται σε πλαίσιο που να πείθει ότι είναι περάνω υποψίας. Από την άλλη πλευρά, είναι φανερό τα όποια κρούσματα διαφθοράς των πολιτικών αποτελούν πλέον το άλλοθι των μήντια και της ελληνικής κοινωνίας, που είναι πιθανότατα πιο διεφθαρμένη από τους πολιτικούς της

Όπως τόνισε σε πρόσφατη ομιλία του ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωστής Στεφανόπουλος, δυστυχώς «η διαφθορά είναι πανταχού παρούσα στην ελληνική κοινωνία», κάνοντας μάλιστα ιδιαίτερη μνεία στη Δικαιοσύνη. Εχει απόλυτο δίκαιο και όσοι ζουν σ΄ αυτόν τον κόσμο το βλέπουν συνεχώς στην καθημερινότητά τους, ή και συμμετέχουν με κάθε ευκαιρία. Και ευκαιρίες υπάρχουν πάμπολλλες στην ελληνική καθημερινότητα, αφού οι νόμοι και οι κανόνες δεν εφαρμόζονται, δίχως να ξεχνάμε τις παραδόσεις και την εθνική κληρονομιά, από τότε που δημιουργήθηκε το ελληνικό κράτος.

Τα σημερινά παραδείγματα που πείθουν για το εύρος και το βάθος της διαφθοράς στην ελληνική κοινωνία είναι χιλιάδες και σε αυτά οι πάντες σχεδόν μπορούν να αναγνωρίσουν τους εαυτούς τους. Σε 60.000 υπολογίζονται αυτοί που καρπώνονται συντάξεις πεθαμένων συγγενών τους γιατί ποτέ δεν δήλωσαν το θάνατό τους. Σε πολλές δεκάδες χιλιάδες ανέρχονται οι άλλοι που παίρνουν αναπηρικές συντάξεις «μαϊμού». Χιλιάδες, αν όχι εκατομμύρια, είναι τα αυθαίρετα. Πάρα πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι τα παίρνουν, αλλά είναι και άλλοι τόσοι που τα δίνουν γιατί συνήθως ζητούν κάτι το παράνομο. Εκατοντάδες χιλιάδες είναι οι φοροφυγάδες και πολύ μεγάλος ο αριθμός των φοροκλεφτών που βάζουν στην τσέπη τον ΦΠΑ. Αρκετοί υπάλληλοι του δημοσίου βρίσκουν τρόπους να είναι ουσιαστικά αργόσμισθοι και άλλοι τόσοι κάνουν πλαστές υπερωρίες με την κάλυψη των συνδικαλιστών τους. Ενας στους δέκα κτυπάει εισιτήριο στα λεωφορεία, δεν είναι λίγοι οι βενζινάδες που νοθεύουν τη βενζίνη, ούτε και εκείνοι που κλέβουν στο πετρέλαιο θέρμανσης.

Υπάρχουν χώροι όπου η διαφθορά είναι τρόπος ζωής. Σχολεία, πανεπιστήμια, νοσοκομεία, όπως και άλλοι φορείς μυρίζουν από μακριά, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε τους δήμους και τις νομαρχίες που αποτελούν σχεδόν θεσμοθετημένα άντρα διαφθοράς και χρηματισμού. Οσο για τους αγρότες, τους κτηνοτρόφους και τη δήθεν αγνή ύπαιθρο, η κοροϊδία πάει σύννεφο. Οι πάντες γνωρίζουν, ακόμη και η Ευρωπαϊκή ΄Ενωση που πληρώνει ότι γίνεται της κακομοίρας με τις επιδοτήσεις. Οι δηλώσεις για τον αριθμό των στρεμμάτων, τις καλλιέργειες, τις ποσότητες που παράγουν, τον αριθμό των ζώων πολύ συχνά δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Αλλά αυτό δεν τους εμποδίζει να κόβουν τη χώρα στα δύο, στα τέσσερα ή στα οκτώ, αρνούμενοι παράλληλα να προσαρμοστούν. Να δούμε τι θα κάνουν μετά το 2013…

Ο κλέψας του κλέψαντος έχει μεταβάλει την Ελλάδα σε μη κυβερνήσιμη χώρα και δεν ευθύνονται μόνον οι πολιτικοί για το κατάντημα. Ευθύνεται ολόκληρη η ελληνική κοινωνία, που όμως δεν τολμά να αντικρύσει τον εαυτό της στον καθρέφτη.

Εμμανουήλ Κριαράς

Ο καθηγητής Εμμανουήλ Κριαράς, ο λόγιος, ο υποψήφιος βουλευτής, ο άνθρωπος
που διάγει αισίως το 104ο έτος και ετοιμάζεται να δει τη 12η δεκαετία της ζωής του, έχει τη διάθεση ένα μεσημέρι στη Θεσσαλονίκη να μας μιλήσει για τα δύο μεγάλα πάθη του και τη σχέση του με τον χρόνο που περνάει.

Η κυκλοφορία της αυτοβιογραφίας του «Μακράς ζωής αγωνίσματα» και η τιμητική θέση την οποία κατείχε στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΠαΣοΚ στις τελευταίες εκλογές έφεραν τον διάσημο για τους γλωσσικούς του αγώνες καθηγητή Εμμανουήλ Κριαρά στην επικαιρότητα. Τα μέσα ενημέρωσης ξέχασαν προς στιγμήν τη λαγνεία τους για τα νιάτα και έτρεξαν στο κατώφλι του υπερήλικου λόγιου για να του πάρουν δυο κουβέντες – ειδικά μόλις έγινε γνωστή τον περασμένο Οκτώβριο η επίσκεψη του τότε νεοεκλεγέντος Πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου στην οικία του κυρίου Κριαρά. Σε αυτό το κλίμα ταξιδέψαμε ως τη Θεσσαλονίκη. Εκτός από το θέμα της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών, που βρίσκεται πρώτο στην ατζέντα των συζητήσεων του καθηγητή, αδημονώ να συζητήσω μαζί του για τη χαρά και τη λύπη τού να μακροημερεύεις ξεγελώντας το τέλος με μια νέα αρχή, αλλά και για την αιώνια αγάπη, αυτή που κάνει δύο ανθρώπους να γίνονται ένα, όπως περίπου περιγράφει στην αυτοβιογραφία του τη σχέση του με τη σύζυγό του Αικατερίνη Στριφτού. Στο πίσω κάθισμα ενός μποτιλιαρισμένου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης ταξί διαβάζω το ακόλουθο απόσπασμα από την αυτοβιογραφία του: «Απόψε 27 Νοεμβρίου 2004, παραμονή των γενεθλίων μου (γίνομαι 99 χρόνων) άναψα όλα τα φώτα του σπιτιού μου, κάθισα στην πολυθρόνα μου, δε διάβασα κείμενα της ημέρας, ούτε την εφημερίδα μου, αισθάνθηκα πάλι μόνος και αναπόλησα...». Ο κύριος που έγραψε αυτά τα λόγια μερικά χρόνια πριν κάθεται απέναντί μου λουσμένος στο αμείλικτο πρωινό φως που προδίδει τα χρόνια του. Η πολυθρόνα του – είναι η αγαπημένη του – τον υποδέχεται σαν αγκαλιά, στο σπίτι όπου δεν μένει πια η γυναίκα του. Πάνε περίπου δέκα χρόνια από τον χαμό της. Εξαιρετικά ευγενικός ο ίδιος αλλά όχι εξαρχής εγκάρδιος, κάνει νόημα να ξεκινήσουμε. Η οικιακή βοηθός θα σπάσει τον πάγο λέγοντας «εδώ που κάθεστε καθόταν και ο Πρωθυπουργός και τα ’λεγε με τον καθηγητή».

Αν σας έλεγαν κάποτε ότι θα φτάνατε και θα περνούσατε τα 100, τι θα θέλατε να έχετε επιτύχει σε αυτή την ηλικία-ορόσημο;
«Να είμαι περισσότερο επιτυχημένος στη ζωή και στα γράμματα. Το 1948 ήμουν υποψήφιος για την έδρα της Νέας Ελληνικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, όταν με κέρδισε για λόγους στους οποίους δεν θα ήθελα να επανέλθω ένας συνυποψήφιος. Ηταν μια φιλοδοξία που δεν κατάφερα να πραγματοποιήσω. Εγινα βέβαια καθηγητής της Μεσαιωνικής Φιλολογίας, αλλά στο Αριστοτέλειο δίδαξα τελικά Νέα Ελληνικά μόνο μία χρονιά, όταν έλειψε ο καθηγητής. Είχα όμως τη χαρά να τα διδάξω ως φιλοξενούμενος καθηγητής στην Αυστραλία, μακριά από την Ελλάδα. Περίεργο δεν είναι; Πολλά, λοιπόν, κανείς ονειρεύεται αλλά δεν τα πετυχαίνει. Η ζωή είναι σκληρή».

Να μην ονειρευόμαστε δηλαδή;
«Να ονειρευόμαστε, αλλά ρεαλιστικά, έχοντας μια προοπτική, ένα σχέδιο. Γιατί έχουμε αρκετούς οι οποίοι και ξύπνιοι ονειρεύονται. Ο Τρίτσης, για παράδειγμα, που επανέφερε τα αρχαία ελληνικά στο γυμνάσιο, ήταν ονειροπόλος. Νόμιζε ότι τα αρχαία ελληνικά είναι ικανά να αναγεννήσουν την Ελλάδα. Αυτό ήταν όνειρο θερινής νυκτός. Δεν ήταν ευγενής φιλοδοξία, αλλά φαντασία».

Γράφοντας την αυτοβιογραφία σας μπήκατε στον πειρασμό να εξωραΐσετε κάποια πράγματα ή να αποκρύψετε κάποια άλλα;
«Ο χρόνος εξωραΐζει, διότι μας γυρίζει πίσω στα αμέριμνα χρόνια της νεότητας. Λέμε συνήθως: “Ηταν παράδεισος τότε”. Μας φαίνεται έτσι, γιατί ήμασταν πιο νέοι “τότε”. Εσκεμμένα, πάντως, στην αυτοβιογραφία μου δεν εξωράισα, ούτε απέκρυψα. Ορισμένες αδυναμίες μου, μάλιστα, τις άφησα να φανούν».

Η άποψη «τα δικά μας χρόνια ήταν καλύτερα» δεν οδηγεί σε συντηρητισμό; Δεν υπονομεύει τα νιάτα;
«Πολλές φορές ο άνθρωπος αυτά που ζει τα ανέχεται δύσκολα. Και γι’ αυτό λέει: “Παλιότερα ήμασταν ευτυχισμένοι”. Για να έχουμε το επιχείρημα ότι τα σημερινά είναι άσχημα. Είναι ψυχολογικό το θέμα».

Ζούμε στην εποχή όπου όλο και περισσότεροι άνθρωποι καταφεύγουν στον ειδικό για να λύσουν ψυχολογικά θέματα. Τι συμβαίνει;
«Η ζωή είναι τραγικό γεγονός, γιατί από τη στιγμή που αισθάνεστε τον εαυτό σας ξέρετε ότι θα πεθάνετε. Μπορεί να λέτε “δεν φοβάμαι τον θάνατο”, το λέω και εγώ, αλλά η αλήθεια είναι ότι τον φοβόμαστε. Είστε γεννημένη για να ζήσετε, αλλά είστε γεννημένη και για να πεθάνετε. Ε, δεν μπορεί να συμφωνήσει ο άνθρωπος με αυτό. Είσαι άρρωστος, και θέλεις να γίνεις καλά για να χαρείς τον κόσμο που μπορεί να σου δίνει και λύπες ή μόνο λύπη και όχι χαρά ή τη χαρά με το σταγονόμετρο. Ολα αυτά όμως εσύ θέλεις να τα γευτείς γιατί είσαι έτσι καμωμένος... Το μυαλό και η ψυχή, αυτά που κυβερνούν τον άνθρωπο, “παθαίνουν” από τη σύλληψη αυτής της τραγικότητας, ειδικά σήμερα που με την επικράτηση του τεχνικού πολιτισμού ξεχνιέται η ανθρωπιστική αγωγή. Σήμερα, μαθαίνουμε όλοι να χειριζόμαστε μηχανές και δεν μπορούμε να εξυψώσουμε την ψυχή μας. Αυτό είναι επίσης τραγικό».

Ως διακεκριμένος λεξικογράφος τι θα γράφατε σήμερα δίπλα στη λέξη σοσιαλισμός;
«Πραγματική πολιτική για όλα τα στρώματα της κοινωνίας. Αγνοημένοι είναι ακόμη, δυστυχώς, οι αδύνατοι, και αυτοί θέλουν ενίσχυση».

Το σημερινό λούμπεν είναι χρεωμένο στις τράπεζες...
«Ο καταναλωτισμός βοηθάει μόνον εκείνον που παράγει αγαθά, όχι τον καταναλωτή. Μας ξεγελάει όμως όλους, υποσχόμενος ότι θα διευκολύνει περισσότερο τη ζωή μας με καινούργια και εντυπωσιακά πράγματα».

«Διδάσκαλος του Γένους», «τελευταίος μεγάλος δημοτικιστής»: Ποιον τίτλο από αυτούς που σας έχουν αποδώσει κατά καιρούς αποδέχεστε με μεγαλύτερη ικανοποίηση;
«Τον πρώτο δεν τον δικαιούμαι. Δεν ξέρω και αν υπήρξα μεγάλος στον δημοτικισμό μου. Πίστεψα, πάντως, απόλυτα σε αυτόν όπως τον κατάλαβαν οι τρεις μεγάλοι του εκπαιδευτικού δημοτικισμού: Ο Γληνός, ο Δελμούζος και ο Τριανταφυλλίδης».

Τι θα συμβουλεύατε την κυβέρνηση για θέματα Παιδείας;
«Ανακίνησα στη συζήτηση με τον Πρωθυπουργό το θέμα της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών στο γυμνάσιο. Οπως όλοι ξέρουμε, τη διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας την είχε απομακρύνει από το γυμνάσιο η γλωσσοεκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1976, της κυβέρνησης Ράλλη. Ο Τρίτσης τα επανέφερε οδηγώντας σε σύγχυση τους μαθητές, οι οποίοι, καθώς έρχονται με μεγάλες γλωσσικές ανεπάρκειες από το δημοτικό σχολείο, δυσκολεύονται σε μεγάλο βαθμό να δεχτούν τη διδασκαλία αρχαίας και νέας γλώσσας συνάμα».

Παρ’ όλα αυτά, τάσσεστε υπέρ τού να διδάσκονται τα αρχαία ελληνικά στο λύκειο.
«Φυσικά, και μάλιστα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Δεν ξέρω όμως αν γίνεται αυτό».

Στη μάχη σας για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας παλαιότερα, αλλά και στον αγώνα σας εδώ και αρκετά χρόνια να καταργηθούν τα αρχαία ελληνικά στο γυμνάσιο, ποιος είναι ο μεγαλύτερος «εχθρός» σας;
«Δεν έχω εχθρούς. Εκείνος με τον οποίο συζήτησα πολύ το γλωσσικό ζήτημα είναι ο καθηγητής κύριος Μπαμπινιώτης. Μετά το 1974, και ιδιαίτερα κατά την περίοδο 1980-85, συζητούσαμε πολύ και διαφωνούσαμε, ας πούμε, ριζικά. Τώρα, όμως, ο κύριος Μπαμπινιώτης έχει προσέλθει στον δημοτικισμό, γράφει στη δημοτική. Δεν τη γράφει όπως ακριβώς τη γράφω εγώ, τη γράφει συντηρητικότερα, με τη δική του νοοτροπία. Ε, η νοοτροπία μας διαφέρει. Αυτή είναι η αλήθεια. Αλλά έχουμε αγαθές σχέσεις. Οταν με ανακήρυξε επίτιμο διδάκτορα το Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο ίδιος μίλησε πολύ καλά για μένα».

Πώς σας φαίνεται η γλώσσα που μιλούν – ή μάλλον γράφουν σε SMS – οι νέοι σήμερα;
«Η γλώσσα των νέων είναι κάτι δικό τους. Δικαιούνται να μιλούν και να γράφουν έτσι, αλλά είναι βέβαιο πως θα ξεχάσουν τη γλώσσα αυτή, την “παιδική”, μόλις ωριμάσουν».

Τι μας ενώνει και τι μας χωρίζει από την αρχαία ελληνική γλώσσα;
«Οταν μπορούμε να κατανοούμε την αρχαία γλώσσα, μαθαίνουμε πολλά με αυτήν και από αυτήν. Και μας είναι όλα χρήσιμα. Πάντως, δεν υπάρχει καμιά ανάγκη να προπαγανδίζουμε την αρχαία γλώσσα. Και μάλιστα χωρίς να την κατέχουμε. Η αρχαία γλώσσα υπήρξε γλώσσα των αρχαίων. Η νέα μας γλώσσα είναι κόρη της αρχαίας. Αυτός είναι ο σύνδεσμος μαζί της. Αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα η μάνα και η κόρη».

Εχετε πάθος με τη γλώσσα.
«Στη ζωή μου δεν είχα πάθη πολλά, μόνο δύο: για τη γλώσσα και για τη σύζυγό μου. Είχαμε έναν μεγάλο, πολύ μεγάλο, ας τον πούμε σπάνιο δεσμό, ασυνήθιστο για ανδρόγυνο. Την έχασα το 2000».

Ζήσατε μαζί 65 χρόνια. Στη βιογραφία σας, εκεί που μιλάτε για τον γάμο σας με τη συμφοιτήτριά σας Τιτίκα, παραθέτετε μια φράση του Σατομπριάν: «Βρήκα την ηρεμία κοντά σε μία γυναίκα της οποίας η αγνότητα εκτεινόταν γύρω της». Είναι τελικά οι ομοιότητες ή οι διαφορές αυτές που ενώνουν τα ζευγάρια;
«Αλλοτε οι ομοιότητες και άλλοτε οι διαφορές. Κάποιος είναι πιο λογικός, κάποιος πιο συναισθηματικός... Εμάς, εκτός από τον συναισθηματικό δεσμό, πάντως, μας συνέδεε και μια κοινή πολιτική ιδεολογία. Είχαμε τις ίδιες αντιλήψεις ως διανοούμενοι, και αυτό μας έφερνε πιο κοντά».

Στη μεταξύ σας σχέση ποιος ήταν ο πιο συναισθηματικός;
«Υπήρξα μάλλον συναισθηματικότερος από τη γυναίκα μου και μάλιστα πολλές φορές στενοχωριέμαι: Θα ήθελα να συγκινούμαι λιγότερο με κάποια γεγονότα».

Η μακροβιότητα είναι κάτι στο οποίο ελπίζει ο σημερινός άνθρωπος και οι επιστήμονες αισιοδοξούν και κάνουν λόγο για ανθρώπινα μέλη που θα χαρίζουν πολλά και ποιοτικά χρόνια.
«Η μακροβιότητα είναι ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα της εποχής μας. Καταλαβαίνετε τι σημαίνει η αύξηση των συνταξιούχων σε μια δύσκολη οικονομικά εποχή;».

Αισθάνεστε μοναξιά έχοντας χάσει λόγω δικής σας μακροβιότητας αγαπημένους σας ανθρώπους;
«Εχω χάσει εγκάρδιους φίλους εδώ και δεκαετίες τώρα και μου έχει κοστίσει πολύ. Ευτυχώς, όμως, είμαι σε θέση να αποκτώ και νέους φίλους τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής μου. Aυτό με παρηγορεί. Και επειδή έχω τη βοήθεια των μαθητών μου που κατά καιρούς εργάζονται κοντά μου, νιώθω μια ανακούφιση στα δύσκολα χρόνια της μακροβιότητας».

Παρά τις όποιες αντιξοότητες, η ζωή τελικά είναι γλυκιά;
«Ναι, και αυτό που της προσθέτει τη γλύκα τής δίνει και την τραγικότητα που σας έλεγα πριν».

Ποιο είναι το μυστικό της μακροζωίας;
«Σε έναν γιατρό που κάποτε με ρώτησε το ίδιο, απάντησα: “Καλή γυναίκα και όχι καλό φαΐ”. Σας συμβουλεύω λοιπόν να έχετε αρμονικό οικογενειακό βίο και να προσέχετε τη δίαιτά σας. Εμείς με τη γυναίκα μου αυτό κάναμε».

Η πνευματική ενασχόληση προάγει τη μακροβιότητα, όπως λένε οι ειδικοί;
«Το μυαλό του ανθρώπου θέλει να δουλεύει και όταν δουλεύει συντηρεί τον άνθρωπο».

Ποια είναι η σχέση σας με τα θεία;
«Με συγχωρείτε, αλλά θα αγνοήσω την ερώτηση... Το θέμα είναι τι έχεις στην ψυχή σου. Γιατί είτε το φωνάξεις είτε το αποσιωπήσεις σχολιάζεται. Λοιπόν, καλύτερα να σιωπά κανείς».

Τι έχετε να πείτε για την οικογενειοκρατία στην πολιτική και κοινωνική ζωή του τόπου;
«Δεν είναι ευχάριστο φαινόμενο και εν γένει είμαι εναντίον. Από την άλλη, είναι άδικο επειδή ο πατέρας σου ήταν Πρωθυπουργός να μην δικαιούσαι εσύ να ασχολείσαι με την πολιτική. Διότι, όπως ο καθένας υποχρεούται να ασχολείται με κοινωνικά ζητήματα, έτσι και ο γιος του Πρωθυπουργού είναι φυσικό να ενδιαφέρεται και αυτός. Και μάλιστα, όταν στο σπίτι του έχει αυτή την κουβέντα κάθε μέρα. Πώς να πεις στον Γιώργο Παπανδρέου, με πατέρα και παππού Πρωθυπουργό, “δεν δικαιούσαι να ασχολείσαι με την πολιτική”; Σήμερα, ακούω τι κηρύττει και, αν ακούω καλά πράγματα, ξεχνώ ότι είναι γιος του Ανδρέα και εγγονός του Γεωργίου».

Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας ένα στιγμιότυπο από την παιδική σας ηλικία στα Χανιά, να παίζετε – ενδεχομένως – μπάλα σε μια αλάνα… «Ως παιδί δεν αγάπησα τον αθλητισμό και για έναν πρόσθετο λόγο: Αισθανόμουν την υποχρέωση και, αντί να πηγαίνω με τα άλλα παιδιά για μπάλα μόλις τελείωνε το σχολείο, δούλευα σε ένα συμβολαιογραφείο για να ενισχύσω τα οικονομικά της οικογένειας».

Στην καθημερινότητά σας, δηλαδή, ή γράφετε ή διαβάζετε;
«Ναι, κάποτε με ρώτησε ένας συνάδελφός σας τι κάνω όταν βαριέμαι. “Αλλάζω διάβασμα” του απάντησα».

Εχετε κάποια από τα χαρακτηριστικά που διακρίνουν μια κρητική ψυχή, λόγω της σφακιανής καταγωγής σας;
«Μπορώ να σας πω δύο χαρακτηριστικά μου. Δεν ξέρω αν είναι κρητικά. Είμαι, όμως, επίμονος και υπομονετικός».

Αυτούς τους Έλληνες τους ξέρετε;

Αυτούς τους Έλληνες τους ξέρετε;
16/01/2010του Άλκη Γαλδαδά

Είμαι πολύ ανώριμος για να έχω γνώμη για το θέμα των μεταναστών. Αυτό το κατάλαβα ακούγοντας τους πολιτικούς με την προχωρημένη σκέψη τους να μιλούν επ’ αυτού. Ενώ εγώ όντας ένας υπερ-αφελής πίστευα πως αν δεν βαριόταν και αν δεν τους περιφρονούσαν τόσο θα είχαν κάτσει να φτιάξουν κάποια προγράμματα ώστε τώρα ένα σωρό έρημα χωριά και χέρσοι τόποι της Ελλάδας όπου για χρόνια δεν ακούγεται φωνή παιδιού, θα είχαν αλλάξει. Και πρέπει να είναι πολύ άγουρη και η πολιτική μου σκέψη, αφού αν κυβερνούσα θα έβαζα τους μεγαλοεργολάβους όταν θα παίρνουν δημόσια έργα να πληρώνουν ένα γερό «μεταναστόσημο» γιατί όλοι μας έχουμε δει πόσους ξένους εργάτες (αδέλφια μας, μην το ξεχνάμε) χρησιμοποιούν αυτές οι εταιρείες για να δουλεύουν Σάββατα, Κυριακές και νύχτες.

Είμαι όμως πολύ έτοιμος, γιατί εδώ και χρόνια κάνω αυτή την έρευνα, να δώσω έναν κατάλογο να τον διαβάσουν κάποιοι που έχουν πολλή έγνοια μπας και ανακατευτούν τα αίματά μας με τίποτα Πακιστανών, Γεωργιανών ή Αφγανών. Να διαβάσουν στον κατάλογο αυτόν ονόματα Ελλήνων που, προσέξτε, βρέθηκαν σε μια ξένη χώρα και έκαναν τόσο καλό εκεί ώστε οι πολίτες της κάθε μιας από αυτές να τους τιμούν έως και σήμερα, αν και δεν ζουν πια, με τελετές, προτομές, μνημεία, βιβλία, παράσημα, αναγνώριση. Εκείνοι τους αναγνώρισαν και τους ευγνωμονούν, όχι εμείς, και αυτό είναι το σημαντικό. Διαβάστε λοιπόν, απολαύστε και μετά σκεφθείτε:

Λούης Τίκας (1866-1914). Μετανάστης, που από την Κρήτη βρέθηκε στο Κολοράντο όπου εργάστηκε ως ανθρακωρύχος και οδηγεί 11 000 εργάτες στην πρώτη οργανωμένη απεργία ενάντια στα συμφέροντα των παντοδύναμων και τότε εταιρειών και δολοφονείται από τα πυρά της υπάκουης σ’ αυτές πολιτοφυλακής. Σήμερα υπάρχει ανδριάντας και μνημείο προς τιμή του στο Ντένβερ εκεί που όταν έγινε η κηδεία του χιλιάδες μετανάστες από 26 εθνικότητες σχημάτισαν μια ουρά 1.5 χιλιομέτρου περιμένοντας να προσκυνήσουν τη σορό του.

Μιχαήλ Αναγνωστόπουλος (1837-1906)-Τζων Ζάχος 91820-1898). Τους ανέφερε ο τότε Πρόεδρος Κλίντον στην πρώτη επίσημη επίσκεψή του στην Ελλάδα στο λόγο του ενώπιον του τότε Προέδρου της Ελλάδας Κων. Στεφανόπουλου (19.11.1999). Ο Αναγνωστόπουλος έγινε διευθυντής στo Ίδρυμα Perkins, την μεγαλύτερη σχολή των Ηνωμένων Πολιτειών για άτομα με δυσκολίες στην όραση και κάθε χρόνο γίνονται λαμπρές γιορτές που καταλήγουν στο στεφάνωμα της προτομής του ενώ ο Ζάχος σπούδασε Ιατρική και αφιερώθηκε στον αγώνα για τα δικαιώματα των Αφροαμερικανών όντας και ο πρώτος που τόλμησε να πάει κόντρα στην επικρατούσα ιδεολογία της εποχής για τις κατώτερες, τάχα, διανοητικές ικανότητες όσων ανήκαν στη μαύρη φυλή.

Πέτρος Σπύρου-Νικόλας Κολμινιάτης (Αρχές του 1800) Υδραίοι ναυτικοί που πήραν μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα της Αργεντινής ενάντια στους Ισπανούς κατακτητές και διακρίθηκαν για τις ικανότητές τους στη θάλασσα και για τον ηρωισμό τους. Ο Σπύρου μάλιστα, αφού έδιωξε το υπόλοιπο πλήρωμα αυτοανατινάχθηκε όταν το πλοίο που διοικούσε καταδιώχθηκε από τους Ισπανούς και εξόκειλε στις όχθες του ποταμού Ρίο ντε λα Πλάτα. Προς τιμήν του πάντοτε ένα τουλάχιστον πλοίο του αργεντινού πολεμικού ναυτικού φέρει το όνομά του

Ευγένιος Αντωνιάδης (1870-1944). Ένας Έλληνας της Κωνσταντινούπολης με σπουδές Αρχιτέκτονα και εκπληκτική ικανότητα στο να παρατηρεί με τηλεσκόπιο τον Άρη και να φτιάξει τον πρώτο λεπτομερή χάρτη του Κόκκινου Πλανήτη έτσι ώστε τελικά προσκλήθηκε από τον διλασημο τότε αστρονόμο Flammarion στη Γαλλία, και αναγνωρίστηκε ως ο δεινότεχορος παρατηρητής του πλανήτη Άρη στις αρχές του 20ού αιώνα. Αφού έφθασε να αμφισβητήσει τις απόψεις μεγάλων ονομάτων του χώρου ότι έβλεπαν τεχνητές διώρυγες και νερό να κυλάει στην επιφάνεια του Άρη. Όχι μόνο τον τίμησαν οι Γάλλοι, που διατηρούν ακόμη και το γραφείο του αλλά έχει δοθεί το όνομά του και σε κρατήρες της Σελήνης και του Άρη.

Νικόλαος Δούμπας (1830-1900). Στις 23 Μαρτίου 1970 ο Δήμος της Βιέννης τίμησε με εκθέσεις, ομιλίες, ειδικές εκδόσεις και σημαντική προβολή, τον Νικόλαο Δούμπα, μέλος μιας οικογένειας ελληνικής καταγωγής από τη Βλάστη της Μακεδονίας που οι Αυστριακοί θεωρούν εθνικό ευεργέτη. Έγινε βουλευτής και σύμβουλος του αυτοκράτορα, πρόεδρος του συλλόγου φίλων της Φιλαρμονικής της Βιέννης, πρωτοστάτησε στην ανέγερση του κτηρίου της σε σχέδια του διάσημου αρχιτέκτονα Θεόφιλου Χάνσεν, ήταν φίλος του Βάγκνερ και του διάσημου ζωγράφου Γκούσταβ Κλιμτ, υπάρχει πάρκο με το όνομά του και δρόμος.

Παναγιώτης Ποταγός (1839-1903). Την προτομή του συναντούν στην είσοδο της πόλης χωρίς να ξέρουν και πολλά γι’ αυτόν οι επισκέπτες της Βυτίνας. Ένας Έλληνας που αφού σπούδασε Ιατρική εδώ, πήγε στη Γαλλία, και σε επιδημία χολέρας εργάστηκε με τέτοια αυταπάρνηση ώστε κέρδισε την επίσημη ευαρέσκεια της Γαλλικής κυβέρνησης. Στη συνέχεια, πνεύμα ανήσυχο, έγινε ένας από τους σπουδαιότερους γεωγράφους της εποχής του και για 15 χρόνια όργωσε Ασία και Αφρική φθάνοντας εκεί που άλλοι δεν είχαν διεισδύσει έως τότε και η «Γεωγραφική Εταιρεία των Παρισίων» αναγνώρισε ότι «πλούτισε κατά τρόπο σημαντικό την Επιστήμη».

Νικόλαος Χριστόφιλος (1916-1972). Ένας μηχανικός, σπουδασμένος στην Αμερική, που ενώ εργαζόταν σε μια αθηναϊκή εταιρεία τοποθέτησης ανελκυστήρων αυτοδίδακτος στη Φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων είχε παρουσιάσει την αρχή λειτουργίας των επιταχυντών synchrotron για εστίαση της δέσμης αλλά τις εργασίες του για χρόνια αγνοούσαν μέχρι που αναγνωρίζοντας την μεγαλοφυΐα του τον κάλεσαν σε ένα από τα καλύτερα ερευνητικά εργαστήρια στην Καλιφόρνια και εκεί με βάση το «Φαινόμενο Χριστόφιλος» σχετικό με την επίδραση του γήινου μαγνητικού πεδίου σε φορτισμένα σωματίδια στην ατμόσφαιρα οι Αμερικανοί έκαναν ένα πείραμα. Επάνω από το Νότιο Ατλαντικό, στα νησιά Σαμόα πραγματοποιήθηκαν πυρηνικές εκρήξεις που αχρήστευσαν για εβδομάδες όλες τις επικοινωνίες των τεχνητών δορυφόρων και χαρακτηρίστηκε ως το εντυπωσιακότερο πείραμα που έγινε ποτέ στον πλανήτη.

Σερ Άλεκ Ισσιγόνης (1903-1970). Ο Κωνσταντινουπολίτης μεγαλοφυής σχεδιαστής του Mini Cooper. Το αυτοκίνητο θρύλος της δεκαετίας του ’60 που έδωσε τέτοια ώθηση στην αγγλική αυτοκινητοβιομηχανία ώστε κάποια στιγμή η βασίλισσα του απένειμε τον τίτλο του ιππότη. Το παράδοξο είναι πως αν ψάξεις σε αγγλικά site δεν θα βρεις πολλές πληροφορίες για τον Σερ Άλεκ αλλά θα βρεις ότι την ίδια στιγμή τον παρουσιάζουν ως το παράδειγμα του μετανάστη που μπορεί στη Μεγάλη Βρετανία από το τίποτα να φθάσει να αποκτήσει ακόμη και τίτλο ευγενείας.

Ο κατάλογος δεν τελειώνει εύκολα. Υπάρχουν ακόμη ο Ιπποκράτης Τσολίσιος, πρωθυπουργός της Σερβίας. Ο Φαν Νόλι, πολιτικός στην Αλβανία, Ο Θρασύβουλος Γεωργιάδης, καθηγητής μουσικολογίας στο Μόναχο, με μοναδικές εργασίες που έχει εξυμνήσει με ενθουσιασμό και ο Καρλ Ορφ. Ο Κωνσταντίνος Μπρουμίδης, ο «Μιχαήλ Άγγελος του Λευκού Οίκου», που έχει ζωγραφίσει το προεδρικό μέγαρο, Ο Γιαν Νίκου μόνιμος υφυπουργός εξωτερικού εμπορίου της Σουηδίας.

Όπως καταλαβαίνετε λοιπόν, αν στις χώρες που πήγαν οι πιο πολλοί από τους παραπάνω Συν-Έλληνες τους είχαν κυνηγήσει ως (λαθρο)μετανάστες, δεν θα είχαν κάνει ό,τι έκαναν. Ας πάψουμε λοιπόν με περισσή αφέλεια και αυταρέσκεια να ρωτάμε αν γεννιέσαι ή γίνεσαι Έλληνας, συμπεριφερόμενοι σαν «αιώνια παιδιά» όπως μας αποκάλεσαν και οι αιγύπτιοι ιερείς μιλώντας με έναν άλλο μέτοικο, έστω και για λίγο, τον Πλάτωνα. Ούτε γεννιέσαι ούτε σε κάνουν οι άλλοι κάτι. Απλά αν σε αφήσουν θα ριζώσεις εκεί που αισθάνεσαι ότι το χώμα σου στέκει κι εσύ με τη σειρά σου τότε μπορεί να ρίχνεις τη σκιά σου και αυτή να αγκαλιάζει κι άλλους…